PlusTen Slotte

Hilda van Norden (1922-2017): Een onverschrokken verzetsvrouw

Verzetsvrouw Hilda van Norden redde vele Joodse kinderen in de oorlog, maar verloor later haar eigen dochter. De oorlog en het verlies van haar enig kind trokken een zware wissel op haar leven. Maar Hilda van Norden was een overlever.

Van Norden haalde zelfs Joodse kinderen weg uit Westerbork Beeld Privé
Van Norden haalde zelfs Joodse kinderen weg uit WesterborkBeeld Privé

Afgelopen woensdag overleed ze op 95-jarige leeftijd in Amsterdam.

De in Bussum geboren Hilda, de zus van oud-Parooldirecteur Wim van Norden, kwam uit een links artistiek nest, waar werd gesproken over politiek, de maatschappij, Hitler en het opkomend fascisme. De vier kinderen uit het gezin zaten thuis vaak te tekenen en gingen naar de muziekschool. Hilda koos voor de viool. Ze bezocht later naar de Rotterdamse kunstacademie.

Haar oudere broer Wim ging bij het illegale Parool, terwijl Hilda, verkleed als verpleegster, Joodse kinderen naar onderduikadressen bracht. Sommigen haalde ze zelfs uit Westerbork. Ze bracht bonkaarten en vervalste persoonsbewijzen rond en vervoerde wapens en Duitse uniformen naar het verzet.

Paroolkoerierster
Op 18 oktober 1942 werd Wim in Den Haag gearresteerd en zat zes maanden vast in het Oranjehotel. Hilda ging kort na zijn arrestatie zijn huis binnen om alle compromitterende spullen snel weg te halen. Hilda en Wim stopten niet met het verzetswerk.

Toen Hilda als koerierster voor Het Parool kwam te werken, zei haar broer dat ze met andere illegale activiteiten moest stoppen. "Hij zei: 'Je kunt het niet allemaal doen. Dat is te gevaarlijk'. Maar ik kon dat andere werk niet laten vallen," vertelt ze in 2008 in het KRO-programma Profiel over Wim van Norden.

Tijdens de oorlog woonde Hilda korte tijd op de Reguliersgracht, waar het hoofdkwartier van de Paroolorganisatie zetelde. Na Dolle Dinsdag in 1944 zette ze samen met Gerard van het Reve de Rotterdamse editie van Het Parool op. Op 1 mei 1945 tekende Hilda voor Het Parool de hoofden van Eisenhouwer en de Russische maarschalk Konjew voor het voorpagina-artikel 'Nazi-Duitschland stort roemloos ineen'.

Hilda trouwde na de oorlog met de Franse acteur René Pommier en ging in Parijs wonen. In Amsterdam kon ze niet meer aarden. Ze had in de oorlog te veel in spanning geleefd. "Ze kwam er psychisch gebroken uit," zegt haar oudste neef Arthur van Norden (70). Op haar zeventien schilderijen in de serie Le massacre des innocents staan huizen zonder ramen en figuren zonder gezichten.

Aimabel en resoluut
Arthur zocht haar als twaalfjarige op in Parijs: "Ze was onze liefste en stoutste tante, aimabel en resoluut in haar vriendschappen, avontuurlijk en altijd vol plannen."

Haar in 1952 geboren dochter, Evelyne, overleed tijdens een reis in India op 25-jarige leeftijd aan buikvliesontsteking. De pijn van het verlies van haar dochter slonk niet. Steeds vroeg ze zich af hoe Evelyne zou zijn geworden. De gedachten bleven malen in haar hoofd.

"Ik weet dat ik ze stop moet zetten, dat ze verdwenen is. Maar het is moeilijk, zo verschrikkelijk moeilijk eeuwig verder te moeten leven met iemand die nooit ouder wordt."

Ze organiseerde in 1995 in Maison Descartes een tentoonstelling met het werk van Evelyne, die aan de Rietveld- en Rijksacademie studeerde, en stelde een boek samen. Zo hield ze haar dochter toch een beetje in leven.

Op 5 juli wordt Hilda van Norden op de Nieuwe Oosterbegraafplaats gecremeerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden