Plus

Hoe blijven Amsterdamse festivals aan de top?

Amsterdamse festivals behoren al jaren tot de beste van de wereld, maar de concurrentie neemt toe. Ze moeten blijven innoveren om aan de top te blijven. Hoe doen ze dat?

Mysteryland 2017, op het Floriadeterrein bij Vijfhuizen in de Haarlemmermeer Beeld Joris van Gennis

De Amsterdamse dancefestivalgangers zijn verwend. Al jaren kunnen ze elke zomer kiezen uit een flinke reeks festivals in en om de stad. Dat dwingt organisatoren niet alleen ervoor te zorgen dat alles perfect is geregeld, ze moeten ook blijven vernieuwen.

Een foutje of een slechte ervaring en de bezoekers kiezen het jaar daarop net zo makkelijk voor een ander festival. "Als je echt steken laat vallen - lange rijen, slecht geluid of opstoppingen - dan maak je dat niet zomaar goed. Bij een waardeloze editie ben je gezien. Mensen zijn niet meer zo loyaal," aldus Gerke de Groot, festivaldirecteur van DGTL.

Hierdoor zijn in de loop der jaren flink wat festivals net zo snel weer verdwenen als dat ze opkwamen. De volhouders moeten hun stinkende best doen om aan de top te blijven.

Hoe doen ze dat? "Je moet flexibel zijn en nooit twee jaar achter elkaar hetzelfde doen," stelt Carina Kornfeind, festivaldirecteur van Mysteryland, dat met 60.000 bezoekers per dag het grootste in de regio is. "Niet blijven hangen in succes, maar elk jaar benaderen alsof het je eerste keer is."

Artiesten

Festivals moeten door toegenomen internationale concurrentie - vooral Zuid-Amerika stoomt op - steeds eerder beginnen met het samenstellen van de line-up. Tien jaar geleden werd daar pas in januari mee begonnen, nu is dat al een jaar van tevoren.

Awakenings legt na het festival eind juni de loyale artiesten meteen vast voor de editie van het jaar daarop. Wie wanneer draait, is een enorm gepuzzel, want artiesten hebben vaak strakke reisschema's of zitten vast aan tours op andere continenten.

"Vroeger boekte je ze gewoon voor een bepaalde datum, nu willen ze al het exacte tijdstip weten, terwijl dat dan nog helemaal niet bekend is," zegt boeker Maarten van Beusekom van Awakenings.

En als ze dan al kunnen, is het nog maar de vraag of ze akkoord gaan met de rest van de line-up. Sommige dj's willen niet voor of na elkaar draaien. "Ego speelt daarin een rol," zegt Van Beusekom. "Vroeger was de line-up na vijfhonderd e-mails wel rond. Nu zijn het er misschien wel vijftigduizend."

Festivals eisen exclusiviteit van de artiesten die ze hebben geboekt, om te voorkomen dat het festivalpubliek op ze uitgekeken raakt. Te vaak draaien werkt averechts, zegt Van Beusekom. Staat een dj op Awakenings, dan mag hij of zij zes weken ervoor en zes weken erna niet elders in Nederland draaien. DGTL doet hetzelfde, zij het iets minder strikt.

En wat betaal je zo'n dj dan? Daar laat niemand zich over uit. Wat de Nederlandse house- en technoscene wel zorgen baart, zijn de exorbitante bedragen die voor dj's worden neergelegd door buitenlandse festivals. Paniekvoetbal, stelt Van Beusekom. "En opportunistisch. Als je het eenmaal hebt betaald, kun je niet meer terug."

Volgens Kornfeind levert de groeiende internationale concurrentie voor een festival als Mysteryland ook voordeel op. "In het weekend van Mysteryland zijn er in de buurlanden vier grote festivals. Een grote artiest kan geblokt worden. Maar met de net iets minder grote jongens kun je juist afspraken maken. Dat ze bijvoorbeeld op vrijdag in Engeland draaien, zaterdag bij ons en zondag in België."

Toch zullen tijdens het festivalseizoen, dat in Nederland van april tot september loopt, de grote namen naar Europa blijven komen. Dat zegt Marnix Bal, directeur en oprichter van Loveland. "Ibiza zit om de hoek en de meeste dj's vinden het heel belangrijk om daar 's zomers te draaien."

Wel merkt hij een toenemende concurrentie. "Binnen Nederland hebben dj's zoveel te kiezen. Dat is elk jaar een strijd. Aan de andere kant is het niet goed voor een dj om elk jaar op dezelfde plek te staan. Je moet af en toe rouleren."

Veiligheid en comfort

"Nergens wordt zo planmatig vooruitgedacht als hier in Nederland. Het is gewoon wiskunde," aldus Gerke de Groot van DGTL. "We hebben in andere landen meegemaakt dat zaken nog besloten werden tijdens het opbouwen, dan kun je veel makkelijker fouten maken."

Festivals hier hebben geen keus, want ze moeten de plattegronden met rekenmodellen indienen bij de gemeente om een vergunning te krijgen. "Je bouwt eigenlijk een heel dorp voor mensen die er een of twee dagen blijven," zegt Bal.

De flinke eisen die de gemeente stelt, dragen bij aan de hoge kwaliteit van de Amsterdamse festivals. "De handhaving van de gemeente is pittig, maar schappelijk," zegt Bal. "De stad Amsterdam neemt de dance-events serieus, we worden omarmd. Die goede samenwerking verhoogt de kwaliteit."

Al bij de planning rekenen festivals uit hoeveel bezoekers ze kunnen ontvangen. Daar bestaan rekenmodellen voor. Zo gaat DGTL uit van drie personen per vierkante meter dansvloer; meer mensen per meter bemoeilijkt het dansen.

Organisatoren weten bijvoorbeeld ook precies hoeveel meter bar ze nodig hebben, hoeveel meter nooduitgang, hoeveel kluisjes, hoeveel poortjes, toiletten en hoeveel beveiligers om te fouilleren.

Ze bedenken ook al maanden van tevoren plannen om de bezoekersstromen zo soepel mogelijk te laten verlopen. Headliners worden tegelijkertijd geprogrammeerd, zodat het niet bij één podium heel druk is, en aan het eind blijven bars langer open om mensen nog even op het festivalterrein te houden.

Bij Mysteryland dirigeren ze bezoekers die met de auto komen via matrixborden om en om naar een van de drie entrees, al naar gelang de drukte. Zo voorkomen ze lange rijen bij ingangen en wordt tevens voorkomen dat er lange files ontstaan wanneer iedereen naar huis gaat.

Om ervoor te zorgen dat iedereen soepel naar huis kan, houdt Awakenings nauwkeurig bij hoe de instroom is geweest, oftewel: hoe iedereen naar het festivalterrein is gekomen. Het aantal pendelbussen voor de terugweg wordt daarop aangepast. DGTL zet dit jaar voor het eerst speciale festivalponten in om bezoekers van andere reizigers te scheiden.

Toch zijn er ook factoren waar de organisatie geen invloed op heeft. Zoals dat jaar dat de ramadan tegelijk viel met Awakenings, waardoor er veel minder taxi's beschikbaar waren. Bezoekers werden daarom halsoverkop naar de pendelbussen geleid.

Het zorgde voor onbegrip bij de festivalgangers, die geen idee hadden van het tekort aan taxi's. Het jaar daarop richtte de organisatie een gebedsruimte in bij de taxistandplaats en werden dadels en flessen water uitgedeeld om taxichauffeurs te lokken.

3

Bij DGTL gaan ze uit van 3 personen per vierkante meter dansvloer. Meer bemoeilijkt het dansen.

Duurzaamheid

Een festival dat niets aan duurzaamheid doet, telt anno 2018 niet meer mee. En ze kunnen ook niet anders: sinds dit jaar moeten festivals een duurzaamheidsrapport maken voor de gemeente.

Een rondje langs de velden leert dat alle festivalorganisatoren duurzaamheid belangrijk vinden en er graag in willen investeren, bijvoorbeeld op het gebied van stroomvoorziening.

Mysteryland kijkt of een groot deel van het gebied (op het Floriadeterrein bij Vijfhuizen) volledig op het vaste stroomnet kan worden aangesloten. Dat zou een hoop dieselgeneratoren schelen. "Bovendien kunnen we dan meteen kiezen voor groene stroom," zegt festival­directeur Carina Kornfeind.

Dat vergt een fikse investering. Ook andere organisatoren zouden dat graag doen, zoals Loveland in het Sloterpark. "Maar dan willen we wel de garantie hebben dat we er voor langere tijd mogen zitten," zegt Bal. "Wij gaan geen tienduizenden euro's steken in een park voor één evenement, dat is niet reëel."

Het duurzaamste festival van de stad is DGTL. Dit serveert sinds drie jaar geen vlees meer, draait op groene stroom en verwerkt urine tot mest voor stadstuinen. Ook krijgen bezoekers hun bier in herbruikbare hardcups in plaats van plastic bekers.

Dit jaar gaat de organisatie van DGTL nog een stapje verder: het festival krijgt een volledig circulair foodcourt. Dat betekent dat binnen 24 uur al het overgebleven biologische afval en de afbreekbare bordjes, bekers en het bestek worden omgezet in compost.

Die compostmachines staan op het foodcourt. Bezoekers kunnen hun bordje met eten en al erin gooien. Die compost gaat naar de stadsboeren die het voedsel voor de editie van volgend jaar verzorgen. "We hebben dit jaar op het foodcourt helemaal geen afval meer," zegt De Groot.

DGTL wil in 2020 zelfs het eerste volledige circulaire festival ter wereld worden, oftewel: volledig afval- en uitstootvrij. Met het duurzaamheidsprogramma wil de organisatie de 40.000 (jonge) bezoekers bewust maken van de klimaatproblematiek. Niet voor niets won DGTL afgelopen jaar de Damprijs als duurzaamste bedrijf van de stad.

Aankleding/inrichting

Als het op de aankleding van een festivalterrein aankomt, is het Nederlands publiek kritisch. Heel kritisch. Met een lullig podiumpje en een paar gekleurde lampen komt niemand meer weg. Festivals moeten denken in concepten en bijzondere podia.

"Alles moet met elkaar verbonden zijn," zegt Jasper Schimmel van Awakenings. "Daarom bemoei ik me niet alleen met de podia, de lampen en het geluid, maar ook met de rijplaten en de hekken."

Voor het ontwerp van het hoofd­podium op het terrein bij Spaarnwoude heeft Schimmel soms al drie jaar van tevoren een vorm in zijn hoofd. Om het voor zichzelf en het publiek spannend te houden, maakt hij die eens in de drie jaar asymmetrisch.

Mysteryland werkt juist samen met allerlei feestorganisatoren, zoals hardstylefeestorganisator Qdance, die in overleg met Mysteryland gerust een gigantische bavianenkop of halve stoomfabriek als podium bouwt. Ook vraagt het festival kunstenaars die met natuurlijke materialen werken grote duurzame kunstwerken te maken.

Ook belangrijk voor de terreinindeling: zichtlijnen. Iets waar Schimmel altijd op let bij Awakenings. "Als iemand bij de bar een biertje bestelt, moet hij in één oogopslag de toiletten en het podium zien. Een festivalterrein moet een natuurlijke habitat zijn. Alles moet vanzelf gaan, zonder dat je erover hoeft na te denken."

Organisatoren kunnen het gedrag van bezoekers voorspellen. Bijna iedereen wil na binnenkomst zo snel mogelijk muntjes en daarna drankjes halen. Daar hou je als organisator rekening mee.

Aan het begin van de dag staat er meer personeel bij de bar nabij de entrees. Later schaal je dat bij, legt Kornfeind uit. Het is voor Mysteryland een flinke puzzel. Het festival heeft 3000 mensen werken bij de horecaproductie en één persoon in dienst die alleen daarvoor de planning maakt.

"Als een populaire artiest draait op een bepaald podium, dan zetten we daar meer personeel bij de bar."

Bij DGTL komen ze dit jaar met een augmented reality-app. Met die app kan de bezoeker via zijn telefoon zien waar alle barretjes, podia en toiletten zijn en welke dj waar draait.

Maar wanneer de bezoeker zijn mobiel op 't IJ richt, ziet hij of zij een virtueel kunstwerk boven het water zweven. Het is een voorbode van wat er technologisch de komende jaren allemaal zou kunnen gebeuren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden