PlusAchtergrond

Hoe laat de nieuwe staatssecretaris het Amsterdamse ov achter?

GVB-directeur Alexandra van Huffelen is begonnen als staatssecretaris van Financiën. Hoe laat zij, na vijfenhalf jaar, het Amsterdamse openbaar vervoer achter?

Alexandra van Huffelen na haar ontmoeting met premier Mark Rutte. Beeld ANP

Dat ze zo kan genieten van efficiëntie, zei Alexandra van Huffelen in november 2014 tegen Het Parool. “Ik vind het prima als dingen niet op stel en sprong gaan zoals je wilt. Wel houd ik van een heldere opdracht en die heb ik bij het GVB.”

Die voorliefde voor efficiëntie heeft de vertrekkende directeur de afgelopen jaren naar hartenlust op het vervoerbedrijf kunnen botvieren. Want de opdracht dat het GVB méér moest doen met minder geld was kristalhelder bij haar benoeming in juni 2014: de subsidie ging terug van 100 miljoen euro per jaar naar 40 miljoen in 2024.

Dat zij in dat deel van haar opdracht is geslaagd, staat buiten kijf: het van oudsher ingewikkelde vervoerbedrijf werkt aanmerkelijk efficiënter dan voorheen. Hoewel daarbij moet worden opgemerkt dat die efficiëntieslag al onder haar voorganger werd ingezet. Maar nu, in 2020, is het vet van de botten. En wordt de reiziger, de klant dus, lang niet meer zo vaak onheus bejegend als in het verleden soms het geval was. Het materieel ziet er op het oog, weer in vergelijking met vroeger tijden, piekfijn uit, om door een ringetje te halen soms zelfs.

Vervoersarmoede

Tot zover over het punt waarmee de gemiddelde ov-reiziger het wel eens zal zijn. Minder eenvoudig wordt het als de gevolgen van zoveel efficiëntie moeten worden geduid. Vraag het actievoerder Howard Kramer van ‘Tram 14 mot terug’ en je krijgt te horen dat het creëren van vervoersarmoede de belangrijkste prestatie is van Van Huffelen. “Ze heeft lijnen en haltes geschrapt. Wij zijn blij dat ze weggaat, want ze heeft het openbaar vervoer vooral heel veel slechter gemaakt. Hopelijk heeft de volgende directeur meer oog voor de belangen van de Amsterdammers.”

Walter Etty, voorzitter van reizigersvereniging Rover, is juist weer gepast enthousiast over het functioneren van de GVB-directeur. “Leidinggeven over het GVB is een enorme kluif, maar zij heeft dat goed gedaan. Er is rust gekomen in een onrustig bedrijf. Onder haar bewind is de reiziger weer belangrijk geworden, werden de conducteurs, bestuurders en chauffeurs gastheer. En hoewel niet iedereen zich daarvan bewust was, heeft ze in gesprekken met bijvoorbeeld de gemeente en de Vervoerregio over de beperkte middelen regelmatig met haar vuist op tafel geslagen. Zo doet zij dat, als de loyale ambtenaar die je als GVB-directeur nu eenmaal bent.”

Rikus Spithorst van Maatschappij voor Beter OV noemt Van Huffelen ‘sympathiek en toegankelijk’, maar is ook kritisch. “Ze is te veel van de grote lijnen en heeft te weinig oog voor details. De narigheid die je niet in de cijfertjes terugziet, maar waarvan de reiziger wel degelijk last ondervindt: het vervangen van dubbele bussen door enkele, de reizigersinformatie die kuren vertoont en zitplaatsen die worden weggesloopt. Mensen worden vaak vervoerd als haringen in een ton.”

‘Dikke lijnen’ 

De kritiek is wijdverbreid: Van Huffelen zou zich vooral richten op de zogenaamde ‘dikke lijnen’, de bussen en trams die lekker afgeladen vol, en daarmee volslagen efficiënt, zonder al te veel onrendabele lusjes tussen a en b heen en weer rijden. Terwijl de net-iets-minder-mobiele-reiziger vaak is aangewezen op de dunne streepjes die dwars door buurten slingerden. Die veelgeroemde fijnmazigheid van het ov is er onder Van Huffelens bewind, mede door de focus in de dienstregeling op de peperdure Noord/Zuidlijn, niet beter op geworden.

Kritiek op Van Huffelen kwam en komt ook vanbinnen het GVB. Want inderdaad: ze werkte eerder onder meer bij energiebedrijf Essent en was wethouder in Rotterdam. Er is weinig af te dingen op de verdenking dat ze geen ov-mens in hart en nieren is, dat ze als cv-tijger werkt aan een zorgvuldig uitgestippelde loopbaan. Ze zou niet weten hoe het werkt in het openbaar vervoer, klinkt het. Slecht in rekensommetjes, technische bagage onvoldoende, onderhandelingsvaardigheden overschat. Dat ze de Eerste Kamer inging voor D66 hielp niet die argwaan weg te nemen. Dat ze nu namens diezelfde partij tot het kabinet toetreedt, bevestigt vele vermoedens: ze altijd een politiek dier gebleven.

En dat sympathieke valt ook wel weer mee, zegt bijvoorbeeld Howard Kramer. “Ze zegt dat ze luistert, maar ze luistert vaak helemaal niet.”

Daar denkt partijgenoot Alexander Pechtold, met wie Van Huffelen al decennia teruggaat, anders over. Juist door niet in een ivoren toren te blijven zitten, heeft ze de cultuur van het GVB weten te veranderen, zegt hij. “Er zal geen trambestuurders of buschauffeur zijn die niet op een selfie staat met Alexandra. Ik zie dat zij rust heeft gebracht bij een organisatie die wekelijks in de krant stond met gezeur. Het was een organisatie die zijn zelfvertrouwen kwijt was en die nu heeft hervonden. Die instelling moet ze meenemen naar haar volgende klus bij Financiën.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden