Plus

Hoe kunnen we het kantoorleven weer een jaar doorstaan?

De zomervakantie zit er definitief op. Het is weer staan in de trein en in de rij voor de kroketten. Hoe kunnen we het kantoorleven opnieuw een jaar doorstaan?

null Beeld Rob Worst
Beeld Rob Worst

Het kantoorleven kun je op grofweg twee manieren vormgeven, zegt Japke-d. Bouma (48), eindredacteur en columnist bij NRC. Als een meurende, klagende zak aardappelen of als een fladderende lentebloem die zoveel ­mogelijk licht en liefde verspreidt.

Bouma pleit voor het laatste. Op 18 augustus verscheen haar laatste boek Werken Doe Je Maar Thuis, een herziene uitgave van haar in 2015 verschenen Survivalgids voor de kantoorjungle.

Volkskrant-columnist Jacq. Veldman (51), die ook geregeld over het kantoorleven schrijft, zit er wat geharnaster in: "Werken is geen feestje, en dat hoef je het ook niet te maken." Van Veldman verschijnt begin 2019 een bundeling van haar columns. De flaptekst: 'Herkenbare scènes uit de sociale arena die kantoor heet en waarin iedereen er het beste van probeert te maken met vaak rampzalige ­gevolgen.'

Zak aardappelen of lentebloem, op een kantoor heeft ­iedereen dezelfde dilemma's. De zes prangendste, met ­adviezen van Veldman en Bouma.

Wat geef je je collega's te eten?
Er zijn eigenlijk veel te veel momenten waarop je je collega's kunt voederen, en elk moment heeft zijn eigen landmijnen. Om te beginnen: voor wie haal je koffie? Hoe meer koffie je haalt, hoe minder je verdient, stelt Bouma vast. Ooit de baas een rondje zien halen?

Trakteren als je jarig bent moet juist zo ruimhartig mogelijk. "Dat laat zien hoe je herinnerd wilt worden. Als je ­bezuinigt op je traktaties, bezuinig je ook op je werkethos." Ga dus voor het grote gebaar: toastjes met zalm en champagne, zoals een jarige stagiair eens deed.

Veldman wil zelfgebakken taarten meenemen niet ­oncollegiaal noemen, maar ze heeft er wel een hekel aan. "Ik steek daar zelf zo slecht bij af." En eten meenemen naar vergaderingen en andere onlogische eetmomenten? Niet doen.

"Op mijn werk bracht een vrouw altijd bastognekoeken mee naar de vergadering. Keek ze rond met een blik van: ja, daar hebben jullie niet aan gedacht hè? Alsof het een wedstrijd is. Bovendien: ik heb nog nooit een man iets lekkers mee zien nemen naar een vergadering. Als vrouw zeg je dan toch vooral: neem mij niet serieus, ik ben hier voor de gezelligheid."

Zijn er nog taboes op de werkvloer?
Zoek een vertrouwenscollega uit, zegt Veldman, met wie je alles kunt bespreken. Of bij voorkeur twee, voor als er één langdurig ziek wordt. En houd het verder functioneel. Bouma: "Als je dan toch persoonlijke details gaat delen, zorg er dan voor dat het dingen zijn die me interesseren! Dus niet dat je net hebt geboden op een 23 inchfiets op Marktplaats."

En wat die vakantieverhalen betreft? Die willen mensen niet écht horen. Veldman: "Als ik iemand voor de derde keer hoor praten over haar kampeervakantie in de Jura, weet ik: nu is de vakantie echt voorbij."

Hoe creëer je het beste imago?
Je kunt je natuurlijk afvragen of het belangrijk is, of je collega's wel weten dat je alles onder controle hebt. Veldman doet in principe alleen dingen die ze kan, en zegt zelf voor de zekerheid meteen ook waar ze slecht in is. Dan is dat maar duidelijk. Per slot: je wilt niet gevraagd worden voor klussen waar je niet goed in bent, want daar heb je toch geen lol in.

Voor alle andere mensen heeft Bouma het advies: zorg voor maximale zichtbaarheid. Loop veel, dan denken mensen dat je iets gaat doen, en laat als het even kan je loopje eindigen in een powermomentje: een voor iedereen zichtbaar gesprekje met een hogergeplaatst iemand, minstens één niveau hoger dan je eigen chef.

Wie er nog een schepje bovenop wil doen, zoekt uit waar de belangrijke mensen vergaderen, blijft dan - bijvoorbeeld achter een plant - wachten tot de vergadering is afgelopen en loopt, als de deur opengaat, lachend met de groep mee. Werkt ­altijd.

En dan nog iets voor alle vrouwen. Stop met sorry zeggen. Bouma trekt de grens bij het toebrengen van lichamelijk letsel: dan is een verontschuldiging op zijn plaats. Maar 'sorry, ik doe even een raam open'? "Je cijfert jezelf continu weg, sorry dat ik besta. Geen man die dat doet. En zeg dus ook geen 'sorry dat ik het zeg...' Verexcuseer je er niet voor, of houd gewoon helemaal je mond."

Moet je collega's zoenen?
Na de zomervakantie, als je jarig bent, met oud en nieuw... Misschien dat het je lukt, op 2 januari met een royale armzwaai over de werkvloer 'iedereen de beste wensen hè' roepen. Maar grote kans dat je er niet aan ontkomt: het zoenen van collega's.

Veldman suggereert nog wat opties als een koortslip of hevige verkoudheid veinzen, of je langdurig opsluiten op de wc. "Maar verder moet je het maar gewoon ondergaan, en jezelf 's avonds weer een beetje bij elkaar rapen."

"Collega's zoenen is natuurlijk heel ongemakkelijk," zegt Bouma. "Maar ik zeg: ga er vol in. Neem na afloop een bad, haal een tetanusprik maar houd op met zeuren en doe het gewoon."

Hoe moet je onderhandelen?
Slecht nieuws voor wie meer salaris wil: je bent nu al te laat. "Het staat of valt met timing," zegt Bouma. "In ­november beginnen over salarisverhoging heeft geen zin, want dan vragen nog negen andere mensen het, en er is maar beperkt ruimte. Gooi in januari dus al een balletje op. En vraag het op een goed moment: dus niet als je chef net tegen een paaltje in de parkeergarage is aangereden."

Veel vrouwen, is Veldmans ervaring, onderhandelen ­helemaal niet. "Die nemen aan wat geboden wordt, omdat het anders misschien even ongezellig wordt in de kamer. Of omdat ze bang zijn niet aardig gevonden te worden. Dat is de grootste vloek voor vrouwen: aardig gevonden willen worden. Terwijl, de meeste vrouwen zijn helemaal niet zo aardig, en dat is prima. Liefheid, opofferingsgezindheid, dat wordt zwaar overschat."

Het draait allemaal om jezelf kunnen verkopen. "Als vrouwen denken dat ze zichzelf opblazen, laten ze eigenlijk pas zien wat ze kunnen," zegt Veldman. Ze sprak laatst een vrouw van zestig die trots zei: 'Ik presenteer mezelf ­tegenwoordig als senior.'

"Terwijl ze het werk al dertig jaar deed. Mannen noemen zichzelf na drie maanden al senior. Daar lachen wij vrouwen ze keihard om uit, maar uiteindelijk verdienen die kerels wel meer dan wij, dus wie lacht nu het laatst?"

Mag je huilen op je werk?
Zeker, maar met mate. "Huilen op het werk, dan schampt het echte leven ineens het kantoorleven," zegt Veldman. "De collega wordt ineens mens, iemand die een zieke ­vader blijkt te hebben, of kinderen die anders uitpakken dan gewenst. Volgens mij moet je dan gewoon luisteren en tissues aanreiken."

Bouma: "Als je werk het niet waard is om over te huilen, dan moet je een andere baan zoeken. Denken 'het is maar werk' is een enorme denkfout, waardoor mensen juist een burn-out krijgen. Je bent veel te lang met je werk bezig om het niet serieus te nemen."

Beide vrouwen pleiten voor meer ruzie op kantoor. Op kantoren wordt veel te weinig uitgesproken, zegt Veldman. "Het zou best verfrissend zijn als iemand eens zou zeggen: ga toch weg met je bastognekoeken, Liesbeth. Zeer opluchtend, en dan kun je er ook weer even tegen."

Nog los van het werk dat voor niets wordt gedaan omdat iedereen te beschaafd is om er iets lelijks over te zeggen. Bouma: "Dan zeggen ze: leuk voorstel, we gaan ernaar kijken - terwijl ze eigenlijk bedoelen: als het in de prullenbak ligt."

Jacq. Veldman: Kantoorleven, uitgeverij Nijgh & Van Ditmar, verschijnt begin 2019

Japke-d. Bouma: Werken Doe Je Maar Thuis, uitgeverij Thomas Rap, €16,99

Vrouwen en fouten

Afgelopen maand verscheen ook het boek Nice Girls Don't Get the Corner ­Office - adviezen om te groeien in je werk, van de Amerikaanse Lois P. Frankel. Dat richt zich op 133 (!) fouten die vrouwen vaak maken op het werk.

Zoals: collega's voederen (zo reduceer je jezelf tot een stereotype) en huilen: als je huilt kom je ­onzeker en zwak over, en het is een wijdverbreid misverstand dat er op kantoor ruimte is voor deze menselijke emoties. Ook fout: voor man spelen, hard werken en je verontschuldigen. Succes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden