Plus

Hoe de gemeente familie B. weg kreeg uit de Oude-IJselstraat

Zinna B. was in 2016 doelwit van meerdere aanslagen in de Oude-IJselstraat. Aan twee ambtenaren de taak om de hele familie de buurt uit te krijgen. Dat 'helse karwei' duurde 15 maanden.

De Oude-IJselstraat. Zinna B. en haar familie bewoonden hier drie appartementen Beeld Maarten Boswijk

Op 9 april 2016 liggen de ruiten uit de auto's van Zinna B. (dan 27) en een buurtgenoot. Exact een maand later, op 9 mei, ontploft een granaat voor haar woning op de begane grond van Oude-­IJselstraat 6 in de Rivierenbuurt.

Auto's en het huis raken beschadigd, granaatscherven missen maar net een gasleiding. Weer exact een maand later, op 9 juni, schiet een twintiger in een zwarte jas met capuchon Zinna in haar hand en been als ze haar woning verlaat.

De aanslagen schokken de buurt. Wanneer komt de volgende klap? Wat voor aanval zal dat zijn? Zijn omwonenden wel veilig?

In het criminele milieu gaat al snel een verklaring rond die ook de recherche serieus neemt: Zinna's man is ervandoor met tonnen aan drugswinsten. Overigens circuleert in het milieu ook al snel de naam van de aanslagpleger, maar hij is niet gepakt.

Was de nasleep van de granaataanslag nog vooral werk voor stadsdeel Zuid, na de schietpartij in juni wordt meteen 'opgeschaald', zoals dat in ambtelijke termen heet. Burgemeester Eberhard van der Laan bemoeit zich persoonlijk met de zaak.

Troubleshooters
Hij geeft het Actiecentrum Veiligheid en Zorg de zaak in handen. Daar werken 'troubleshooters', gespecialiseerd in dit soort complexe kwesties, waar tientallen instanties bij betrokken zijn die zich met veiligheid en zorg bezighouden. Zij moeten oplossingen zien te forceren, om de rust terug te brengen in de buurt. Om te beginnen laat Van der Laan een gebiedsverbod uitreiken aan Zinna B.

Vanaf dat moment zetten twee ambtenaren die ook voor bijvoorbeeld hoofdpijndossiers binnen de Top 600 van jonge criminelen en de Treiteraanpak worden ingezet, zich aan het helse karwei een voor alle partijen bevredigende oplossing te vinden. Het wordt een lange, hobbelige weg.

Van Zinna B. mag dan het beeld rijzen dat ze door drugscriminaliteit in de problemen zit, ze is nu slachtoffer van de aanslagen.

Dat geldt indirect ook voor haar ouders en broers, die boven en naast haar wonen. Haar middelste broer behoort tot de Top 600 en zit vast. Over de jongste, een puber, zijn de instanties bezorgd, maar zijn ouders laten geen hulp toe. De oudste, die zelfstandig op nummer 8 woont, heeft dan nog een vriendin en een baan, maar ook problemen.

De grootouders worden na de schietpartij op een vakantiepark ondergebracht, aanvankelijk met hun jongste zoon en de drie kleine kinderen van Zinna, maar die worden al snel uit huis geplaatst. De zoon gaat naar een jeugdinstelling, de kleinkinderen naar tantes.

Niet zo eenvoudig
Op de eerste van drie buurtbijeenkomsten die burgemeester Van der Laan en voorzitter Sebastiaan Capel van stadsdeel Zuid uitschrijven, ­lopen de emoties hoog op. Hoewel hij het ­volgens ambtenaren niet zo heeft gezegd, blijven verontruste buren achter met het idee dat burgemeester Van der Laan de familie uit de buurt zal weren.

Op 9 juni schiet een twintiger in een zwarte jas met capuchon Zinna in haar hand en been als ze haar woning verlaat. Beeld Maarten Brante

Zo eenvoudig is dat niet, eufemistisch gezegd. "Hoe flik je dat zonder enig juridisch drukmiddel tegen de rest van de familie?" zegt een van de ambtenaren die zich aan het dossier zetten. Ze willen niet met hun naam in de krant. De ander: "Je weet dat je een tijd lang een groot deel van je energie in deze extreem lastige klus moet steken om ervoor te zorgen dat betrokken instanties een stap dezelfde kant uit zetten."

Gaandeweg zet een van de ambtenaren alle betrokken partijen op een rijtje. Het zijn er 23 (!), soms met meerdere aanspreek­punten - zoals wijkagent en recherche bij de politie.

Face to face
In het ziekenhuis waar Zinna onder bewaking is opgenomen, is haar al verteld dat de burgemeester haar een gebiedsverbod zal opleggen. Ze mag niet meer in de buurt van haar huis komen, omdat ze gevaar aantrekt.

Het ambtelijke duo moet haar overhalen de huur definitief op te zeggen en de buurt te verlaten. "Het is onze rol er onder die grote druk samen uit te komen, zodat het werkt voor Zinna én voor de buurt waar zo veel onrust is en mensen bang zijn," zeggen de ambtenaren. "Ons werk doe je in zo'n situatie niet achter een bureau. Je zit aan het ziekenhuisbed om face to face hard te onderhandelen, in de auto, overal. Rond het middaguur kan je telefoon al leeg zijn. Met kantoortijden heb je dan even niets te maken."

De ambtenaren moeten alles regelen dat niet tot het takenpakket van de betrokken instanties hoort.

Als Zinna uit het ziekenhuis wordt ontslagen, brengen ze haar onder in steeds een ander hotel. Ze loopt nog gevaar, heeft beveiliging. "Dan kom je erachter dat de gemeente geen creditcard heeft die je hiervoor meteen kunt gebruiken. We zijn drie dagen bezig geweest om een hotelrekening van 211 euro af te rekenen."

Gin-tonics
Er komen klachten: Zinna heeft tegen de afspraken in vrienden uitgenodigd op haar hotelkamer. Ze heeft alle gin-tonics opgedronken en overlast veroorzaakt.

Na veel delibereren zegt ze het huurcontract op. De ambtenaren regelen alles wat geregeld moet worden, tot en met de verhuiswagen. De politie kijkt mee bij de ontruiming.

Als ze niet langer in hotels kan verblijven, omdat er geen geschikte hotels over zijn én haar wonden gaan zweren, vangen de ambtenaren bot bij het ziekenhuis: dat wil haar niet opnieuw opnemen. Dan maar naar een opvanghuis van het Leger des Heils in de binnenstad. "Ze ging uit d'r plaat toen de taxi stopte. Ze vond dat de verkeerde plek voor haar, maar ook hier deden we wat nodig was en hebben we bijvoorbeeld op haar kamer een eigen bed en televisie geplaatst. Je moet wat, want we konden haar niet dwingen."

Het blijft behelpen. "Je probeert naar eer en geweten binnen de grenzen te blijven van wat redelijk en billijk is én de juridische grenzen in het oog te houden."

Randgemeenten
De zoektocht naar een geschikte woning voor Zinna is dan in volle gang. Een probleem dat bij het zoeken naar alternatieven voor alle familieleden opspeelt, is dat zij huren van een particuliere verhuurder - dus niet van een corporatie waarmee de gemeente afspraken heeft.

De randgemeente waar de ambtenaren eerst aankloppen, heeft net een Amsterdamse 'treiteraar' opgenomen en vindt het wel even mooi zo. Een kleinere gemeente in de buurt gaat wel akkoord. "Je bent deels afhankelijk van coulance, want de huurder die je moet onderbrengen, voldoet niet perfect aan alle voorwaarden en het risico bestaat dat er wéér wordt geschoten of zo. Anderzijds help je een slachtoffer en verlicht je de ellende in de Rivierenbuurt."

In november 2016 arresteert de politie nog alle volwassen familieleden vanwege witwassen van drugswinsten, maar iedereen komt snel weer vrij. Ondertussen komt stukje bij beetje het moeizame traject op gang om de andere familieleden weg te krijgen uit Oude-IJselstraat 6-1 hoog en de begane grond van nummer 8.

Na anderhalf uur soebatten mogen de ambtenaren in een weekend een zaaltje gebruiken van het politiebureau in de Ferdinand Bolstraat in De Pijp, voor een bespreking met de familie en een advocaat.

Het doel van het gesprek: iedereen ervan overtuigen dat verhuizen beter is. Probleem: er is nog niet veel te bieden. De grootmoeder laat boos de blauwe plekken op haar arm zien, volgens haar veroorzaakt toen de kinderbescherming de kleinkinderen en haar jongste zoon uit huis kwam halen.

Forse woonduur
"Dat de ouders een zeer forse woonduur hadden, hielp wel, en we wisten dat ze uiteindelijk zouden verhuizen," vertelt een ambtenaar.

De grootouders willen ook de kleinkinderen terug en dat zal in de Oude-IJselstraat niet gebeuren. "Maar je loopt tegen veel problemen aan. Er is een tekort aan geschikte woningen, de wachtlijsten zijn lang én de familie die je moet onderbrengen, functioneert niet normaal. Zie ze maar ergens tussen te wringen."

Gaandeweg doemt een nieuwe complicatie op. Een buurgemeente wil de grootouders wel onderbrengen, maar in overleg met Amsterdam zonder de middelste zoon, die uit de gevangenis is gekomen. De gemeente wil dat de grootouders de kans krijgen grenzen te stellen aan de middelste zoon.

"Het is dan schaken op vele borden tegelijk. Hogeschoolstratego. Alleen als alles door veel masseren en creativiteit tegelijk geregeld kan worden, gaan de betrokken partijen akkoord."

Praten, praten, praten
Omdat elke dag een onverwacht probleem kan opdoemen, moeten de ambtenaren steeds voorbereid zijn. "Je haalt de hele tijd overal informatie vandaan. Je moet blijven sleuren, want als je even stil zit, valt het overál stil. Alleen als het tempo hoog ligt, houden alle partijen een gevoel van urgentie. Iedereen was echt bereid mee te denken en een stapje extra te zetten, omdat er zichtbaar beweging kwam."

Uiteindelijk zijn ook de grootouders ervan te overtuigen dat ze hun criminele zoon niet meer in huis moeten nemen. Nu wonen ze in een buurgemeente. De middelste zoon heeft een woninkje in de stad, dat hij kan bekostigen met een uitkering.

Op 1 september vertrekt ook de oudste zoon uit zijn woning op nummer 8. "Dát was ook een bedoening... Denk aan het Bijbelse verhaal over Jericho: zeven maal rond de stad lopen. Praten, praten, praten. Maar met hulp van een corporatie is het gelukt ook hem te laten verhuizen."

Op de laatste van drie bewonersbijeenkomsten is de sfeer eindelijk 'relaxt'.

De klus zit erop, na 15 maanden.

Familie B.: 'Het was slikken of stikken'

De familie B. laat via advocaat Richard Sussenbach weten 'uiteraard niet blij te zijn' met dit artikel 'waardoor ze weer in de schijnwerpers staat'.

Zinna ontkent te roken en te drinken en in het hotel 'alle gin-tonics' te hebben opgedronken. Volgens haar waren niet 'alle geschikte hotels op' toen ze bij het Leger des Heils belandde. Advocaat Sussenbach: "Ze was net ontslagen uit het ziekenhuis en moest wachten op een nieuw huis. De vorige huurders konden niet op tijd opleveren en dat was volgens haar de reden dat de gemeente haar uiteindelijk dumpte bij het Leger des Heils. Ze kwam terecht tussen de junkies, weliswaar met een bed en een tv, maar omdat het daar vies was en vol zat met verslaafde mensen, is zij zélf de volgende dag met een taxi naar het ziekenhuis gegaan voor de wond aan haar been en werd ze weer opgenomen."

De familie maakt bezwaar tegen de stelling dat ze 'niet normaal functioneert', omdat ze dat generaliserend en stigmatiserend vindt.

Niet alle volwassen familieleden die in november 2016 zijn gearresteerd, werden volgens de advocaat verdacht van witwassen. De twee oudste zoons werden van een ander misdrijf verdacht, waarvoor ze volgens Sussenbach tot op heden niet zijn aangeklaagd. De grootouders werden niet 'overtuigd' te verhuizen, maar 'het was slikken of stikken'.

"Hun 'criminele' middelste zoon is door het Leger des Heils schandalig behandeld. Hij moest ook een wurgcontract tekenen, kreeg in eerste instantie géén uitkering en werd voor een bagatelfeit aangehouden, waarna het Leger hem weer uit de woning zette en de sloten verving," stelt Sussenbach. "Op dit moment is er dus geen 'woninkje in de stad' dat hij bekostigt met een uitkering."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden