Plus

Hiv-arts van het eerste uur Peter Reiss: 'Elke nieuwe infectie is er een te veel'

Het aantal hiv-diagnoses in de stad daalt hard. Maar juich niet te vroeg, zegt projectleider van het H-Team en hiv-arts van het eerste uur Peter Reiss. 'Elke nieuwe hiv-infectie is er een te veel.'

Peter Reiss (62) is hoogleraar inwendige geneeskunde bij het AMC. Sinds 2013 is hij tevens directeur van Stichting HIV Monitoring en hij is de projectleider van het H-TeamBeeld Carly Wollaert

Ja, er is veel reden voor optimisme. Ja, er zijn grote stappen gezet in de behandeling van mensen met hiv, meer dan hij zich voor mogelijk kon houden toen hij in de jaren tachtig als jonge arts tussen de stervende leeftijdsgenoten werkte. Ja, er is hoop en houvast voor de toekomst. Misschien komt er zelfs ooit een pil die het virus het lijf uit jaagt.

Allemaal waar, maar bij de stelling in het persbericht van het H-Team dat Amsterdam 'een van de steden is die hiv en aids definitief een halt toeroepen', trekt projectleider van het H-Team Peter Reiss (62) toch een zuinig mondje. "Mijn persoonlijke mening: zó ver zijn we nog niet. Ik heb lang meegelopen in het veld en dat maakt me voorzichtiger. Gaan we de goeie kant op? Ja! Kan het beter? Vast."

Stevige infrastructuur
Amsterdam krijgt vandaag een opsteker omdat als de eerste Europese stad de Internationale VN-doelstellingen zijn gehaald. Ook is het aantal nieuwe hiv-diagnoses in Amsterdam in vijf jaar tijd gehalveerd van 320 in 2010 tot 162 in 2015. Landelijk daalt het ook, maar niet zo sterk.

Wat is hier aan de hand? Reiss heeft geen pasklaar antwoord; waarschijnlijk speelt mee dat Amsterdam een lange traditie heeft in hiv-zorg en door de jaren heen een stevige infrastructuur heeft opgebouwd. "Met relatief meer dokters met relatief meer ervaring. In Amsterdam staat de grootste soa-poli. Het is een combinatie van dat soort dingen."

En de proef van de GGD met PrEP, de hiv-remmer die 370 mannen die seks hebben met mannen moet beschermen tegen een hiv-infectie? Is die verantwoordelijk voor de daling in het aantal hiv-diagnoses?

Sneller behandeld
"Nee, wil je iets over het effect daarvan zeg-gen, dan heb je nog een paar jaar nodig. In Londen, waar PrEP ruim toegankelijk is gemaakt, zie je wel dat het aantal diagnoses bij de groep mannen met een hoog risico voor het eerst sinds ­jaren scherp is gedaald."

Hij kan het nog niet in cijfers gieten, maar wat welhaast ook moet schelen is dat na een diagnose veel sneller met een behandeling wordt begonnen. In 2015 is onomstotelijk vastgesteld dat mensen met hiv gebaat zijn bij een behandeling in een vroeg stadium van de infectie. Dat minimaliseert ook de kans op het overdragen van de infectie."

"Sinds we dat weten is wereldwijd een knop omgegaan: vroeg opsporen en zo snel mogelijk beginnen met medicijnen. "Vroeger konden daar jaren overheen gaan. Nu zie je ook aan de landelijke cijfers dat mensen sneller worden behandeld."

Ongrijpbare ziekte
Reiss vertelt het in zijn kantoor van de Stichting HIV Monitoring, dat zetelt in de Hogeschool van Amsterdam in Zuidoost. Op tafel ligt een waaier aan rapporten, op de grond een linnen tas van de 21ste Internationale Aids Conferentie in Durban Zuid-Afrika. Die van volgend jaar, editie 22, is in Amsterdam. Reiss is de medevoorzitter. Aan de muur hangt een portret van aidsdeskundige Joep Lange met zijn partner Jacqueline van Tongeren, die beiden om het leven kwamen bij het neerstorten van de MH17, nu drie jaar geleden.

Joep Lange, vriend, collega en leeftijdsgenoot, stond met Reiss als jonge arts op de hiv-afdelingen. Dat ze de ene na de andere leeftijdsgenoot zagen sterven aan een om zich heen vretende en ongrijpbare ziekte, heeft een drive aangewakkerd waar Reiss anno 2017 nog op kan teren.

Lange begon in 2014 het H-Team, een samenwerkingsverband van alle partijen die hiv bestrijden in Amsterdam, zoals wetenschappers, de GGD en diverse ziekenhuizen. Doel: geen nieuwe hiv-infecties in de stad. Het komt nu aan op een finetuning, stelt Reiss, waarbij alle beschikbare preventiemiddelen moeten worden ingezet.

Amsterdam wordt hierbij als voorbeeld en proeftuin gebruikt. Het H-Team bedenkt iets, probeert het in Amsterdam en als het werkt is de hoop dat het zich als een olievlek over het land verspreidt. Zo wordt vanuit Den Haag ook met interesse naar het PrEP-experiment van de GGD gekeken.

Stigma
Een van de andere initiatieven van het H-Team is de campagne Hebikhiv.nl om mensen alert te maken op mogelijke symptomen vlak na een infectie en, wanneer het niet pluis lijkt, door te sturen naar een nieuwe en snellere test bij de GGD. "Bij een positieve uitslag kan dezelfde dag nog worden begonnen met een behandeling."

Reiss zal de laatste zijn om zich op de borst te slaan. "Als we achterover gaan leunen, met het idee: we hoeven niks meer, we zijn klaar, en het resultaat daarvan is dat wat er is opgebouwd gaat afkalven, ja, dan vlamt de epidemie weer op."

Grote kluif is nog altijd het aanpakken van het stigma dat aan hiv kleeft. De daling van de nieuwe diagnoses zit vooral bij mannen die seks hebben met mannen, zegt Reiss. "Bij Amsterdammers uit gebieden waar hiv veel voorkomt, bijvoorbeeld Afrika, is die daling veel kleiner. Dat heeft alles te maken met het stigma. Dat blijft een enorme structurele barrière."

"Als iemand zich schaamt, dan durft iemand zich niet te laten testen. Dan wordt iemand dus niet vroeg ontdekt, en dan wordt iemand niet vroeg op behandeling gezet. De eindstreep, geen nieuwe infecties meer in Amsterdam, daar zijn we nog niet."

Jaarlijks aantal hiv-diagnosesBeeld Jorris Verboon
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden