Plus

Hippe gadgets, vervuilde wereld

Bijna ongemerkt groeit de berg elektronica die we in huis hebben. Noem een bezigheid en we hebben er wel een gadget of een apparaat voor. Wat voor effecten heeft dat?

Beeld Rob Worst

Hoeveel elektronica hebben we eigenlijk in huis?
'Twee iPads, twee laptops, een desktop en zes mobiele ­telefoons.' 'Vier computers, twee laptops, twee iPads en drie iPhones.'

Het zijn zomaar wat antwoorden op de vraag: hoeveel elektronische gadgets heb jij? En dan hebben we het nog niet over andere consumentenelektronica, van tv tot elektrische tandenborstel.

Volgens onderzoek van de United Nations University, een wereldwijde denktank van de Verenigde Naties, ­beschikte een gemiddeld huishouden in 2012 over honderd elektronische apparaten "Inmiddels zal dat aantal flink zijn gegroeid," zegt Ted van Hintum van recycle-­organisatie Wecycle.

Hoeveel geld geven we daaraan uit?
Een huishouden met twee volwassenen en hun twee tienerkinderen, heeft al snel vier smartphones, een computer, een ­tablet, twee laptops, twee tv's en gadgets als koptelefoons of een printer thuis. Daaraan heeft een gezin ruim 5000 euro besteed, meer dan 1000 euro per gezinslid, exclusief huishoudelijke elektronica.

Marktonderzoeksbureau GfK voorspelt dat we dit jaar wereldwijd 954 miljard dollar uitgeven aan consumentenelektronica. Dat is 125 euro per wereldburger en alweer zonder de huishoudelijke apparatuur mee te rekenen.

Babette Porcelijn, auteur van het boek De Verborgen Impact dat handelt over consumptiegedrag, becijfert dat een Nederlander gemiddeld 2000 euro per jaar uitgeeft aan 'gebruiksgoederen ­zoals elektronica, meubels, boeken, kleding en gadgets'. Porcelijn verwacht dat het aandeel elektronische producten snel verder zal groeien.

We kopen niet alleen steeds nieuwere en snellere laptops en telefoons, ook gebruiken we voor steeds meer activiteiten elektronica. Om de weg te vinden, het huis te bewaken, voedsel te ­wegen, koffie te maken, ons gewicht en vetpercentage te meten of om onze sportieve prestaties bij te houden. ­

Bovendien is de levensduur van onze apparaten korter ­geworden, blijkt uit onderzoek van het Duitse ­milieuagentschap uit 2015.

Hoe financieren we dat?
Budgetvoorlichtingsbureau Nibud adviseert voor deze groeiende kostenpost een buffer op te bouwen. "Houd geld achter de hand voor onverwachte, grotere en noodzakelijke uitgaven zoals het vervangen van kapotte apparaten of voor prijzige reparaties aan bijvoorbeeld een computer," zegt Karin Radstaak, medewerkster van het Nibud.

"Op Bufferberekenaar.nl kunnen mensen laten uitrekenen hoe groot de buffer is die zij persoonlijk nodig hebben. In het bedrag dat daar uitkomt, is rekening gehouden met alle mogelijke kosten, ook die van het vervangen of repareren van elektronica."

Hoe verzeker je elektronica?
"Mensen hebben steeds meer en steeds duurdere mobiele elektronica in huis," zegt ook Guido Rodenburg van verzekeringswebsite Independer. "Denk maar aan het prijsverschil tussen een oude Nokiatelefoon en een iPhone X."

Laat je thuis je telefoon vallen, of gooi je een glas water over je tablet, dan betaalt de verzekeraar dat als je een ­allriskdekking hebt afgesloten. "Dit soort schadeclaims loopt enorm op," zegt Rodenburg.

"Daarom zijn er sinds vorig jaar verzekeraars die mobiele elektronica uit de ­inboedelverzekering halen. In de toekomst nemen steeds meer verzekeraars waarschijnlijk maatregelen om met de hoge kosten van schade bij mobiele elektronica om te kunnen gaan."

Unigarant is daar een voorbeeld van. Tussen 2011 en 2017 liep de post 'smartphoneschade' bij de inboedelverzekering op van 4 naar 35 procent. Het gemiddelde schade­bedrag ging van 103 naar 123 euro.

Daarom besloot Unigarant elektronische apparaten niet meer onder de dekking van de inboedelverzekering te laten vallen. Nu kost een ­inboedelverzekering bij Unigarant rond de 15 euro per maand. Om je elektronica veilig te stellen, kun je een aanvullende verzekering afsluiten die tussen de 6 en 15 euro per maand kost.

Met die aanvullende dekking is je mobiele elektronica ook buiten de deur verzekerd. Past jouw verzekeraar de dekking ook aan? Dan loont het om een nieuwe vergelijking te maken van je inboedelverzekering. Een ruimere dekking van de mobiele elektronica maakt de totale kosten voor een verzekering vaak hoger.

Toch zijn er nog steeds veel verzekeraars die mobiele elektronica wel meeverzekeren in de inboedelverzekering.

Is ons toenemend gebruik van elektronica verontrustend?
Niet voor de economie, wel voor het milieu. "De impact op het milieu van de spullen die we kopen en gebruiken is groot," zegt Babette Porcelijn. "Groter dan bijvoorbeeld de milieu-impact van kleding of autorijden. Van de totale milieubelasting van ons koopgedrag nemen de elektronica en data een kwart voor hun rekening."

Dit komt onder meer door het energieverbruik. Om een idee te geven: het productie-apparaat van Samsung, de grootste producent van smartphones, gebruikte in 2016 net zo veel stroom als 5 miljoen huishoudens. Slechts een procent daarvan was schone energie.

Daarnaast wordt het milieu belast door de mijnbouw voor de zeldzame grondstoffen die in elektronische apparaten zitten, zoals goud en kobalt, en het gebruik van schadelijke stoffen die in onze grond en het grondwater terechtkomen, zoals kwik en lood.

En we gooien apparaten te snel weg, omdat er een nieuw model van is verschenen, een apparaat langzaam wordt of omdat het beschadigd is en we de schade niet willen of kunnen repareren.

Hoe kunnen we daar iets aan doen?
"Onze grote vijand is de vuilnisbak," zegt Van Hintum van Wecycle, een non-profitorganisatie die in Nederland ijvert voor de inzameling en recycling van afgedankte elektrische apparaten en lampen. In 2017 zamelde Wecycle
107 miljoen kilo aan apparaten in, van de 166 miljoen kilo in totaal.

"Mensen willen hun oude elektronica wel inleveren, maar dat moet zo gemakkelijk mogelijk zijn. Daarom investeren wij in inleverbakken in bouw- en supermarkten. Daarnaast zijn winkeliers verplicht een oud apparaat in te nemen als je een nieuw, soortgelijk product koopt."

Porcelijn benadrukt dat een verandering in houding misschien wel het belangrijkst is. "Het zou fijn als we onze status niet meer ontlenen aan spullen, maar aan hoe goed je bezig bent voor de wereld. We hebben niet altijd het nieuwste model nodig. Het scheelt bovendien een hoop geld."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden