Column

Hoe arts Wilfred in plaats van een pionier een moordverdachte werd

Albert de Lange (57, @deAlbertLange), bijna dertig jaar redacteur bij Het Parool, is 'uitbehandeld'. Hij bericht de komende tijd, ongewis hoe lang, over zijn aangekondigde dood. Vandaag: over huisarts Wilfred van Oijen, die euthanasie pleegde en daarna schuldig werd bevonden aan moord.

Albert de Lange.Beeld Floris Lok

De eerste en laatste euthanasie die ik van nabij meemaakte, was in gezelschap van Wilfred van Oijen. De huisarts, nu 66 en gepensioneerd, had de krant uitgenodigd voor een reportage over een actieve levensbeëindiging. Die werd toen, begin jaren negentig, nog niet erg openlijk toegepast, je liep als arts zekere risico's - Van Oijen kan erover meepraten.

We hadden het goed voorbereid: hij had me uitgelegd waarom hij wilde dat er een verslaggever aanwezig zou zijn - rugdekking en transparantie - en wat de wensen van de patiënt waren. Dat was een oude sociaaldemocraat met ernstig hartfalen, die bij volle bewustzijn en uit volle overtuiging een eind aan z'n leven wilde maken.

Zijn eigen huisarts wilde hem niet helpen. Hij en zijn directe familie waren daar erg boos over en wilden, ook in 'hun' krant, laten zien dat euthanasie een menselijke uitweg biedt.

Het was een zeer ingrijpende ervaring, daar in Buitenveldert. Ik heb me zelden ergens zo misplaatst gevoeld, hoezeer Van Oijen en de familie mij ook lieten delen in de sereniteit. Ik sprak de oude man nog kort - 'Het is mooi geweest' - en trachtte me, betraand, te verbergen achter een kamerplant toen Van Oijen zijn handelingen verrichtte.

Het was strikt genomen strafbaar wat hij deed: hij was niet de eigen huisarts, had geen lange behandelrelatie met de patiënt en euthanasie was nog niet bij wet geregeld. Van Oijen verrichtte pionierswerk en was steeds overgeleverd aan het gezond verstand van officieren van justitie die de processen-verbaal terzijde schoven.

Een paar jaar later werd Van Oijen wereldnieuws als hoofdpersoon in de tv-documentaire 'Dood op verzoek'. Hij wilde af van de semi-illegale sfeer rond euthanasie en laten zien dat het onmenselijk is, voor een arts zeker, om mensen in deze fase van hun leven in de steek te laten, als er een uitdrukkelijke doodswens bestaat.

Kort daarna kwam Van Oijen toch in de nachtmerrie terecht van vervolging wegens moord, voor een dramatisch euthanasiegeval met christelijke omstanders; na zeven jaar juridisch haarkloven bekrachtigde de Hoge Raad het vonnis: moord, zonder strafoplegging.

In 2010 stopte hij vervroegd als huisarts; die episode heeft een uitzonderlijk zware wissel op hem getrokken (psychische hulp, antidepressiva), waarmee hij tot op de dag van vandaag niet klaar is. In datzelfde jaar werd hij, een grote genoegdoening, Amsterdammer van het Jaar - de lezers toonden de middelvinger aan de rechtsgang rond 'onze' euthanasiearts.

Deze week kwam hij op bezoek, we hadden elkaar bijna 25 jaar niet gezien. Hij is net terug uit Frankrijk, waar hij een huisje heeft en lange fietstochten maakt. Daar vindt hij rust, hij kan niet meer goed tegen stadsgeluiden.

We hebben lang gepraat. Hij heeft zijn verontwaardiging en woede gekanaliseerd, maar nog niet begraven. Zijn levenslust heeft geleden onder de exorbitante prijs die hij moest betalen voor integer handelen waar de wetgeving nog geen ruimte voor had.

Gevoelens van groot onrecht, zie er maar af te komen.

Drie maanden geleden heeft hij euthanasie toegepast op zijn trouwe hond, die hem dertien jaar tot immense steun was geweest.
Zelf heeft hij geen wilsverklaring. 'Dat zien we dan wel. Maar ik stap uit als ik naar een verpleeghuis moet, de vervelendste plek waar je kunt zijn.'


Woensdag: euthanasie bij de buren

Eerdere columns teruglezen? Dat kan hier.

Wil je reageren op deze column? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen of mail naar a.delange@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden