Plus

Hoe een diamantair een overval in scène zette om miljoenen aan verzekeringsgeld te innen

De Amstelveense diamantair Mischa van Gelder bedenkt een uitgekiend plan om voor miljoenen aan verzekeringsgeld te innen. Hij zet een gewapende overval in scène. Een reconstructie.

Van Gelder wordt opgesloten in zijn eigen kluis, zijn telefoon mag hij houden Beeld Opsporing Verzocht

Het is begin november, even voor middernacht. Juwelier Mischa van Gelder (50) staat in de kluis van zijn diamanthandel in Amstelveen. Zijn armen zijn met tape vastgebonden. Drie gemaskerde en gewapende overvallers hebben hem net opgesloten, de zware deur zit dicht. De kluiskasten staan open.

Sieraden, juwelen en diamanten ter waarde van ongeveer vier miljoen euro zijn verdwenen. Van Gelder weet zijn handen te bevrijden, haalt zijn telefoon uit zijn zak en belt naar huis. Even later is de politie er. Tot zover gaat alles volgens plan.

Complexe wereld
Net als altijd heeft Van Gelder eerder die avond zijn kantoor op een Amstelveens industrie­terrein afgesloten. Hij weet hoe het moet, al jaren is hij het gezicht van het meer dan een eeuw oude familiebedrijf Van Gelder Diamonds.

Mischa van Gelder is de troonopvolger van zijn vader Jack: hij is charmant en weet feilloos de weg in de mondiale edelstenenhandel, een complexe wereld met zijn eigen mores. Hij is een goede gastheer bovendien, eentje die graag feestjes geeft voor zijn invloedrijke kennissenkring.

Na verloop van tijd verwerft hij ook de reputatie van slimme, harde zakenman. Het contact met zijn personeel is warm en familiair, maar wie niet meer voldoet wordt aan de kant gezet. Met de jaren lijkt hij harder te worden, zeker als na een aantal tegenslagen de zaken minder voorspoedig gaan.

Argwaan
In de zomer van 2016 wordt hij benaderd door een Italiaan, die zich voorstelt als 'Gil'. De man wil voor miljoenen aan diamanten kopen. Dat is niet vreemd, maar dat 'Gil' dat met briefjes van vijfhonderd euro wil afrekenen, wekt argwaan. Van Gelder houdt de boot af.

Maar hij is Gil niet vergeten. Dat blijkt als in september een plan vorm begint te krijgen in het hoofd van Van Gelder. Hij wil verzekeringsgeld claimen door een overval op zijn eigen bedrijf in scène te zetten. De Amstelveense juwelier schat in dat de Italiaanse 'Gil' een tussenpersoon kan zijn naar een schimmiger wereld.

Dat blijkt terecht. Gil geniet een reputatie in de onderwereld en hij brengt Van Gelder desgevraagd in contact met een man die zich voorstelt als 'Rafael'. Dat blijkt in werkelijkheid Danny S., een 25-jarige man uit Ede, afkomstig uit een omvangrijke Romafamilie.

Van Gelder spreekt met S. af in Hotel Americain en daalt af in een wereld die hij niet kent.

Miljoenenbuit
Hij doet Danny S. een voorstel: als ze een overval in scène zetten, mag S. zo veel sieraden meenemen als hij kan dragen. Het te innen verzekeringsgeld is voor Van Gelder. Ze bespreken de planning tot in detail en spreken een datum af. Dat een minuscule camera het overleg feilloos registreert, heeft Van Gelder niet in de gaten.

Bewakingsbeelden tonen hoe Mischa van Gelder de 'overvallers' binnenlaat Beeld Opsporing Verzocht

Op 9 november wordt de auto van Van Gelder op zijn vaste route naar huis zogenaamd tot stoppen gemaand. Een gewapende man dwingt hem terug te rijden naar kantoor. Daar wachten nog twee gemaskerde figuren, die uit het zwaarbeveiligde pand een miljoenenbuit meeroven. Van Gelder wordt opgesloten in zijn eigen kluis, zijn telefoon mag hij houden. Nadat hij de politie heeft gebeld, is het in de kluis doodstil.

Gesloten telefooncirkel
Het moet een 'zeer traumatische ervaring' zijn geweest voor de juwelier, zegt de ernstig kijkende presentatrice van Opsporing Verzocht een paar dagen later. Tegen de politie beweert Van Gelder dat de overvallers dreigden zijn gezin iets aan te doen en dat zij verschillende talen spraken. Duits, iets wat Roemeens zou kunnen zijn, maar ook Arabisch.

Die combinatie doet bij de recherche de wenkbrauwen fronsen. Roemeense criminelen die samenwerken met, bijvoorbeeld, Marokkanen? Dat zien ze niet zoveel, zeker niet bij dit soort professionele kraken.

Als de politie telefooncontacten op de avond van de overval in kaart brengt, valt op dat een aantal prepaidtelefoons veelvuldig met elkaar in contact staan, terwijl geen andere nummers worden gebeld. Een gesloten telefooncirkel noemt de politie dat. Als nadere contacten van de nummers worden onderzocht, blijkt er ook gebeld naar een woonwagenkamp bij Houten.

De klapper
Dat past bij wat tipgevers uit het criminele milieu aan de politie vertellen: de daders moeten worden gezocht in zigeunerkringen. Als telefoons worden afgeluisterd, horen rechercheurs hoe de mensen op het woonwagenkamp met elkaar praten over een grote buit. In heel Europa wordt in de Romagemeenschap over 'de klapper' in Nederland gesproken. Er is ruzie over de verdeling van de buit, vooral onder de vrouwen en vriendinnen van de betrokken mannen.

Zo hoort de politie dat de buit kort na de roof is omgesmolten en dat er iemand rondloopt 'met zeven kilo goud'. Helers krijgen de buit aangeboden, maar velen durven het niet aan, omdat de partij 'te heet' is: het risico is te groot. Eén van de vermoede 'overvallers' is het gedoe en het geruzie zat en overweegt aan de telefoon om 'lekker als rijk man in Italië te gaan wonen en een Porsche te kopen'.

Ondertussen houdt Mischa van Gelder in Nederland de schijn op. Aan collega's en concurrenten vertelt hij dat het langzaam iets beter gaat. Op de nieuwjaarsreceptie van het bedrijf houdt hij een gloedvolle speech, die door het aanwezige personeel zeer emotioneel wordt ontvangen. We gaan door, ondanks de tegenslag, is de teneur. Het helpt natuurlijk dat de verzekeraar dan al 3,5 miljoen euro heeft uitgekeerd, de rest zal volgen.

Opmerkelijke telefoontjes
Kort daarna arresteert de politie twee mannen en een vrouw op verdenking van betrokkenheid bij de miljoenenroof. Het duurt niet lang of één van hen klapt uit de school: het was allemaal vooraf geregeld, samen met Mischa van Gelder. De juwelier wordt aangehouden, maar beroept zich wekenlang op zijn zwijgrecht. Zijn arrestatie komt als een schok voor zijn vader, zijn gezin, zijn vrienden en zijn personeel.

Terwijl Van Gelder in de cel zit, krijgt de politie opmerkelijke telefoontjes. Het is Danny S., die de politie vertelt dat hij met een verborgen camera opnamen heeft gemaakt van het overleg met Mischa van Gelder. S. gebruikt de beelden als een soort verzekeringspolis, want oplichting wordt heel wat minder zwaar gestraft dan een gewelddadige overval.

Mischa van Gelder Beeld -

Of was hij misschien altijd al van plan om zijn voormalige partner in crime af te persen? Die gedachte komt op bij betrokkenen, helemaal als S. ook telefoontjes pleegt naar het familiebedrijf en naar Van Gelders advocaat Peter Plasman. De boodschap die in de lucht zou hebben gehangen: de videobeelden kunnen worden gekocht. Niemand gaat op het aanbod in. S. legt bij de politie een verklaring af en levert de opnamen in, maar wordt daarna op vrije voeten gesteld. De buit is nog altijd spoorloos.

Somber
Eind mei, ruim zes weken na zijn aanhouding, bekent Mischa van Gelder aan de politie dat alles in scène is gezet. In de tussentijd heeft zijn oude vader Jack de teugels van het bedrijf weer stevig in handen genomen. Hij tracht verwoed tot een oplossing te komen met de verzekeraar en belooft dat elke euro zal worden teruggestort. Als het bedrijf maar voortleeft.

Grote vraag blijft: waarom? De politie vraagt of Van Gelder is afgeperst of gechanteerd, maar dat wijst hij van de hand. Kort gezegd: hij weet zelf niet waarom hij het heeft gedaan. De druk werd hem te veel, de bank hijgde in zijn nek, hij zag de voorraad die moest worden verkocht. Nu blijkt dat hij de financiële positie van zijn bedrijf veel te somber heeft ingeschat.

Dat past niet bij het beeld dat iedereen van Mischa van Gelder had. De man die altijd de touwtjes in handen had, de allerbeste deals sloot. Een keiharde zakenman, die zich door niemand voor zijn karretje liet spannen. Maanden loog hij ogenschijnlijk moeiteloos tegen zijn omgeving. Het is dat hij heeft bekend, anders zouden velen het nog steeds niet geloven.

Lees ook: Amstelveense diamantair zegt 'sorry' voor nepberoving

Familiebedrijf

Het familiebedrijf Van Gelder Diamonds is vanaf 1904 een groothandel in diamanten, dat later ook aan particulieren levert. Onder leiding van Mischa van Gelder openen lucratieve verkooppunten in de Bijenkorf en de V&D.

Als de warenhuizen (deels) de deuren sluiten, moet het bedrijf krimpen. Sinds de 'overval' heeft vader Jack van Gelder (76) weer de leiding. Hij bood vrijdag namens het bedrijf zijn excuses aan 'de politie, het Openbaar Ministerie, de verzekeraar, klanten, toeleveranciers - iedereen die door Mischa op het verkeerde been is gezet'.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden