Plus

'Hoe kun je het normaal vinden dat meisjes worden uitgebuit?'

Amsterdam moet doorgaan met Project 1012, zegt criminoloog Cyrille Fijnaut, die in de jaren negentig de basis legde voor de misdaadbestrijding rond de Wallen.

Kwart over zes 's ochtends op een zaterdag op de Wallen, waar de grip van de georganiseerde misdaad de voorbije jaren is verkleind. Beeld Marc Driessen

'Ik geloof niet dat iedereen in Amsterdam het beseft, maar de aanpak van de Wallen en omgeving is heel bijzonder. Voor zover ik weet is nergens ter wereld eerder vertoond dat de autoriteiten op zo'n manier de handen ineenslaan om de onderwereld in de binnenstad te bestrijden."

Project 1012, de aanpak van de Wallen, gaat Cyrille Fijnaut (69) aan het hart. De emeritus hoogleraar strafrecht en criminologie, die kantoor houdt aan de Universiteit Tilburg, schreef in 1995 met collega Frank Bovenkerk een rapport over de greep van de georganiseerde misdaad op de binnenstad. Dat legde de basis voor een overheidsoffensief dat nog altijd voortduurt.

Tussen 2007 en 2011 was Fijnaut adviseur van Emergo, een onderzoek naar criminaliteit in de Amsterdamse binnenstad dat de weg baande voor '1012'. In een binnenkort te verschijnen bundel ter ere van de Engelse socioloog Dick Hobbs noemt Fijnaut '1012' een 'revolutionair concept', waarbij de rotte appels uit de buurt worden verwijderd én de economische structuur van de binnenstad op de schop gaat.

Met lede ogen ziet Fijnaut dat het draagvlak onder druk staat, nu de PvdA in Amsterdam in de oppositie is beland, de financiële crisis de operatie heeft vertraagd en woningcorporaties niet langer panden mogen opkopen die voor ongewenste doeleinden worden gebruikt.

"Vorig jaar juli volgde ik een debat in de gemeenteraad. Daar werd een vergelijking gemaakt tussen de Wallenaanpak en het sluiten van de bordelen op het Zandpad in Utrecht. Alsof dat iets met elkaar te maken heeft! Dat was kleingeestig in verhouding tot de omvang, complexiteit en het belang van het project. De binnenstad van Amsterdam is de spiegel van Nederland. Daar neemt het buitenland ons de maat. En in tegenstelling tot Utrecht sluit Amsterdam helemaal niet alle ramen. Het gaat om het brengen van balans in 1012. Begrijpen raadsleden de portee van het project wel?"

Wat is de portee?
"Men tracht de binnenstad aan te laten sluiten bij de ontwikkelingen in grote steden elders in de wereld en de problemen in de sfeer van zware misdaad klein te houden. Het is geen moralistische campagne. Het gaat over mensenrechten en de rechtsstaat. Hoe kun je het normaal vinden dat meisjes worden uitgebuit? Is dat de vrijheid van Amsterdam?"

Critici betwisten dat het sluiten van ramen leidt tot minder vrouwenhandel.
"Toen we begonnen met de Wallenaanpak waren er duizend vrouwen op dagelijkse basis achter de ramen. Voor de overheid is zo'n aantal onmogelijk om te beheersen qua vrouwenhandel. Dat kan alleen als je de sector verkleint. Kennen critici wel de Sneepzaak (een beruchte strafzaak over een groep zeer gewelddadige vrouwenhandelaren, BS)? Hebben ze de rapporten van het wetenschappelijk bureau van het ministerie van Justitie wel gelezen? En van Emergo? Daar hoor ik ze nooit over."

Cyrille Fijnaut 

Ex-politie-inspecteur en ­criminoloog. Hij was raadsadviseur bij het ministerie van Justitie en hoogleraar in Rotterdam, Leuven, Tilburg en New York.

Cyrille Fijnaut Beeld anp

126 van de 470 ramen zijn gesloten. Aanvankelijk zouden nog 83 ramen volgen, maar door het verminderde draagvlak zijn dat er nog 37. Is het dan beheersbaar?
"Dat hangt af van de inspanningen waarmee je de regels handhaaft."

Vanwege bezuinigingen is het aantal buitengewone opsporingsambtenaren en andere handhavers van 939 verminderd naar 736.
"Reden te meer de prostitutiesector te verkleinen. Als je minder ramen sluit én minder handhavers hebt, beland je in een kritische zone."

De buurt klaagt over de opmars van Nutellawinkels en andere op toerisme gerichte zaken.
"Daar ben ik geen specialist in, maar ik zou denken dat het stadsbestuur maatregelen kan nemen om de economische balans te bewaken."

De burgemeester wil met privaat geld '1012Inc' oprichten, dat weer prostitutiepanden moet opkopen.
"Heel goed dat een private partij wil investeren. Dat is lastig in zo'n gebied. '1012' heeft een looptijd van misschien wel dertig jaar. Dan is het onvermijdelijk dat op een gegeven moment de vraag opkomt of je moet doorgaan. Het probleem is dat de effectiviteit moeilijk aantoonbaar is. Informatie waaruit allerlei criminele activiteiten blijken, moet vaak geheim blijven om redenen van privacy. Maar het staat vast dat de georganiseerde misdaad de afgelopen jaren effectief is bestreden in de binnenstad. Ik hoop dat de politiek achter Project 1012 blijft staan."

Lees ook: Project 1012 moet lukken, hoe dan ook [+]

Steun voor 1012Inc

De Amsterdamse gemeenteraad koerst met ruime meerderheid af op instemming met de oprichting van 1012Inc, een vastgoedbedrijf dat met publiek geld en met de private vastgoedbelegger Syntrus Achmea de komende jaren moet doorgaan met het opkopen van prostitutiepanden en ander vastgoed rond de Wallen. D66 heeft nog wel bezwaren, maar ‘we zijn te overtuigen’, zei raadslid Ariëlla Verheul donderdagavond in een raadsdebat. D66 zet vraagtekens bij de eerste beoogde aankoop van 1012Inc: voormalige bordelen aan het Oudekerksplein. Kunnen die panden niet op de vrije markt worden verkocht, vraagt D66 zich af. Burgemeester Eberhard van der Laan zei dat ‘de markt iets anders doet met die panden dan wij willen’. Hij wil komende weken een definitief akkoord sluiten met Syntrus Achmea, waarover de raad in juni kan stemmen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden