Plus

Historie in de grachten: VOC-replica van De Halve Maen vaart een rondje

De Halve Maen 'ontdekte' in 1609 New York. Een replica van het schip voer gisteren door de Nieuwe Herengracht. Het was passen en meten, maar het ging allemaal nét.

De replica van de Halve Maen, hier nog met de moderne oranje stootwillen in het zicht Beeld Jean-Pierre Jans

Wanneer de Halve Maen aankomt bij de Hermitage moet schipper Bram Nijenhuis een paar minuten geduld hebben voordat hij kan aanleggen: hop-on-hop-offrondvaartboot BZN 3 ligt nog even in de weg. Nijenhuis ligt met zijn bootje op de Amstel: hij vindt het allemaal prima. "Wij hebben echt geen haast hoor."

Zoals het tochtje deze morgen van het Scheepvaartmuseum naar de Hermitage, waar de replica ruim twee dagen ligt aangemeerd, de schipper sowieso niet nerveus maakt. Terwijl het allemaal toch echt maar nét past op de Nieuwe Herengracht.

Zonder brokken
Wanneer de Kortjewantsbrug over de Prins Hendrikkade wordt gepasseerd, is het passen en meten, met aan elke kant krap een metertje speling.

Tegelijk is de laconieke houding van Bram Nijenhuis (43) ook wel wil begrijpelijk: zowel aan de voor- als de achterzijde is de Halve Maen verbonden met sleepbootjes van Waternet.

Zij zijn ervoor verantwoordelijk dat de replica zonder brokken de bestemming bereikt. Is dat niet jammer? Stiekem wel een beetje, zegt Nijenhuis. "Zet een boegschroef op mijn schip en ik vaar hem zelf ook zo de grachten door."

Laatste pot koffie
Maar goed, die boegschroef zit er niet op. De Halve Maen heeft een motor, maar voor de rest moet het schip het, tot op zekere hoogte, doen met wat de bouwers er begin zeventiende eeuw van maakten.

Met veel tuigage dus en een pracht van een mast. En elektriciteit is er natuurlijk wel, maar ze gebruiken het niet graag als ze aan het varen zijn. Zo komt het dat de Halve Maen nét even iets later vertrekt vanaf het Scheepvaartmuseum dan gepland: bemanningslid Kees is nog een laatste pot koffie aan het zetten en heeft 's morgens om tien uur nog een paar minuutjes walstroom nodig. Belangrijke dingen eerst, natuurlijk.

Het bezoek van de Halve Maen is onderdeel van een uitgebreide tournee. Twee dagen ligt het schip voor de Hermitage, op woensdag kunnen geïnteresseerden inschepen voor een aantal tochtjes op het IJ.

Zondagavond kwam het schip aan vanuit Enkhuizen, maandagochtend voer het dus richting de Hermitage, morgenmiddag zal het vertrekken naar het uiteindelijke eindpunt Middelburg.

De replica van de Halve Maen, tijdens de Sail-In Parade gezien vanuit de ADAM Toren Beeld ANP

Het bezoek aan Amsterdam is onderdeel van een reis langs zes VOC-steden: ook Hoorn (tijdelijk thuishaven van de replica), Delft en Rotterdam maken deel uit van het programma. Daarna zal het weer terugkeren naar de museumhaven van Hoorn.

Tijdens de Halve Maen on Tour kunnen belangstellenden het schip ook bezoeken. Er zijn pop-uptentoonstellingen, lezingen en proeverijen. Volgens de organisatie komen niet alleen de succesverhalen aan bod, er zal ook aandacht zijn 'voor de kanten waar wij tegenwoordig minder trots op zijn'.

'Die zooi'
De Halve Maen ligt sinds mei 2015 in Hoorn, waar het Westfries Museum het in bruikleen heeft. Het is een replica van het schip waarmee Henry Hudson in 1609 probeerde een kortere route naar China te vinden, in opdracht van de VOC.

Die vond hij niet, maar de Brit op het Nederlandse schip was wel de eerste die het anker uitgooide bij het eiland Manahata, het tegenwoordige Manhattan. De originele Halve Maen ging in 1618 in vlammen op in Jakarta, het toenmalige Batavia.

Terug naar het nu. Eenmaal bij de Hermitage aangekomen is de lol er voor de bemanning wel zo'n beetje vanaf. Terwijl hoogwaardigheidsbekleders een glaasje drinken, ruimen zij de boel op. Stootwillen, modern en erg oranje, gaan in het vooronder.

Schipper Bram: "Haal weg die zooi, dat hadden ze in de zeventiende eeuw ook niet."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden