Plus

Hoe lang blijft een herinneringsplek in stand?

Gedenkplaatsen voor verkeersslachtoffers komen en gaan, net als andere uitingen van collectief verdriet. Regels zijn er niet, hooguit houdt de stad een oogje in het zeil. Als het tijd is om op te ruimen, gebeurt dat in overleg met nabestaanden.

Herinneringsplek voor de 12-jarige Boris KouwenBeeld Charlotte Odijk

Vlak bij de Piet Heintunnel staat al drie jaar een 'altaar' met foto's, kaarsen, knuffelbeesten en een spandoek van motorclub Brag en Boost. Het is een herinnering aan het 23-jarige in de tunnel verongelukte clublid Marwan Al Jaberi en wordt goed onderhouden. Twee verwelkte bossen bloemen zijn aan de kant geschoven.

Het is vrij uitzonderlijk dat een dergelijke herinneringsplek zo lang wordt getolereerd. De meeste 'straatmonumentjes' die na een dodelijk ongeluk worden opgericht, zijn na hooguit vier weken weer verdwenen. De gemeente heeft, aldus een woordvoerder, hier geen regels over. Elk stadsdeel bepaalt zelf hoe lang een herinneringsplek in stand blijft.

Bloemen verwelken
"Wij laten ze drie tot vier weken intact en kijken dan hoe het eruitziet. Soms verschuiven we de bloemen en knuffelbeesten als ze onveilig liggen. Na overleg met de familie halen we het weg. Zij kunnen dan bepaalde spullen eruit halen," zegt een woordvoerder van stadsdeel Oost.

Na de moord op Theo van Gogh in 2004 werden er zoveel bloemen en kaarten neergelegd in de Linnaeusstraat in Oost dat de plek met hekken werd afgezet. Na enkele weken is de gedenkplaats opgeruimd. De brieven, kaarten en tekeningen gingen naar het Stadsarchief.

Ook de herdenkingsplek voor het 14-jarige meisje dat vorig jaar omkwam tijdens een aanrijding met een vrachtwagen op de kruising van de Eerste Oosterparkstraat en de Beukenweg werd na enkele weken weggehaald.

Het opruimen gebeurt door een ambtenaar van de gemeentelijke reinigingsdienst 'Schoon en Heel'. "De bloemen verwelken, de knuffeldieren vervuilen en het ziet er op het laatst niet meer uit," zegt een woordvoerder van stadsdeel Oost.

Rouwproces
Alleen de fiets die de in 2016 verongelukte 26-jarige vrouw op het President Steynplantsoen in herinnering hield bleef wat langer staan. "Het rijwiel is wel op een gegeven moment naar de haag verplaatst."

Volgens rouwdeskundige Daan Westerink zijn dit soort monumenten belangrijk voor het rouwproces. "Als iemand door bijvoorbeeld een verkeersongeval omkomt, is de schok heel groot. Op zo'n plek kunnen mensen uiting geven aan hun gevoelens van onmacht. Ze kunnen onder ogen zien dat iemand er niet meer is of dat er iets onomkeerbaars is gebeurd. Dat helpt bij de verwerking." En een gedenkplaats troost en verbroedert, zegt Westerink. "Dat zag je aan de bloemenzee op de Ramblas."

Een meerderheid van de nabestaanden, zegt de expert, wil echter geen monument op de plek van een ongeluk. "Zij gedenken iemand liever niet op de plek van dat nare ongeluk maar willen iemand herinneren hoe hij was."

Impact
Stadsdeel Centrum houdt niet vast aan een bepaalde termijn als het gaat om ontruimen van deze plaatsen. "We hebben er geen regels voor. Hoe lang de bloemen en knuffels mogen blijven liggen, is afhankelijk van de impact van het ongeval op de buurt. We ontruimen in overleg met de betrokkenen," aldus een woordvoerder.

Herinneringsplek voor de verongelukte fietsster in OostBeeld Marthe Damman

Soms willen nabestaanden een permanente plek inrichten. Zo kreeg Joes Kloppenburg, die in 1996 slachtoffer werd van zinloos geweld, een steen in de Voetboogstraat.

Ook voor Margit Widlund, de 27-jarige dochter van Anna Enquist, die in 2001 bij een aanrijding met een vrachtwagen op de Dam om het leven kwam, is een steen neergelegd. De 12-jarige Boris Kouwen kreeg een herinneringsplek vlak bij de kruising op het Marnixplein waar hij in 2009 om het leven kwam.

Voor voetballer Abdelhak - Appie - Nouri, die 8 juli tijdens een oefenwedstrijd in Oostenrijk ineen zakte en ernstige hersenschade opliep, richtten fans bij het AMC een gedenkmuur op. Als eerbetoon werden bloemen neergelegd, tekeningen, geplastificeerde briefjes met teksten als 'Keep strong Appie', en Ajaxspullen als sjaals en een voetbal, teddyberen en waxinelichtjes. De plek is vorige week opgeruimd.

Niet mooi meer
"We hebben in overleg met Ajax besloten zo'n herinneringsmuur in te richten nadat de familie zelf had bekendgemaakt dat Nouri hier lag. We hebben het onderhouden en de oude bloemen na een tijdje verwijderd. Anders gaat het ruiken, ziet het er niet meer uit en is het niet mooi meer," zegt AMC-woordvoerder Marc van den Broek.

De vraag doemde na enige tijd op hoe lang het AMC de bloemenmuur intact liet. "Het is een moeilijk punt. Ik dacht zelf aan een week of vier. Ajax heeft overlegd met de familie."

"Het hek is uiteindelijk op verzoek van de familie weggehaald. We hebben de kaartjes eruit gehaald en deze zijn via Ajax aan de familie gegeven."

Herinneringsplek voor de motorrijder in de Piet HeintunnelBeeld Hanneloes Pen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden