Plus

Hoe de Wallen een openluchtmuseum worden

De Wallenbewoners zien hun buurt veranderen in een pretpark. De rosse buurt wordt door toeristen overspoeld. Overlast, onveiligheid en verloedering nemen toe, terwijl de traditionele seksbedrijven fors zijn teruggedrongen.

Mensenmassa in de Stoofsteeg Beeld Elmer van der Marel

Het is een doorsnee zaterdagavond op de Wallen. Groepjes jongeren en stellen schuifelen voetje voor voetje over de overvolle Burgwallen. Een ouder echtpaar houdt, na wat ijssalons en lege ramen te zijn gepasseerd, halt voor een beeldschone, slanke prostituee van rond de twintig.

Schaamteloos wordt het in een string gehulde meisje minutenlang aangestaard. Andere voorbijgangers voegen zich bij het stel en niemand heeft in de gaten dat de sfeer ongemakkelijk wordt.

Dan arriveert een groep jongens, gekleed in eenzelfde overhemd met loshangende stropdas, dat een vrijgezellenfeest aan het vieren is. Ze schreeuwen uitgelaten naar het meisje dat ze rond moet draaien en wijzen op haar borsten. Een van de jongens wordt naar voren geduwd, maar hij deinst snel weer terug. Een andere jongen loopt onder luid gejuich en applaus naar binnen.

Toeristen zonder kaartje
De drukte op de Wallen neemt toe. De laatste jaren komen steeds meer toeristen naar het gebied om de aloude historie te beleven, een vrijgezellenfeest te vieren of een boottocht door het red light district mee te pikken.

Het drugsgebruik, de kleine criminaliteit en de overlast nemen toe. Toeristen steken op straat massaal joints op. Bewoners die al jaren op de Wallen wonen en werken zagen de sfeer de laatste vijf jaar veranderen. Ze spreken van een 'attractiepark'. Een entreekaartje hoeven de toeristen er niet voor te kopen.

Meubelmaker Hans Voragen, die vrijdagmiddag op een stoeltje voor zijn zaak op de Oudezijds Voorburgwal zit, werkt 'royaal 25 jaar' en zag de Wallen zienderogen verslechteren. "Vroeger maakte ik waskamermeubels en verplichte klerenkasten voor de kamertjes van de prostituees. Maar het zijn er steeds minder geworden."

Openluchtmuseum
De handel op de Wallen is aan het veranderen. "Er komen red light rondvaarten, red light catering, een red light museum. Allemaal om een graantje mee te pikken van het imago. Dat is gratuit."

Voragen spreekt van een openluchtmuseum dat teert op het roemruchte verleden. "Het is heel druk op het Oudekerksplein. Soms staan er zes gidsen door elkaar te schreeuwen voor groepen toeristen. Het heeft wortel geschoten met bachelorparty's. Dat is de paradox."

Hij wijst naar mensen die aan de rand van de kade zitten met een fles wijn en een salade. Hangjeugd noemt hij hen.

Bewoners die al jaren op de Wallen wonen en werken zagen de sfeer de laatste vijf jaar veranderen Beeld Elmer van der Marel

Bert Nap, spil in het Integraal Burgwallen Overleg (IBO), woont sinds 1976 op de Wallen en gaat 's avonds en 's nachts mee met het 'schouwen' in de buurt om de (geluids)overlast van Airbnb, boten, vuilnis, taxi's in beeld te brengen.

"Het is een verschrikkelijke anarchistische puinhoop geworden waar iedereen zijn eigen gang gaat. Het loopt gewoon uit de klauwen. Ondernemers doen en laten wat ze willen en er zijn weer dealers in de buurt. Het politietoezicht is verdwenen. Het is intussen verschrikkelijk druk, mensen lopen op elkaar gepakt rond, er zijn opstootjes maar je komt geen agent tegen."

Kotsen in de geveltuintjes
Nap bestempelt de Wallen dan ook als een 'evenemententerrein': "Het Wallengebied is een alcoholvrije buurt maar elke winkel verkoopt drank en iedereen loopt zich te bezatten en gaat dan aan de wallenkant zitten eten en drinken."

Het wordt volgens Nap ook steeds voller en gekker in het gebied. "Het gekots in de geveltuintjes, het gelal tegen de prostituees, de sluis van lawaai, het carrousel van ronkende en toeterende taxi's aan de rand van de buurt. Je kunt gek doen op de Wallen en dat wordt aangewakkerd. Maar zondagochtend loop je tot kniehoogte in de rotzooi. Vensterbanken en elektriciteitskastjes staan vol met afval."

Het pand aan de Oudezijds Voorburgwal 97 waar vroeger de tweelingzussen Louise en Martine Fockens - de inmiddels bejaarde prostituees - achter de ramen stonden, is in 2007 tegelijk met andere panden aangekocht van raamexploitant Charles Geerts. De voormalige prostitutieruimte op de begane grond is door Stadsgoed herontwikkeld tot bedrijfsruimte met bijbehorende woning.

Sinds de oplevering in 2011 zaten er verschillende ondernemingen: een zaak met schoenen, bruidsjurken, een galerie en nu de bric-à-braczaak Sapora van Jacky Krielaart.

Ze verkoopt onder meer zelfgemaakte sieraden, schilderijen, kleding, Italiaanse wijn en olijfolie. Ze heeft nog maar weinig klanten binnen gehad. "De mensen lopen wel voorbij, maar kopen niet. Ze komen voor het red light district en hebben geen idee dat ze hier ook kunnen winkelen. Ik denk dat ik er een besloten restaurant van moet maken, een Airdnd, voor klanten."

De Wallen kwamen de afgelopen weken volop in het nieuws met de vechtpartij waarbij tegelzetter Robert Gerritsen uit Voorthuizen overleed, de dood van een 54-jarige man die onder aanvoering van een stel Engelse toeristen de gracht in was gesprongen en niet meer gereanimeerd kon worden en afgelopen weekend weer een vechtpartij.

Ook was er een incident met studenten die op de Wallen wonen en een buurman in coma sloegen vanwege geluidsoverlast.

Bewoners en prostituees
Gerrit en Marian van de Veen wonen al meer dan veertig jaar op de Wallen. "De laatste tijd is het een overvol pretpark met dronken Engelsen en andere toeristen. Vroeger ging iemand in ­deze buurt stiekem naar de hoeren. Men keek achterom of niemand hem herkende en ging naar binnen. Bewoners en prostituees leefden hier samen," zegt Gerrit van de Veen.

"In de grachten varen steeds meer boten van kleinere maatschappijen met luide muziek die als een soort Ubers mensen lokken om een red light tour te doen. De vrijgezellenfeesten worden steeds gekker. Ze zijn als penis of een condoom verkleed en lopen met een opblaaspop rond."

De bewoners zijn het zat en sommigen zwichten voor het aanbod van makelaars om hun woning te verkopen. Wallenbewoner Nap heeft het anders opgelost. Hij heeft een pied-à-terre op de Veluwe, waar hij van vrijdagavond tot zondagavond de 'kermis' ontloopt.

Cor van Dijk, directeur van sekstheater Casa Rosso aan de Oudezijds Achterburgwal, vindt dat je de grote groepen mensen die op de Wallen lopen moet 'opvoeden'. Het is een kwestie van beter en slimmer organiseren.

"De sfeer moet goed blijven. We zien dat de belangstelling voor onze branche is gestegen, en ook die voor Amsterdam. Wij profiteren ervan mee. Het is belangrijk dat het huidige aantal ramen blijft bestaan. Als dat nu minder wordt, hebben onze bedrijven er ook niets meer te zoeken." Dan wordt het echt een openluchtmuseum.

Gerrit van de Veen: 'De laatste tijd is het een overvol pretpark met dronken Engelsen en andere toeristen' Beeld Elmer van der Marel

Project1012

De gemeente probeert via ­'coalitieproject' 1012 met financiële hulp van woningcorporaties vanaf 2007 de Wallen op te schonen. Het doel is het terugdringen van prostitutie, coffeeshops en andere zaken die overlast en criminaliteit in de hand werken.

Het project trok vanaf de start aandacht met de spectaculaire aankoop van de bordelen van 'dikke' Charles Geerts voor 25 miljoen euro.

Woningcorporaties
De gemeente leunt zwaar op woningcorporaties die de prostitutiepanden opkopen en een andere bestemming geven. Sommige corporaties, zoals Eigen Haard, doen niet mee omdat zij geen geld van huurders in de risicovolle projecten willen steken.

Het beleid werd gehinderd door de financiële crisis, waardoor corporaties krap bij kas kwamen te zitten. De 1012-plannen moesten vorig jaar worden versoberd.

Uiteindelijk wordt meer dan een kwart van de ramen en de helft minder coffeeshops in het gebied gesloten. Van de 470 bordeelramen werden er tot vorig jaar volgens de Voortgangsrapportage Project 1012 125 gesloten. Er zouden nog 83 ramen extra dicht moeten, maar uiteindelijk blijven er 46 meer open. Uiteindelijk resteren 306 commerciële prostitutieramen.

Teruggedrongen
Omdat de prostitutiekamers in drie 'shifts' worden verhuurd, gaan deskundigen er vanuit dat er ruwweg negenhonderd prostituees op de Wallen werken. Nederlandse prostituees zijn er bijna niet meer. Van de 74 coffeeshops in het stadshart blijven er 31 open. Van 26 werd de gedoogverklaring niet verlengd.

Het terugdringen van al die bedrijven in het gebied leidt niet tot minder laagwaardig toerisme. Steeds grotere bezoekersaantallen betreden het Wallengebied met 8700 inwoners. Zij zoeken vertier rond die ongewenste bedrijvigheid, die er deels niet eens meer is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden