Plus

Hoe reeël zijn plannen om Amsterdamse 'overloop' op te vangen?

Opmerkelijk: een Amsterdamse wethouder die woningzoekenden oproept vooral ook buiten de stad te kijken. Buurtgemeenten bouwen ondertussen in rap tempo door om aan de vraag te kunnen voldoen.

De Almeerse Stripheldenbuurt gezien in westelijke richting met op de achtergrond AmsterdamBeeld Peter Elenbaas

Dat het Amsterdam van nu een groot succesverhaal is, kan worden afgeleid uit de grootmoedigheid van zijn bestuurders. Nadat eerder burgemeester Eberhard van der Laan er al bij de buitenlandse toeristen op aandrong een slaapplek in Rotterdam te zoeken, adviseerde wethouder Laurens Ivens (Wonen) vorige week woningzoekenden vooral toch ook eens buiten de hoofdstad naar een huis te gaan kijken.

De Amsterdamse huizenmarkt kookt over, en het ziet er niet naar uit dat de ambitieuze plannen voor woningbouw voor veel verkoeling zullen zorgen, zegt Andries de Jong van het Planbureau voor de Leefomgeving in Den Haag.

"Amsterdam stevent volgens de prognoses af op een miljoen inwoners rond 2030. Er wordt in een indrukwekkend tempo gebouwd, maar het zal niet voldoende zijn om aan de vraag naar woonruimte te voldoen."

De oproep van Ivens past in het patroon dat het succes van Amsterdam ook het succes van de regio wordt. Gezinnen die in de stad geen betaalbare woning kunnen vinden, zoeken hun heil in de omgeving, zoals in Haarlem en Het Gooi.

De Jong: "Sinds vorig jaar is het vertrek uit de stad flink toegenomen, mede door de gekte op de Amsterdamse huizenmarkt."

Weespersluis
Een van de gemeenten waar men de zoete vruchten plukt, is Weesp, zegt wethouder Peter Eijking. "We zien het al een tijdje aan de belangstelling uit Amsterdam voor onze woningbouwplannen. De honderdvijftig woningen van het project Leeuwenveld waren in een mum van tijd verkocht, ongeveer de helft aan gezinnen uit Amsterdam. Maar ook voor Weespersluis, een grootschalig project met 2750 woningen in de Bloemendalerpolder, melden zich veel Amsterdammers aan."

Het bestuur van Weesp is blij met de ontwikkeling. De woningmarkt heeft er lang op slot gezeten, ook voor eigen inwoners. Nu is er weer volop beweging, zegt Eijking.

"Het betekent ook dat we moeten letten op de balans. We prijzen ons gelukkig dat we deel uitmaken van een vitale regio, maar we moeten ook onze belangrijke troeven beschermen: het water, het groen en de rust. Die identiteit willen we behouden."

De gemeente Zaanstad houdt in de bouwplannen al rekening met de komst van Amsterdammers. "We hebben tot 2040 circa twaalfduizend woningen nodig voor onze eigen behoefte," zegt Jeroen Olthof, wethouder Wonen. "Maar we bouwen vijftien- en misschien wel twintigduizend woningen voor aanwas van elders, met name uit Amsterdam."

Een keerzijde van de toenemende trek uit de stad, is de uitsortering van bewoners, zoals Andries de Jong van het Planbureau voor de Leefomgeving het noemt. "Bij de grote verhuisbewegingen in de jaren zeventig en tachtig zagen we de kansrijke Amsterdammers naar de overloopgemeenten vertrekken."

"De kansarmen bleven achter en kregen gezelschap van de migranten. Nu is het precies andersom: wie het zich financieel kan veroorloven, kan in Amsterdam blijven wonen. De minder draagkrachtigen worden naar buiten gedrongen."

Lusten en lasten
Dat is ook een zorg van Tjeerd Herrema, wethouder in Almere. "We zien een ontwikkeling ontstaan dat er gemeenten zijn met een groot deel sociale huur en gemeenten met een klein deel. Dat lijkt een autonoom proces. Het zou goed zijn om daar binnen de regio afspraken met elkaar over te maken."

"We moeten de regionale woningmarkt als één geheel gaan zien, waarin gemeenten met elkaar optrekken om de lusten en de lasten een beetje eerlijk te verdelen."

Olthof van Zaanstad sluit zich hierbij aan en wil ook het openbaar vervoer bij de discussie betrekken. Overloop is prima, maar dan wel met snelle verbindingen. "Zaanstad en Waterland liggen maar twee kilometer van de toekomstige eindhalte van de Noord/Zuidlijn. We moeten kijken of het nodig is de metro door te trekken.

Ook in Almere beginnen de effecten van de Amsterdamse woningmarkt merkbaar te worden. De trek van Amsterdam naar Almere heeft lang op een laag pitje gestaan, maar trekt nu weer aan.

Herrema: "We groeien langzaam maar zeker naar elkaar toe. In onze nieuwbouw ten westen van het centrum strijken veel Amsterdammers neer."

De nabijheid van Amsterdam maakt Almere aantrekkelijk, beseft Herrema. "Amsterdam heeft 750 jaar geschiedenis, Almere veertig. Amsterdam heeft de historie, wij de pioniersgeest en de ruimte. En de natuur: waar in Amsterdam vind je een waarschuwingsbord voor overstekende bevers?"

Leegloop

De trek van Amsterdammers naar omliggende gemeenten kwam op gang in de jaren zeventig, door het enorme woningtekort in de hoofdstad. Door de verpaupering in de stad gingen panden tegen de vlakte, de wachtlijsten voor een huis groeiden met de dag.

In die tijd vertrokken jaarlijks twintigduizend Amsterdammers, voornamelijk naar Purmerend, Hoorn, Alkmaar, Lelystad en later ook naar Almere.

Omliggende gemeenten hadden quota: ze moesten een afgesproken aantal Amsterdammers huisvesten. In 1985 bereikte het inwonertal van Amsterdam een dieptepunt: 675.000 inwoners. De stadsvernieuwing in de jaren tachtig maakte een einde aan de leegloop van Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden