Update

Hilhorst de geschiedenis in als de PvdA'er die Amsterdam voor het eerst verloor

Met Pieter Hilhorst als lijsttrekker behaalde de Amsterdamse PvdA het slechtste resultaat in de historie. De partij komt uit op 10 zetels, D66 wint en komt uit op 14 zetels. De politieke opkomst en ondergang van Hilhorst duurde niet langer dan 17 maanden.

Pieter Hilhorst Beeld ANP

Een leger aan cameralieden en journalisten stortte zich vannacht op PvdA-lijsttrekker Hilhorst toen hij rond half één de Boekmanzaal in de Stopera betrad. Het beeld bleef hangen van een getergde man die voor de leeuwen was gegooid.

Met zijn aftreden komt een einde aan een kortstondige politieke carrière. Hilhorst realiseert zich dat hij niet kan aanblijven, omdat de discussie dan alleen maar over hem gaat. De columnist en gespreksleider werd eind oktober 2012 door wethouder Lodewijk Asscher, die naar Den Haag vertrok, gelanceerd als zijn opvolger. Zo snel als Hilhorst op een politiek voetstuk werd gezet, zo snel valt hij daar nu weer van af. Hij gaat de geschiedenis in als de PvdA-leider die Amsterdam voor het eerst verloor. Gisteren wilde Hilhorst nog niets zeggen over zijn aftreden. 'Het is een dreun voor de PvdA en een dreun voor mij, die ik moet verwerken. De uitslag betekent dat de lijsttrekker en de partij het niet goed hebben gedaan.'

Dat Hilhorst nu opstapt is geen verrassing. Een serie tegenslagen en een slecht verlopen mediacampagne speelden hem parten.

Miljoenenfout

De grootste tegenslag kreeg Hilhorst vlak voor de kerst, toen onder zijn verantwoordelijkheid als wethouder Financiën 188 miljoen euro aan woonkostenbijdragen werd overgemaakt, terwijl dat 1,88 miljoen euro had moeten zijn. Op vrijdag dertien december 2013 werd de omvang van de blunder duidelijk.

Hilhorst manoeuvreerde politiek onhandig door aanvankelijk te ontkennen dat de blunder voorkomen had kunnen worden met bestedingslimieten. Het leverde hem een motie van wantrouwen op van het CDA en de SP. Uiteindelijk haalde Hilhorst op 1,5 miljoen euro na al het geld terug en zei voormalig wethouder Asscher dat de fout eerder hem te verwijten valt, maar het beeld van een een wethouder die zich geen raad weet met cijfers bleef de hele campagne aan hem hangen.

Tweede fout
Dit beeld van de onervaren bestuurder zonder financiële kennis werd opnieuw bevestigd toen hij krap een week voor de verkiezingen zichzelf in een lastig parket bracht, doordat hij niet duidelijk was over de manier waarop hij 30 miljoen euro wilde vrijspelen voor de komst van een derde universiteit in Amsterdam. Hoewel dit uiteindelijk met een sisser afliep, kreeg het imago van Hilhorst als wethouder financiën opnieuw een deuk.

Ook op zijn onderwijsportefeuille, die hem nader aan het hart ligt dan financiën, kreeg hij een tegenslag te verwerken. Op het moment dat de PvdA voluit in de campagne wilde gaan pronken met het terugbrengen van het aantal zwakke schollen van 44 naar 4, kwam het Centraal Planbureau met een rapport waaruit bleek dat de citoscores van Amsterdamse scholen een stuk slechter zijn dan vergelijkbare scholen van buiten Amsterdam.

Moeite in de media
In de media kon Hilhorst de afgelopen maanden weinig goed doen. Vanwege zijn politieke kleur, zijn verleden als ombudsman voor de VARA en columnist van de Volkskrant was hij een geliefd doelwit van Geenstijl en de Telegraaf. Maar juist ook de Vara en de Volkskrant bejegenden Hilhorst kritisch.

Zelf hielp Hilhorst ook niet mee door iets te trots te twitteren over een klap die hij had gehad in de tram, nadat hij was opgekomen voor twee Marokaanse vrouwen die racistisch werden belaagd. En toen het campagneteam van de PvdA in de laatste weken voor de verkiezingen achtereenvolgens Job Cohen, Lodewijk Asscher en Ed van Thijn liet opdraven om D66 zwart te maken, bekleef vooral het beeld dat Hilhorst het niet alleen af kon.

Cruciale fouten
In grote debatten maakte Hilhorst cruciale fouten. Zo kwam hij in het eerste debat in de stadsschouwburg met het idee om geld uit het parkeerfonds niet aan ruimtelijke ordening maar aan jeugdwerkloosheid en woningen te besteden. Dit was financieel echter zo onduidelijk onderbouwd dat VVD-lijsttrekker Van der Burg weinig hoefde te doen om Hilhorst onderuit te halen.

In een debat over wonen in De Balie was het D66-lijsttrekker Jan Paternotte die Hilhorst aanpakte. Hilhorst kwam ook vaak in een benarde positie omdat hij steeds werd gedwongen afstand te nemen van het kabinet van VVD en PvdA, zoals bij de strafbaarstelling van illegalen en bij het woonakkoord. Pas in de laatste week voor de verkiezingen kwam hij in debatten wat beter uit de verf.

Ook vanuit de landelijke politiek had Hilhorst het tij niet mee. PvdA-minister Plasterk kwam zwaar onder vuur te liggen vanwege onjuiste uitspraken over de NSA. En peiling na peiling bleek dat de populariteit van de partij te wensen over liet.

Vrolijk op straat
Ging dan alles verkeerd? Nee. Tijdens de campagne op straat was Hilhorst volledig in zijn element. Geflankeerd door Haagse kopstukken wandelen door een buurt, rozen uitdelen, ansichtkaarten schrijven, glimlachen en praatjes maken; daar voelde Hilhorst zich wel senang bij. En de mensen op straat vaak ook.

Het lijkt er echter op dat zijn charme tijdens die momenten in combinatie met het campagnegeweld van de rest van de PvdA vanavond toch niet het verschil hebben kunnen maken. Amsterdam blijkt toch niet zo verknocht aan de PvdA als de sociaaldemocraten dachten.

 
Hilhorst manoeuvreerde politiek onhandig
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden