Plus

Hoe een struikelsteen wereldnieuws werd

Na een storm van verontwaardiging hebben de bewoners van een huis in Amsterdam-Zuid de procedure gestaakt om een struikelsteentje voor hun huis weg te krijgen. 'Deze zaak kent alleen maar verliezers.'

Dit weekend werden 50 nieuwe gedenksteentjes aangebracht Beeld Dingena Mol

Dat de herinnering aan oorlog nog altijd heftige emoties oproept, hebben de bewoners van een huis in de Concertgebouwbuurt dit weekeinde ervaren.

Het nieuws dat zij naar de rechter waren gestapt om een struikelsteen in de stoep voor hun deur te laten verwijderen, veroorzaakte een storm van protest.

De bewoners spanden de rechtszaak aan omdat de aanwezigheid van het kleine gedenk­teken, een zogenoemde Stolperstein, hen emotioneel zwaar belast. In een later afgegeven verklaring lieten ze weten een kind te hebben verloren. Dat verlies was al zwaar genoeg om te dragen.

Storm van verontwaardiging
Nadat vrijdag bekend was geworden dat de twee juridische stappen hadden genomen om de struikelsteen weg te krijgen, barstte een storm van verontwaardiging los op sociale media, en de bewoners werden uitgemaakt voor neonazi's.

Ook in het buitenland trok het nieuws aandacht: Israëlische media besteedden aandacht aan de kwestie. Zondagmiddag legde een kleine groep mensen bloemen bij de struikelsteen.

In een verklaring tegenover de Volkskrant zeggen de bewoners: 'Wij stoppen met de rechtszaak omdat we geschrokken zijn van de manier waar op dit in de publiciteit is gekomen en de misverstanden die hierdoor nu ontstaan. Door het overlijden van ons kind maakt een Stolper­stein, duidend op ons huis, te veel los.'

'Sinds wij hier wonen, bewaren we een document met de handgeschreven naam van de gedeporteerde bewoner op een prominente plaats in ons huis ter nagedachtenis. Wij vinden de herdenking van alle slachtoffers van de Holocaust zeer belangrijk en doen dit ook blijvend en respectvol. Wij willen niemand kwetsen en vinden het zeer spijtig als dit gebeurd is.'

Symbolisch project
Toevallig was dit weekeinde ook de Duitse kunstenaar Gunter Demnig (69) in Amsterdam om op verschillende plekken in de stad bijna vijftig nieuwe gedenksteentjes aan te brengen.

Volgens organisator Paul de Haan liggen er nu bijna 450 Stolpersteine en liggen er nog een kleine 250 aanvragen. "De stad heeft het symbolische project van de struikelstenen duidelijk omarmd. De indruk mag niet worden gewekt dat de stad er niet aan wil."

Stadsdeelbestuurder Sebastiaan Capel van Zuid sprak de bewoners in een eerder stadium wel en liet eerder weten dat zij zeer emotioneel zijn. Zo is onder meer een mediationtraject ingezet.

Alleen maar verliezers
"Omdat we begrepen dat de steen veel bij hen los­maakte, hebben we hem verplaatst naar de stoeprand, zo ver mogelijk van de voordeur af. Maar verder kunnen we niet gaan: het idee is dat deze stenen voor de woning liggen. Uiteindelijk zijn er in deze zaak alleen maar verliezers."

Boekhandeleigenaar Gert-Jan Jimmink, in wiens boekenwinkel de struikelstenen liggen opgeslagen totdat ze worden geplaatst - volgend jaar komt Demnig weer terug - pleit voor terughoudendheid jegens de huidige bewoners. "Play it down, laat die man in zijn waarde."

Ergens is het levende ongenoegen ook positief, meent De Haan. "Mensen maken collectief duidelijk dat ze verontwaardigd of boos zijn. Dat laat zien dat de stad doordrongen is van de geschiedenis achter deze steentjes. Laat mensen er maar over nadenken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden