Plus

Hoe geïntegreerd zijn Nederlanders zónder migratieachtergrond?

Hoe geïntegreerd zijn autochtonen? Ze hebben minder diverse vriendengroepen dan allochtonen, en zijn toch al een paar jaar in de minderheid.

Geen enkele groep vormt nu nog de meerderheid. 'Dan moet je anders nadenken over integratie,' vindt Maurice Crul Beeld Dingena Mol

Ze fietsen hun buurt uit om met een bakfiets hun kinderen naar een witte school te brengen. Ze gaan om met mensen die ze kennen van hun studie - toevallig allemaal autochtoon. Cafés en restaurants waar gelijkgestemden komen zijn hun habitat. En de allochtone Amsterdammer? Ja, die zien ze wel, daar hebben ze ook wel ­contact mee - bij de Turkse groenteman, een knikje op straat naar de Marokkaanse ­buurvrouw - maar echt vrienden? Nee.

De autochtone stadsbewoner, sinds 2012 in Amsterdam in de minderheid, leeft minder geïntegreerd dan allochtone bewoners. Allochtonen hebben vaker vrienden uit andere etnische groepen. Dat bleek uit een onderzoek in 2012 dat VU-hoogleraar Maurice Crul uitvoerde. Onlangs kreeg hij een Europese subsidie van 2,5 miljoen euro - ongebruikelijk groot - om nader onderzoek te doen naar de 'vergeten minderheid' van autochtonen in de stad.

"We hebben het altijd gehad over integratie van migranten en migrantenkinderen," zegt Crul. "We zeggen altijd wel: het is een tweezijdig proces, maar zo wordt het niet onderzocht. Je moet opnieuw gaan nadenken wat integratie betekent als geen enkele groep meer de meerderheid is. Ik doe al vijfentwintig jaar onderzoek naar migratie en ook ik had altijd de focus op migranten en hun kinderen."

Werken onder een Turkse baas
Maar autochtonen die zouden moeten integreren, is dat niet de omgekeerde wereld? Volgens Crul niet. "In wetenschappelijke zin is integratie dat twee of meerdere groepen integreren met elkaar. We gaan onderzoeken of autochtonen zich nog thuis voelen in hun wijk en of ze een maatschappelijke positie kunnen bevechten in een diverse samenleving. Misschien werken ze straks onder een baas van Turkse of Marokkaanse afkomst, dat vergt van mensen van Nederlandse afkomst dat ze daar ervaring mee moeten hebben."

In 2016 is nog 48 procent van de Amsterdammers autochtoon. 38 procent is van allochtone niet-westerse afkomst, maar veel van die bewoners zijn wel in Amsterdam geboren.

Volgens Crul is de autochtone bevolking ook de minst stabiele factor in de stad. Waar autochtonen veel verhuizen naar onze stad en er ook weer uit vertrekken, zijn in sommige wijken Marokkaanse families de oudste en meest consequente bewoners geworden.

Als wetenschapper heeft Crul geen oordeel over integratie, maar in eerder onderzoek ziet hij dat integratie van alle groepen tot minder spanningen leidt. "Als je geen ervaring hebt met omgaan met mensen van andere afkomsten, als je alleen maar leeft in je eigen witte bubbel, kun je in situaties terechtkomen waarin je je niet thuis voelt. Je wereld kan kleiner worden."

Veranderende stad
Dat autochtonen minder geïntegreerd zijn, is vooral een effect van de veranderde stad. Mensen van Nederlandse afkomst waren altijd de grootste groep. Crul: "Het was veertig jaar geleden een feit dat je vooral met Nederlandse mensen omging. Kleine migranten­groepen zouden zich aanpassen omdat ze dan contacten zouden krijgen in de dominante groep. Maar inmiddels zijn de aantallen verschoven."

Het onderzoek zal vijf jaar duren, en vooral plaatsvinden in wijken waar autochtonen in de minderheid zijn. IJburg is daarvan een goed voorbeeld. "Toen het werd gebouwd was het idee dat die wijk een klassieke Vinex-wijk zou worden, een witte enclave. De realiteit is dat het door de komst van allochtonen uit de ­middenklasse, een groep die de laatste jaren enorm is gegroeid, een gemengde wijk is geworden. Geen enkele groep vormt er de meerderheid. Dat leidt ook weer tot conflicten en ­spanningen."

Rik Geus Beeld Dingena Mol

Rik Geus (41)
Bos en Lommer

"Ik kan net zo goed nee als ja antwoorden op de vraag of ik geïntegreerd ben. Het valt me niet eens op dat ik in de minderheid ben. Mijn manier om geïntegreerd te raken is om naar het Bos en Lommerplein te gaan en met mensen een praatje te maken. Ik eet een haring bij de visboer en praat met de Marokkaanse en Turkse buurtbewoners daar."

"Toch heb ik geen vrienden van allochtone afkomst en heb ik ook geen contact met mijn allochtone buren. Ik zou het wel willen, want jezelf isoleren in je eigen bubbeltje van Nederlanders is ook niet per se goed."

"Maar op een zeker moment heb je je vrienden, ben je druk, heb je je plekken in de stad. Ik vind niet dat je je eindeloos moet aanpassen aan andere etnische groepen. Ik ben ook trots op hoe we hier nu leven."

Adriane Ruijs Beeld Dingena Mol

Adriane Ruijs (65)
Watergraafsmeer

"Turkse vrienden heb ik zeker, maar ik vind sommige Turken en Marokkanen wel vaak ontoegankelijk. Ik ben opgegroeid in de Nieuwmarktbuurt waar ook altijd veel mensen van verschillende afkomsten waren: Chinezen, Indonesiërs, Italianen, noem maar op. Mijn moeder zei altijd: je moet mensen nemen zoals ze zijn."

"Maar je ziet in wijken als IJburg dat mensen niet genoeg mengen. Het blijft vaak bij een groet bij de deur. Ik denk zelf dat het eerder aan de allochtonen dan aan de autochtonen ligt; die klitten juist bij elkaar. Ik word door de Marokkaanse jeugd echt onbeschoft bejegend. Het zou voor iedereen prettiger zijn als we elkaar beter kennen, dat zou al een hoop minder spanningen opleveren."

Barbara Weenink Beeld Dingena Mol

Barbara Weenink (47)
IJburg

"Ik heb best wat vrienden uit ­andere culturen: Brazilianen, Chinezen, Libanezen, Italianen en Amerikanen. Ik heb zelf in het buitenland gewoond en ken er een paar via de school van mijn zoontje. Ik denk dat het ontmoeten van mensen niet zozeer gaat om allochtoon of autochtoon, maar om interesses en opleidingsniveau."

"Mensen zoeken vooral vrienden binnen hun eigen groep. Ik vind niet dat wij ons moeten aanpassen aan allochtonen. ­Nederland is een vrij land met allerlei rechten die eerder bevochten zijn. Ik wil die vrijheden niet ­inleveren. Het is nu al zo dat homo's niet meer overal op straat hand in hand kunnen lopen. Ga weg hoor. Als er nog zoiets ­bijkomt, ga ik de ­barricaden op."

Anna Flink Beeld Dingena Mol

Anna Flink (37)
Geuzenveld

"Ik heb allochtone vrienden uit Turkije, Senegal en Gambia. Ik vind wel dat autochtonen moeten integreren, maar Nederlandse normen en waarden zijn ook belangrijk. Mijn zoon zat op een zwarte school in de wijk waar we wonen, maar ik heb hem nu toch op een witte school in Badhoevedorp gedaan."

"Hij werd gepest vanwege zijn witte huidskleur. Jongetjes in zijn klas zeiden dat hij zou worden gestraft door Allah en als hij boterhamworst op zijn brood had, wilden ze niet naast hem zitten. Wij zijn best open-minded, maar je moet het ook een beetje terugkrijgen. Toch wil ik mijn kinderen meegeven dat het leuk is andere culturen te leren kennen. Er zitten ook veel mooie kanten aan, zoals naastenliefde en gastvrijheid."

Rina van Amsterdam Beeld Dingena Mol

Rina van Amsterdam (86)
IJburg

"Hier op IJburg wonen heel veel allochtonen. Ik vind dat niet erg, als ze zich maar een beetje aanpassen. Of ik me ook aan hen aanpas? Dat niet echt, daar zie ik het nut niet van in. Maar ik interesseer me wel in andere culturen. Ik heb zelf ook lang in het buitenland gewoond, in Marokko en op de Antillen, vanwege het werk van mijn man."

"Ik denk ook dat het goed is als mensen zich meer verdiepen in andermans leefwereld, dan is het toch makkelijker te begrijpen. En als ze langslopen hoor je gewoon te groeten. Soms hoor ik hier weleens mensen 'Turkie, Turkie' zeggen als er een allochtoon voorbijloopt. Dan denk ik: waarom? Je moet gewoon normaal doen. Net zoals tegen ieder ander mens."

Jan Sietsma Beeld Dingena Mol

Jan Sietsma (75)
IJburg

"Mijn vrouw is Vietnamees, dus ik leef samen met iemand uit een andere cultuur. Naast ons wonen Marokkaanse Nederlanders, aan de andere kant Surinamers. We gaan ­normaal met ze om, alsof het Nederlanders zijn. Het is belangrijk dat mensen over etnische grenzen heen kijken, want: beter een goede buur dan een verre vriend."

"Of ik goed geïntegreerd ben, vind ik een rare vraag. Ik ben in Nederland geboren. Dit is ons land dus zij moeten zich aan ons aanpassen, niet andersom. Je moet normaal met ze ­omgaan, dat is niet meer dan logisch. Maar ik ga me niet aanpassen aan Turkse, Marokkaanse of Surinaamse gewoontes. Zelfs niet aan de Vietnamese gewoontes van mijn vrouw."

Becoming a minority

Behalve in Amsterdam onderzoekt Maurice Crul in het kader van zijn onderzoek Becoming a minority de autochtone bevolking in gemengde wijken in Rotterdam, Antwerpen, Malmö, Frankfurt en Wenen. Discriminatie van autochtonen komt daarin ook aan bod.

"Als je in de minderheid bent, bestaat de kans dat je slachtoffer wordt van discriminatie." Eerder schreef Crul het boek Superdiversiteit (2013) over steden waar geen enkele groep meer de meerderheid vormt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden