Plus Blikvangers

Hoe een omstreden beeld op een psychiatrische kliniek terecht kwam

De stad staat vol met kunst, van wereldvermaarde kunstenaars tot anonieme beeldhouwers. Wat zijn de verhalen achter deze beelden? Dit keer: How to Meet an Angel.

De man op de ladder is 'klaar om de kliniek te verlaten en de stad te omarmen' Beeld Carly Wollaert

Toen in 2009 de plannen werden ontvouwd voor een kunstwerk op de achttien meter hoge glazen gevel van de psychiatrische kliniek Mentrum, leidde dat tot hevige discussies. Het beeld dat het wereld­vermaarde Russisch-Amerikaanse kunste­naarsechtpaar Ilya en Emilia Kabakov had bedacht, bestond uit een bronskleurige gestalte met een rugzak die op de een na hoogste sport van een ladderconstructie staat, de armen gespreid naar de hemel.

Een teken van hoop, aldus de Kabakovs; volgens hen verbeeldt de verticale, opstijgende lijn van het kunstwerk het reiken naar het hogere. Naar hun idee dient een persoon in psychische nood zichzelf actief op te stellen om herstel te bewerkstelligen, wat gesymboliseerd wordt door het stapje voor stapje beklimmen van de ladder. Daarbij heeft de figuur een rugzak om, waarin zich de verworven geestelijke bagage bevindt. 'De man op de ladder is klaar om de kliniek te verlaten en de stad te omarmen, in de hoop dat een beschermengel hem zal bijstaan.'

Critici zagen dat anders. Zij zagen een oproep tot of uitbeelding van zelfmoord in het beeld; een val of sprong terug naar de aarde. "Alsof ze depressieve mensen een laatste duwtje willen geven," vond striptekenaar Theo van den Boogaard destijds. 'Horen de mensen die dit hebben bedacht niet zelf in die kliniek thuis?', stond op de website van De Telegraaf te lezen; 'Hoeveel kost dat?!' (Dat viel alles mee. De Kabakovs wilden geen honorarium; de uitvoering werd bekostigd met een bijdrage van de Stichting Kunst en Openbare Ruimte).

Zelfmoord
Mentrum hoorde de voor- en tegenstanders geduldig aan. Dat de sculptuur discussie uit­lokte over suïcide was wat Mentrum betreft 'niet negatief', aangezien dit heikele onderwerp er bespreekbaar door werd.

Het beeld kwam er. Het werd 26 september 2009 onthuld door burgemeester Cohen. Er zijn geen gevallen bekend van patiënten die geïnspireerd door het beeld zelfmoord hebben gepleegd. Wel opmerkelijk: toen Wim Brands in 2010 de opdracht kreeg om een tekst te maken over een kunstwerk dat grote indruk op hem maakte, koos hij How to Meet an Angel. In april 2016 maakte Brands een einde aan zijn leven.

Ik kijk naar Kabakovs man. Staand
op een ladder, zijn armen ten hemel.

En ik denk dat ben ik.
Reikend naar mijn verre vader.

Laat dit dan mijn gebed zijn:
If equal affection cannot be,
Let the more loving one be me.

Lees ook het vorige deel uit de serie: De betonnen middenstip op de resten van het oude stadion

How to Meet an Angel

Sinds 2009
Kunstenaars Ilya en Emilia Kabakov
Waar Eerste Constantijn Huygensstraat 38

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.