Plus

Hoe beperken andere Europese steden vervuilende auto's?

Diesel staat onder druk: de auto's zijn vervuilend en overal in Europa wordt actie ondernomen om ze te weren uit stadscentra. Zetten de antimaatregelen zoden aan de dijk?

Ook in Berlijn staat het gebruik van vervuilende auto's onder druk. Beeld REUTERS - FABRIZIO BENSCH

Vraag aan een willekeurige autobezitter of hij in een diesel rijdt en er zijn twee reacties mogelijk. Als het antwoord 'ja' is, wordt er besmuikt, bijna schuldig bij gekeken. Wanneer het antwoord 'nee' is, klinkt er zonder uitzondering triomf door in de stem: "Nee, gelukkig niet zeg."

Het maakt duidelijk dat de dieselrijder een probleem heeft. Zijn auto is buitensporig vervuilender dan andere auto's. Wie diesel zegt, zegt sjoemelschandaal. Je hebt meer kilometers tegen minder kosten, maar je imago is naar de haaien. Dat maakt dat de diesel minder populair is geworden. Dat je met je dieselauto hoe langer hoe meer geweerd wordt, helpt ook niet.

Vanaf volgend jaar, het is nog onbekend wanneer precies, mogen oude diesels Amsterdam niet meer in. Voor het eerst krijgt de stad, in elk geval voor het gebied binnen de Ring, daarmee een milieuzone voor personenauto's. Tot dusver werden alleen oudere brommers, bestel­wagens, vrachtauto's en taxi's geweerd.

Vatbaar voor beleid
Amsterdam staat met deze maatregelen allerminst alleen. Rotterdam, Utrecht en Arnhem kennen al milieuzones. In Duitsland, maar ook in Frankrijk, worden maatregelen genomen om diesels te weren uit stadscentra. ­Onlangs bepaalde een Duitse rechter dat onder meer Stuttgart en Düsseldorf hun binnenstad mogen afsluiten voor vuile auto's. In Frankrijk zijn belastingvoordelen op dieselauto's afgeschaft en is de accijns op diesel recent verhoogd, terwijl die op benzine juist werd verlaagd.


En dus gaat het niet goed met de verkoop van dieselauto's. Vorig jaar daalde in Europa de afzet met 17 procent in vergelijking met dezelfde periode een jaar eerder: nog maar een derde van alle auto's is een diesel. Voor Nederland, waar diesel van oudsher minder populair is, daalde de verkopen met bijna 4 procent.

Om hoeveel auto's van vóór 2005 het gaat, is onduidelijk. Volgens de gemeente zijn er in Amsterdam 4100 auto's geregistreerd die straks een bekeuring krijgen als ze de milieuzone binnenrijden. Zo'n 20.000 oude diesels rijden ­'weleens' door de stad. Volgens de Rijksdienst voor het Wegverkeer zou het gaan om ten minste 5000 auto's. In totaal zouden er 62.524 diesels in Amsterdam staan geregistreerd.

Dat Amsterdam nu met maatregelen komt, gaat zoden aan de dijk zetten: eigenaren van diesels lijken vatbaar voor beleid. Dat bleek bijvoorbeeld in 2015 toen een deel van de dieselauto's in Nederland even in een lage categorie belastingbijtelling voor leaseauto's viel: de verkoop steeg onmiddellijk naar een marktaandeel van 29 procent. Om de laatste twee jaar weer te dalen naar 17 procent.

Meer ruimte voor de fiets, Berlijn
Berlijn wil in 2050 klimaatneutraal zijn. Dat doel stelde het stads­bestuur zich al in 2011. Het liet daarna een 'maakbaarheidsstudie' doen en nam een 'Energiewende'-wet aan. Vorig jaar mondde het uit in een groots actieplan voor de komende jaren, het 'Berliner Energie- und Klimaschutzprogramm'. Dat omvat 107 maatregelen, op tal van terreinen.

De stad heeft becijferd dat 'gebouwen' goed zijn voor 59 procent van de CO2-uitstoot. Het verkeer zorgt voor 25 procent. Benzine- en dieselauto's worden gefaseerd de stad uit gejaagd: in 2030 moet een derde van alle auto's op niet-fossiele brandstoffen lopen, in 2050 alle. Nu al gelden de centrale stadswijken binnen de S-Bahn-ring als 'milieuzone'. In dit uitgestrekte gebied met 1 miljoen inwoners mogen oude diesels niet rijden.

Het fietsen maakt hier een opmars, maar moet van ver komen; Berlijn is niet de meest fietsvriendelijke stad op aarde. De stad wil meer fietspaden aanleggen. En de veiligheid verbeteren. Dat is nodig: jaarlijks raken rond de 650 fietsers zwaargewond en sterven er tien (2017) of meer (in 2016 waren het 19).

Wilfred van de Poll

Beeld REUTERS - FABRIZIO BENSCH

Duizenden scootertjes. Rome
Rome is met 71 auto's per honderd inwoners de Europese stad met de meeste auto's per hoofd van de bevolking. En zo op het oog is zeker de helft daarvan een diesel. Daarnaast rijden er ook nog eens tienduizenden scootertjes rond.

Het gevolg: de luchtkwaliteit in de Eeuwige Stad behoort tot de slechtste in de Europese Unie. Tijd voor maatregelen, zou je zeggen. Die zijn er mondjesmaat. Een halfslachtige poging tot het weren van oude auto's uit de binnenstad strandde op protesten van eigenaren van klassieke Fiats en Vespa's. Sindsdien zijn er, als pleister op de wonde, eens per maand autoloze zondagen.

Toch beweegt er wat. Oudere benzine- en dieselauto's worden steeds vaker geweerd, vanaf november 2019 kun je met een Euro 3-dieselmotor, gebouwd tot 2006, en een Euro 2-benzine, tot 2001, de stad niet meer in. En vanaf 2024, kondigde burgemeester Virginia Raggi aan, worden álle dieselauto's geweerd. Maar de meeste benzineauto's en scooters mogen, voorlopig, blijven rijden.
En hoe de burgemeester denkt voor die tijd alle 2500 dieselstadsbussen te vervangen, is ook nog niet bekend.

Angelo van Schaik

Beeld Bloomberg via Getty Images

In 2030 valt de bijl, Parijs
Vraag een Parijse automobilist naar zijn grootste ergernis en hij wijst, meestal geërgerd toeterend, naar een fietspad: "Helemaal leeg!" En die ene autorijstrook? "Altijd file!" Het socialistische stadsbestuur van Parijs is al jaren bezig auto's de stad uit te jagen. Vanwege klimaat en volksgezondheid. Jaarlijks overlijden er 2500 mensen vroegtijdig door luchtvervuiling: zestig keer zoveel als door verkeersongelukken.

De maatregelen zijn ernaar. Per 2024 worden alle dieselauto's verboden en in 2030 ook alle benzineauto's. Die maatregelen gaan geleidelijk in. Dit jaar mogen de oudste diesels de avenues niet meer op, volgend jaar de volgende categorie, tot ze in 2024 allemaal worden geweerd. Daar is boosheid over, maar niet zozeer bij bewoners. Slechts een derde van de Parijzenaars heeft maar een auto: zij lopen, steppen, fietsen of nemen de metro.

Ondernemers zijn ongerust. Burgemeester Anne Hidalgo heeft ze gerustgesteld: winkeliers die overschakelen op bijvoorbeeld fiets­leveranciers of 'schone' vracht­wagens, krijgen subsidies tot 9000 euro.

Frank Renout

Beeld AFP - GERARD JULIEN

Strijd tegen de smog, Barcelona en Madrid
De progressieve burgemeesters in Madrid en Barcelona hebben het laatste anderhalve jaar, niet zonder weerstand, hun plannen voor een schonere binnenstad kunnen invoeren. Het inrijden van het grote centrum van Madrid is sinds begin dit jaar niet eenvoudig. Overal staan borden dat dat verboden is, in een 472 hectare historisch gebied rond de Plaza del Sol.

Uitzonderingen: de bewoners, die er met allerlei soorten auto's mogen rijden en parkeren. Maar iedereen die geen inwoner is van het centrum, kan er met de auto beter wegblijven; alleen op 'uitnodiging' van een bewoner mag je er komen.

Maar dat geldt vanaf 2020 weer niet voor dieselauto's van vóór 2006 en benzineauto's van vóór 2000. Alles om de ongezonde smog, waar de Spaanse hoofdstad nogal eens last van heeft, te voorkomen.

Barcelona heeft ongeveer dezelfde regels wat de auto's betreft, maar met twee grote verschillen: ze gelden alleen op het moment dat er een milieualert is voor een te hoge concentratie van schadelijke stoffen, maar dat is dan direct wel voor de hele stad. Dan mogen slechts de schonere auto's met de juiste 'milieustickers' de stad in.

Edwin Winkels

Beeld EPA - FERNANDO ALVARADO
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden