Plus

Hoe sleepte een groepje studenten twintig miljoen euro binnen?

Het zijn slimme jongemannen, zonder strafblad, maar justitie verdenkt hen ervan een bende te vormen die 20 miljoen euro misdaadgeld witwaste. Hoe strafbaar was hun bitcoinhandel?

Bitcoins hebben de potentie om het internationale betaalverkeer te ontregelen. Beeld anp
Bitcoins hebben de potentie om het internationale betaalverkeer te ontregelen.Beeld anp

De miljoenen vliegen al een tijdje over de bankrekeningen van Melvin van E. (24) als hij in de zomer van 2015 in contact komt met iemand met een wel heel bijzonder verhaal.

De onbekende meldt zich via de advertentie op internet waarmee Van E. klanten werft voor zijn handel in bitcoins, een elektronische munt (zie kader).

Na chatgesprekken over en weer komt het tot een aantal ontmoetingen, waarin de onbekende vertelt dat een schilderij is gestolen bij de steenrijke familie Rothschild en dat het kunstwerk voor veel geld is verkocht op de zwarte markt.

De koopprijs zou zijn voldaan in bitcoins en de onbekende wil die bitcoins graag omzetten in contant geld.

Geen probleem voor Van E., die precies met die handel zijn geld verdient. Dat de bitcoins afkomstig zouden zijn van een roof bij de Rothschilds, al eeuwenlang het symbool van het grootkapitaal, is voor Van E. geen reden om van de deal af te zien.

Zoals geldt voor meer handelaren in bitcoins heeft Van E. enige afkeer van autoriteiten en instituten. Hij slaat aan op het verhaal en zegt zijn diensten toe.

Dekmantel
Het verhaal is echter door de recherche zorgvuldig bedacht om een snaar te raken bij Van E. De onbekende die contact zoekt, is in werkelijkheid een politieman die onder dekmantel werkt om de groep vermeende witwassers te infiltreren.

Van E. en zijn medeverdachten Richard K. (25) en Nick M. (20) vormden volgens het Openbaar Ministerie (OM) een criminele organisatie die binnen een kleine anderhalf jaar zo'n twintig miljoen euro misdaadgeld heeft witgewassen.

De zaak tegen Van E., K. en M. is een van de drie grote strafzaken over het witwassen van bitcoins die in 2017 inhoudelijk behandeld zullen worden. Het zijn de eerste zaken over een onderwerp dat strafrechtelijk nog een wildernis is: gelden oude regels ook in nieuwe situaties?
De verdachten zijn bepaald geen geharde criminelen. Het zijn jonge jongens, zonder strafblad. Ze zijn bovengemiddeld intelligent, ict-studenten soms. Van E. en K. zijn vrienden.

Wat is een bitcoin?

De bitcoin is een elektronische munt, die wereldwijd wordt gebruikt om anoniem betalingen te verrichten. Banken of overheden hebben geen invloed op de munt, die door computers wordt gegenereerd. De koers van de beperkte hoeveelheid munten gaat op en neer.

Beide mannen komen vanuit hun eigen interesse in contact met de bitcoin, die sinds 2009 snel uitgroeide tot een anoniem en veilig betalingsmiddel voor transacties op internet zonder dat daarbij overheden of banken zijn betrokken.

Ontregelen
Met het speculeren met bitcoins kun je veel verdienen: de munt heeft een waarde gekend van één eurocent, maar is ook duizend euro waard geweest. Bovendien: de bitcoin is iets nieuws, dat door weinigen wordt begrepen. Het is een uitvinding die de potentie heeft het internationale betaalverkeer te ontregelen. Spannend en mogelijk wereldveranderend. Aantrekkelijk voor mannen als Melvin van E. en Richard K.

Maar ook onder criminelen is de bitcoin een geliefd betaalmiddel, juist vanwege de anonimiteit. Voor die criminelen werkte de handel van Van E. en K. als een magneet.

In de online drugshandel, waar drugsdealers op het verborgen dark net internationaal drugs aanbieden, wordt veel geld verdiend, juist ook door Nederlanders. Betalingen worden met bitcoins gedaan.

(Tekst gaat verder onder de illustratie)

Juist vanwege de anonimiteit is de bitcoin een geliefd betaalmiddel Beeld Gijs Kast
Juist vanwege de anonimiteit is de bitcoin een geliefd betaalmiddelBeeld Gijs Kast

Een van de mannen die volgens het OM zijn geld via Van E. en K. witwasten, is de Amsterdamse Daniël M. (23). Hij stuurde, samen met medeverdachte Mohamed C. (23), volgens justitie ruim 800 pakketten drugs naar 49 landen, onder de handelsnamen The Flying Dutchman en Hells Gate.

C. en M., it-studenten zonder strafblad, ontkennen drugs te hebben verkocht, maar volgens justitie zouden zij in korte tijd zo'n 5 miljoen euro hebben verdiend. De handel kwam aan het licht doordat betalingen zouden zijn gedaan aan de vermeende witwasgroep van Van E. en K.

Peter Plasman, de eerste advocaat die bitcoins als betaling accepteerde, is de raadsman van Van E. Volgens Plasman laat justitie te makkelijk oude witwaswetten los op een nieuwe situatie. "Het OM stelt dat sprake is van witwassen omdat er anoniem gehandeld wordt in iets van waarde, waarvan de herkomst niet bekend is.

Maar je zou ook kunnen stellen: de anonieme bitcoins zijn niet verboden en de verdachten hebben niet meer gedaan dan in bitcoins handelen."

Herkomst
Het is niet zo dat de gebruikers van bitcoins allemaal criminelen zijn, zegt Plasman. "Allerlei mensen hechten aan hun privacy. Bovendien: zelfs áls het geld een criminele herkomst had, hoe had mijn cliënt kunnen uitzoeken wat de bron van het geld was?"

De eerste gerechtelijke uitspraken over het onderwerp worden in 2017 gedaan. Grote vraag: konden de verdachten weten dat wat zij deden strafbaar was?

Het is ironisch: voordat zij met hun bitcoinhandel begonnen, vroegen Van E. en K. De Nederlandsche Bank om advies. Mocht het wel, wat ze deden? Het antwoord dat ze kregen: 'Er is geen vergunning voor nodig.'

Hoe werkte het?

Melvin van E. en Richard K. plaatsten een advertentie op de website Localbitcoin.com, waar zij zich aanprezen als handelaren die bitcoins in contant geld konden omzetten. Ze reken­den vijf tot tien procent commissie. Ter controle maakte de klant vooraf een klein bedrag aan bitcoins over.

Daarna werd door Van E. en K. bij een bank het overeengekomen bedrag in contanten opgenomen. Soms deed ook Nick M. dat. Hij leverde het cash geld af bij de klant, bijvoorbeeld in een Burger King of Starbucks op een station. Na die overdracht werden de bitcoins op de rekening van K. en Van E. ­gestort.

Die zetten volgens justitie ­mogelijk twintig miljoen euro in contanten om. De mannen werden vorig jaar september gearresteerd na anderhalf jaar onderzoek. In hun kielzog werd ook een aantal klanten aangehouden, onder wie Daniel M. en Mohamed C.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden