Plus

Hoe doen de ministers het? Onze jury beoordeelt

Een kabinet dat er nooit had mogen komen. Een kabinet dat er onder zeer moeilijke omstandigheden toch maar mooi in is geslaagd de economie weer aan het ratelen te krijgen. Ook dit jaar kibbelt onze jury op Prinsjesdag over de prestaties van onze ministers.

Ministers Lodewijk Asscher, Ard van der Steur en premier Mark Rutte. Beeld anp

Natuurlijk zijn verkiezingen tegenwoordig compleet onvoorspelbaar, zegt Felix Rottenberg, maar je moet wel stekeblind zijn om de ramp niet aan te zien komen die op zijn partij af dendert. Wat blijft er in maart nog over van de eens zo trotse PvdA, als Nederland naar de stembus gaat?

"Er is best iets voor elkaar gebokst door een paar ministers. Maar de prijs voor deelname aan het kabinet is veel te hoog. En de partij die de prijs in ontvangst mag nemen is de VVD. Bij de formatie had de PvdA moeten zeggen: als de SP dit keer niet mee mag doen, zoek je het maar lekker uit."

'Geen leiding'
Een conclusie waar Sharon Gesthuizen zich volmondig bij aan kan sluiten. "Ik ga nu iets heel zuurs zeggen," waarschuwt ze vast. "Ik vind de staat van het land heel zorgwekkend. Het kabinet mag doen alsof de zon schijnt en de bomen weer tot in de hemel groeien, maar aan de onderkant van de samenleving is het de afgelopen jaren echt veel slechter geworden. Kijk alleen al naar het aantal mensen dat zijn zorgverzekering niet meer kan betalen."

Het is al bijna gelukt, ja, een periode van ruim vier jaar volmaken. Best knap. "Maar de PvdA en VVD stonden vaak lijnrecht tegenover elkaar, waardoor geen leiding is gegeven op een aantal grote thema's, zoals immigratie. Daardoor zijn groepen mensen steeds meer tegenover elkaar komen te staan."

Linschoten, opgewekt: "Ik ben het met beide analyses hartgrondig oneens. Dit kabinet heeft veel gerealiseerd. De overheidsfinanciën zijn op orde gebracht, de economie ratelt weer en de werkgelegenheid neemt toe. En dat onder zeer moeilijke omstandig­heden. Vijf sterren als ze de rit ook echt uitzitten!" Rottenberg: "Drie." Gesthuizen: "Hooguit twee."

De jury
- Felix Rottenberg (59) PvdA-prominent, voorzitter Wiardi Beckman Stichting
- Sharon Gesthuizen (40) Scheidend Tweede Kamerlid voor de Socialistisch Partij
- Robin Linschoten (59) Voormalig staatssecretaris van Sociale Zaken voor de VVD

Mark Rutte (3,5 ster)

minister-president 49, VVD

Gesthuizen: "Hij is relaxed. Hij blijft iets jongensachtigs houden."
Linschoten: "Absoluut. Zijn politieke houdbaarheidsdatum is nog altijd niet in zicht. Er zit geen krasje op."
Gesthuizen: "Soms staat hij te debatteren alsof hij nog steeds op de studentensociëteit staat."

Linschoten: "Vier jaar geleden waren we het over één ding gloeiend eens: dit kabinet zou de eindstreep nooit halen. Van alle premiers na de oorlog heeft hij by far de moeilijkste baan gehad. Onder zulke zware economische omstandigheden regeren zonder vanzelfsprekende meerderheden. Hij heeft een wereldprestatie geleverd."

Rottenberg: "Hij toont moed, maar op het punt van het vluchtelingenvraagstuk duikt hij nog altijd weg. In Europa is hij onzichtbaar gebleven."
Linschoten: "Dat was een bewuste keuze. Hij is zo verstandig geweest om zich niet te veel als VVD'er te profileren."

Gesthuizen: "Hij heeft lef om nog een periode door te willen. De staat van het land is belabberd. De kiezers zullen 17 maart met hem afrekenen. En dan staan de vluchtelingen boven aan de agenda."
Rottenberg: "Hij heeft daarin geen morele lijn uitgezet. Drie sterren." Linschoten: "Ik zeg nogmaals: een wereldprestatie. Vierenhalf!"
Gesthuizen: "Ja zeg, drieënhalf is absoluut het maximum waarmee ik kan leven."

Mark Rutte. Beeld epa

Lodewijk Asscher (2,5 ster)

Sociale Zaken en Werk­gelegenheid, vicepremier 41, PvdA

Gesthuizen: "Ondanks alles is hij nog altijd de ideale schoonzoon."
Linschoten: "Hij is de enige minister die grandioos heeft gefaald in zijn beleid. De bedoeling was: meer werk en meer vaste contracten. Dat is een grote mislukking geworden. Het lijkt me buitengewoon pijnlijk voor een PvdA-minister."
Gesthuizen: "De sociale on­gelijkheid is onder zijn bewind alleen maar groter geworden."
Rottenberg: "De werkgelegenheid is toegenomen. En hij heeft een begin gemaakt met het in vaste dienst nemen van schoonmakers bij de rijksoverheid. Daar heeft hij zich toch echt hard voor gemaakt."

Gesthuizen: "Ik moet eerlijk zeggen: het was voor hem meer dan een helse klus. En dan dat eeuwige gekrakeel in de PvdA. Maar er is te weinig van terecht gekomen."
Rottenberg: "Over integratiebeleid heeft hij heel duidelijke uitspraken gedaan."
Gesthuizen: "Maar alleen de harde toon over Turken is blijven hangen."

Rottenberg: "Ik vind het geen mislukte minister. Zijn rol als ­vicepremier is achter de schermen ook heel groot geweest. Ook hij heeft het kabinet bij elkaar gehouden."
Linschoten: "Eens. In zijn rol als vicepremier heeft hij duidelijk beter gescoord."
Gesthuizen: "Ik vind zijn resultaten teleurstellend. Twee sterren."
Rottenberg: "Drie. Linschoten: "Tweeënhalf."

Lodewijk Asscher. Beeld anp

Bert Koenders (3,5 ster)

Buitenlandse Zaken 58, PvdA

Rottenberg: "Een super­diplomaat zonder geldingsdrang. Hij staat voor modernisering. Buitenlandse Zaken was vroeger een beetje een bekakt oudelullendepartement. Nu zitten er heel interessante mensen, die een rol weten te spelen in de wereld."
Gesthuizen: "Als het over het buitenland gaat, is het meestal gedoe, maar van hem hoor je weinig. Dat lijkt me goed als je op de meest diplomatieke post van allemaal zit."

Rottenberg: "Hij zit in het internationale rondetafeloverleg over Syrië. Daarin speelt hij een goede rol, zonder dat je hem ziet."
Linschoten: "In Europa wordt op het gebied van buitenlands beleid de ene stupide beslissing na de andere genomen. Waarom praat je nog met Turkije? Maar hij kan moeilijk tegen zijn eigen premier in gaan. Hij is een professional. Hij heeft geen grote blunders gemaakt."

Gesthuizen: "Ik had een jaar geleden niet gedacht dat hij een rol op de achtergrond kon spelen. Zijn reputatie van ijdeltuit snelde hem vooruit, maar daar is weinig van gebleken."
Rottenberg: "Hij heeft helemaal geen tijd meer voor die talkshows."
Linschoten: "Ik hoor geen klachten over zijn ambtelijk apparaat. Dat is wel eens anders geweest."
Gesthuizen: "Vier sterren."
Rottenberg: "Neeee, drieënhalf."
Linschoten: "Lijkt me prima."

Bert Koenders. Beeld anp

Jeanine Hennis-Plasschaert (3,5 ster)

Defensie 43, VVD

Rottenberg: "Gezien de noden in de wereld redden we het in Nederland niet meer met een aftands leger. Dat begrip dringt eindelijk door en zij heeft die maatschappelijke steun gemobiliseerd, waardoor Defensie uit het defensief is. Een goede, bekwame lobbyist."
Linschoten: "Ja. Goed gedaan. Ze heeft de bal keurig ingekopt."
Gesthuizen: "Het enige wat ik haar kwalijk neem is haar opmerking rond de vluchtelingencrisis: 'Europa staat aan de poorten van de hel.' Onbegrijpelijk. Ze gooide olie op het vuur."

Linschoten: "Haar eerste jaar was echt te zwak. Maar na die langzame start heeft ze zowel zichzelf als haar ministerie op de kaart gezet."
Gesthuizen: "Zou ze in het begin last hebben gehad van haar sekse?"
Rottenberg: "Denk je dat?"
Gesthuizen: "Dat weet ik eigenlijk wel zeker. De gedachte bij Defensie: kan zo'n vrouw dat wel? Een nukubu, een nutteloze kutburger."
Linschoten: "Als je dat tien jaar geleden had gezegd, had ik je geloofd. Bij iedere nieuweling wordt gekeken: kan die het wel?"

Gesthuizen: "Ze is in elk geval van de volhardende soort."
Linschoten: "En ze heeft het waar gemaakt. Wat mij betreft mogen het vier sterren worden."
Rottenberg: "Drie."
Gesthuizen: "Drieënhalf dan."

Jeanine Hennis-Plasschaert. Beeld anp

Lilianne Ploumen (3 sterren)

Ontwikkelingssamenwerking en Buitenlandse Handel 54, PvdA

Gesthuizen: "Haar grote project was de aanpak van de kledingindustrie na de ramp met de textielfabrieken in het Rana Plaza in 2013. Ik heb daar nog niet veel zien veranderen."
Linschoten: "De vraag is: waar ga je haar op afrekenen? Wat ik hoor is dat ze het praktische hand- en spanwerk met internationale handelsdelegaties heel goed doet."
Gesthuizen: "Maar ze is een PvdA-minister. Dan wil je ook resultaten zien op het gebied van ontwikkelingssamen­werking."

Rottenberg: "Die combinatie met buitenlandse handel vindt de achterban nu eenmaal niet leuk. Over het vluchtelingen­beleid heeft ze natuurlijk een verhaal te vertellen. Dat doet ze niet."
Linschoten: "Dat is ook chefsache."
Rottenberg: "Ze heeft gekozen voor een pragmatisch ministerschap, waarbij ze heel effectief ontwikkelingssamenwerking koppelt aan samenwerking met het bedrijfsleven. Ze stuurt de ideologische discussie niet."

Linschoten: "Gelukkig maar. Niemand zit te wachten op het gewauwel van een nieuwe Jan Pronk."
Gesthuizen: "Ik vind het jammer. Het pleit niet voor haar."
Rottenberg: "VNO/NCW loopt met haar weg. Knap, maar dan heb je bij je achterban wel een probleem."
Gesthuizen: "Drie sterren."
Linschoten: "Drie."
Rottenberg: "Drie."
Gesthuizen: "Zeggen we nou alle drie hetzelfde?"

Lilianne Ploumen. Beeld anp

Ard van der Steur (2,5 ster)

Veiligheid en Justitie 46, VVD

Gesthuizen: "Hij had niet één bal op de stip liggen, maar drie. En hij heeft ze allemaal gemist. Iedereen wilde extra geld en hij kreeg het niet voor elkaar. Dat is een dikke faal. Hoewel hij prettig in de omgang is en een goede dossierkennis heeft."
Rottenberg: "O ja?"
Gesthuizen: "Zeker."
Rottenberg: "Waarom denkt dan iedereen dat hij dat niet heeft?" Gesthuizen: "Door zijn ­gestuntel."

Linschoten: "Hij heeft een heel ongelukkige start gehad met het Teevenbonnetje. Als je halverwege de rit binnenkomt heb je ook nog geen positie in de pik­orde van het kabinet."
Gesthuizen: "Een ongelukkige start en herstart en herstart en..."
Rottenberg: "Zijn grootste probleem is zijn departement. Het samenvoegen van veiligheid en justitie is een schoolvoorbeeld van een mislukt VVD-dogma. Een Wiegeliaans vreugdevuur van veiligheid, bestuurd door keizers. Het is uitgelopen op een compleet drama."

Linschoten: "Tot zover de gedateerde opvattingen van de heer Rottenberg. Maar ik geef toe: het ministerie is te groot."
Gesthuizen: "Twee sterren wat mij betreft."
Rottenberg: "Tweeënhalf op voorwaarde dat hij met de Tweede Kamer gaat praten over ontvlechting van zijn departement."
Linschoten: "Tweeënhalf."

Ard van der Steur. Beeld anp

Jeroen Dijsselbloem (3 sterren)

Financiën 50, PvdA

Linschoten: "Nog altijd een ­superbureaucraat."
Rottenberg: "Hij vindt dat ­verwijt vreselijk."
Linschoten: "Het heeft met politieke lef te maken. Dat heeft hij niet. Toen ik het de eerste keer zei, heeft hij me ontboden. We hebben drie uur gezeten, maar er veranderde niets."
Rottenberg: "Hij is er nooit meer op teruggekomen."

Linschoten: "Prioriteit één, twee en drie van Dijsselbloem is: de machtspositie van Financiën in stand houden. Je kunt zonder enige pijn tussen de 25 en 30 miljard euro bezuinigen, maar dan moet je wel tegen de rekenmodellen van je eigen ambtenaren in durven te gaan."
Rottenberg: "Hij staat in een traditie van behoudende PvdA-ministers op Financiën. Onderschat daardoor zijn populariteit niet bij rechtse mensen. Hij kan op de kas passen."

Linschoten: "De VVD is heel tevreden met hem."
Rottenberg: "Ik mis vooral een visie op Europa. In het ideologische debat is hij afwezig."
Gesthuizen: "Dus is hij een technocraat."
Linschoten: "Een super­ambtenaar."
Gesthuizen: "Ik heb heel hard over hem na zitten denken, maar ik weet niet wat ik over hem moet zeggen. Hij schijnt zijn varkentjes niet meer te hebben."
Linschoten: "Drie sterren."
Rottenberg: "Oké."
Gesthuizen: "Goed."

Jeroen Dijsselbloem. Beeld anp

Edith Schippers (4 sterren)

Volksgezondheid, Welzijn en Sport 52, VVD

Rottenberg: "Ik vind haar heel goed. Als je het nou hebt over iemand die de baas is: zij is een minister die zelf de knopen doorhakt. Het is zo verschrikkelijk complex wat ze doet. Ik kan me heel goed voorstellen dat ze na zes jaar zegt: klaar."
Gesthuizen: "Het is eigenlijk heel erg zonde voor partijen dat zulke bewindspersonen er na zes jaar mee stoppen."

Linschoten: "Ze heeft een loodzware portefeuille. En als je dan vanuit Financiën alleen maar njet te horen krijgt, ben je op een gegeven moment wel uitgeluld."
Gesthuizen: "Inhoudelijk ben ik het natuurlijk nooit met haar eens, maar puur als minister is ze een vakvrouw. Altijd dat vergrootglas erop, elke week een rel. Poe!"

Linschoten: "De volgende politieke leider van de VVD. Dat kan heel goed, al gaat Schippers straks niet op de lijst voor de verkiezingen."
Rottenberg: "Daar zijn we snel mee klaar. Drieënhalve ster, vrienden!" Linschoten: "Vier."
Gesthuizen: "Ik zou ook zeggen: vier. Ze is steeds beter geworden."
Rottenberg: "Oké, ik doe mee. Ik geef me gewonnen: vier."

Edith Schippers. Beeld anp

Henk Kamp (2,5 ster)

Economische Zaken 64, VVD

Gesthuizen: "Ik was altijd laaiend enthousiast over hem, maar..."
Rottenberg: "Groningen! Dat is toch dramatisch. Het is een noodgebied. Probeer je even voor te stellen dat je er zelf een huisje hebt. Hier had nou een empathische minister moeten staan. Maar wat zie je?"
Gesthuizen: "Hij is ook op andere dossiers ontzettend stug geworden. Ik heb het idee dat Groningen hem te veel is geworden. Het heeft alles uit hem geperst."

Rottenberg: "Ik denk weleens: hij doet dit al te lang. En dat bedoel ik niet als verwijt."
Gesthuizen: "Misschien."
Linschoten: "Hij is de eerste minister die iets aan Groningen doet. Hij is de eerste die de gaskraan een klein beetje dichtdraait. Misschien is hij iets te rechtlijnig geweest, maar wel altijd heel helder."

Gesthuizen: "Drie sterren?"
Linschoten: "Drieënhalf."
Rottenberg: "Wat!? Gaan we drieënhalve ster aan Henk Kamp geven? Nee hoor, dat gaan we niet doen. Vorig jaar gaven we hem tweeënhalve ster en beter is hij het echt niet gaan doen. Waarom zouden we hem promotie moeten geven?"
Gesthuizen: "Dat is waar. Dan wordt het weer tweeënhalf."

Henk Kamp. Beeld anp

Ronald Plasterk (2 sterren)

Binnenlandse Zaken 59, PvdA

Gesthuizen: "Het is prettig rustig geworden. Er zijn geen brokken meer gemaakt."
Linschoten: "Kun je nog een dodelijker oordeel geven?"
Gesthuizen: "Bij andere ministers vinden we het een pre als we weinig van ze horen."
Rottenberg: "Ik blijf bij mijn standpunt dat deze intelligente man deze portefeuille had moeten weigeren."

Linschoten: "Wat vindt hij daar eigenlijk zelf van?"
Rottenberg: "Hij voelt zich ­ongemakkelijk, maar hij wil het er niet mee eens zijn."
Linschoten: "Hij kan natuurlijk niet openlijk vertellen dat die portefeuille niets voorstelt."
Rottenberg: "Ze waren hem en Blok vergeten bij de formatie. Hij had voor de PvdA de volkshuisvesting op moeten opeisen. Onbegrijpelijk dat hij dat niet heeft gedaan."

Linschoten: "Ik denk dat hij tot het einde heeft gedacht dat hij de post Financiën zou krijgen."
Gesthuizen: "Maar nu even de politieke realiteit. Het loopt zo slecht nog niet met de veiligheidsdiensten."
Rottenberg: "Er is geen enkele reden om ironisch te doen. Hij is net terug na een loodzware operatie. We geven hem twee grote sterren."
Gesthuizen: "Vind ik ook."
Linschoten: "Twee."

Ronald Plasterk. Beeld anp

Stef Blok (2,5 ster)

Wonen en Rijksdienst 51, VVD

Rottenberg: "Vanuit VVD-­invalshoek heeft hij heel knap de woningcorporaties aan de leiband gelegd."
Linschoten: "De reorganisatie van de rijksdienst heeft hij goed gedaan."
Rottenberg: "Wat dan?"
Linschoten: "Voor de eerste keer is er een netto daling van het aantal ambtenaren."

Gesthuizen: "Hij wil niet veel."
Linschoten: "Hij heeft zijn taken uit het regeerakkoord ­uitgevoerd." Rottenberg: "En niets meer."
Linschoten: "Maar wel keurig op tijd. Wat had hij op dat ministerie meer kunnen doen?"
Rottenberg: "Hij gaat ook niet door na de verkiezingen."

Gesthuizen: "Ik vraag me altijd af: wat is zijn visie? Hij heeft het coalitieakkoord uitgevoerd, maar wat komt er verder nog? Vluchtelingenhuisvesting? Er komt helemaal niets."
Rottenberg: "Daar ben ik het helemaal mee eens. Daar had hij een slag kunnen maken. Maar het is geen reden om hem te degraderen."
Linschoten: "Neuh. Hij mag zijn drie sterren houden."
Gesthuizen: "Dat vind ik dus niks. Twee of tweeënhalf."
Rottenberg: "Tweeënhalf."
Gesthuizen: "Toch een lichte degradatie."

Stef Blok. Beeld anp

Jet Bussemaker (3 sterren)

Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen 55, PvdA

Gesthuizen: "Geen typische PvdA-minister. Maar hebben we die eigenlijk wel? Ze heeft gezegd dat ze niet zo nodig op de voorgrond hoeft."
Linschoten: "Merkwaardige uitspraak voor een minister."
Rottenberg: "Het zit in haar persoonlijkheid. Toch wil je ministers die tot de verbeelding spreken, die tien jaar vooruitdenken."
Gesthuizen: "Dat doet ze wel. Ze heeft meer gedaan dan op de winkel passen. Ze is niet erg aaibaar, maar dat hoeft ook niet. Ik ben wel positief."

Rottenberg: "Ze is geen brokkenmaker. En B: ze opereert liever achter de schermen en lost zo moeilijke dossiers op. Maar als cultuurminister had ze de VVD-bezuinigingen terug moeten draaien. Er is grote armoede in de kunst."
Linschoten: "Ik heb haar altijd een degelijke bestuurder gevonden. Ze doet wat ze moet doen. Ik vind het wel fijn dat ze niet zo bevlogen is. Daarvan hebben er op dat departement al veel te veel gezeten."

Gesthuizen: "Ik twijfel een beetje tussen drie sterren en drieënhalf."
Rottenberg: "Drie, jongens. Het zijn gewoon drie sterren."
Linschoten: "Drie."

Jet Bussemaker. Beeld anp

Melanie Schultz van Haegen (3 sterren)

Infrastructuur en Milieu 46, VVD

Rottenberg: "Ik heb grote sympathie voor haar, maar ik kan het niet goed duiden. Het zit hem in die taoïstische houding van haar."
Gesthuizen: "Laconiek."
Rottenberg: "De dingen over je heen laten komen. Het probleem is alleen dat op haar ministerie het milieu volledig uit het zicht is verdwenen. Dat is bizar. Echt bizar."

Linschoten: "Haar portefeuille is Wegen en Infrastructuur. Ze heeft de keuze gemaakt om zich daarop te richten."
Rottenberg: "Leuk hoor, dat Utrecht beter bereikbaar is geworden, maar daar gaat het niet alleen om. Ze heeft veel shit naar haar staatssecretaris geschoven."

Linschoten: "Ze heeft het technisch goed gedaan. Niets meer, niets minder. Ze heeft heel bewust geen politieke rol willen spelen."
Gesthuizen: "Voor het milieu had er beter een minister van een andere politieke kleur kunnen zitten."
Linschoten: "Gewoon goed voor drie sterren."
Gesthuizen: "Ja, die had ze vorig jaar ook."
Rottenberg: "Drie."

Melanie Schultz van Haegen. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden