4 en 5 mei

Hier kun je meedoen aan een Vrijheidsmaaltijd

Op 5 mei worden in de stad op meer dan negentig plekken Vrijheidsmaaltijden geserveerd. Een greep uit het aanbod.

'Als ik iemand ontmoet, zie ik een mens, nooit een kleur' Beeld Tzenko Stoyanov

1. Indische Salon
"Mami, het wordt niks hier." Op een dag in 1947 zei Joty ter Kulve tegen haar Indische moeder dat ze naar Nederland vertrok. "Ik red me wel." Daar ging ze, 17 jaar, met in haar hand alleen een grijs stalen koffertje.

"Soms vraag ik mij af hoe ik het in godsnaam heb gered," zegt de nu negentigjarige Ter Kulve. Ze stond destijds niet op een Rode Kruislijst en mocht vanuit Jakarta niet zomaar een boot op. Ze sprak de kapitein aan, die haar, in ruil voor een plaats aan boord, vroeg het ruim schoon te maken op de Van Oldenbarneveld. Dit schip bracht Nederlandse militairen, die de macht op de koloniën moesten herstellen, en nam repatrianten mee terug.

Ze kan het bevrijdende gevoel op het schip nog goed herinneren. "Na drie jaar in het kamp te hebben gezeten, waar niks mocht, danste ik op het dek. De ellende was even ver weg en ik voelde me weer jong." Elke avond was er muziek, en ze kreeg goed te eten.

Bij de Golf van Akaba kreeg ze warme kleren. "Ik had nog nooit van mijn leven een maillot gezien. Dat is dan zo vreemd om je benen heen. En die roze winterjas heb ik in Nederland nog heel lang gedragen."

Ter Kulve spreekt tijdens de Vrijheidsmaaltijd, georganiseerd door Het Scheepvaart­museum en het Indisch Herinneringscentrum, over deze overtocht naar Nederland.

Volgens Suzanne Rastovac van het Herinneringscentrum is het binnen Indische families niet altijd vanzelfsprekend om over de oorlogstijd te praten.

Oorlogstrauma
"Ouders willen hun kinderen niet belasten met hun oorlogstrauma. Ook zijn veel repatrianten getraumatiseerd." Maar hun kinderen zijn meestal wel nieuwsgierig. Sarah Bosmans, conservator van Het Scheepvaartmuseum, krijgt bezoekers die vragen om de passagierslijsten.
"Ze willen weten hoe hun familielid de overtocht heeft beleefd, in welk jaar en met welk schip."

Ook de Molukse theatermaker Edward Tuheteru speelt en zingt op deze dag over de reis die zijn ouders maakten. In zijn voorstelling laat hij zien op welke manier zijn Molukse achtergrond invloed heeft gehad op zijn leven in Nederland.

Tussen 1945-1964 maakten bijna 300.000 mensen de overtocht van Jakarta naar Nederland. Op 5 mei zijn in het museum ook een menukaart, boordkrant en een model van het Barneveldschip te bekijken.

Indische Salon in Het Scheepvaartmuseum, Kattenburgerstraat 1, 13.00-15.30 uur, €7,50. Reserveren via info@indischherinneringscentrum.nl

Tussen 1945-1964 maakten bijna 300.000 mensen de overtocht van Jakarta naar Nederland Beeld Tzenko Stoyanov

1. Ode aan Arubaanse verzetsstrijder Boy Ecury

Hij sloot zich aan bij een knokploeg, doodde een NSB'er en hielp geallieerde soldaten. De Arubaanse verzetsstrijder Boy Ecury zette zich tijdens de Tweede Wereldoorlog actief in voor de vrijheid in Nederland. Tijdens de Vrijheidslunch, georganiseerd door het Comité 4 en 5 mei Zuidoost, brengt Giselle Ecury met de Madurolezing een ode aan haar oom.

Leerlingen van het Orion College Zuidoost bereiden en serveren op 5 mei de lunch. Op deze middelbare school zitten jongeren die moeilijk kunnen leren. Maar directeur Michel Trapenberg ziet vooral veel kansen. "We willen de leerlingen positioneren op de arbeidsmarkt. Met de Vrijheidslunch als leer-werkproject geef je hun het vertrouwen dat ze meetellen in deze maatschappij."

Rechtvaardigheidsgevoel
"Mijn oom had een groot rechtvaardigheidsgevoel, maar had zelf te maken met discriminatie," zegt Giselle Ecury. Ook nu zijn ongelijkheid en uitsluiting nog actueel, ziet ook Trapenberg. "De leerlingen kunnen zoveel. Maar sommige buitenstaanders kijken alleen naar wat ze niet kunnen."

Cor van Drongelen, van het comité in Zuidoost, vindt het een verarming dat er nauwelijks aandacht lijkt voor de gezamenlijke geschiedenis.

"Surinamers en Antillianen hebben gevochten voor ons koninkrijk, maar de meesten denken alleen aan de slavernij." Op scholen moeten we, volgens haar, open over onze geschiedenis praten.

Erkennen
"Ik heb Arubaanse vrienden die de pijn van hun ouders voelen. We moeten erkennen dat sommige dingen zijn misgegaan."

Maar Ecury, kind van een Nederlandse moeder en een Arubaanse vader, vindt het opgroeien met twee culturen ook een verrijking. "Als ik iemand ontmoet, zie ik een mens, nooit een kleur. Wanneer ik in Aruba ben, zien inwoners meteen dat ik daarvandaan kom. 'Je bent één van ons,' zeggen ze tegen me. Dat heb ik Nederlanders nog nooit horen zeggen."

Ode aan Boy Ecury in het CEC-gebouw, Bijlmerdreef 1289, 12.00-15.00 uur, toegang is gratis. Reserveren via brievenaanboy@gmail.com

'De leerlingen kunnen zoveel. Maar sommige buitenstaanders kijken alleen naar wat ze niet kunnen' Beeld Michel Trapenberg

3. Power to the pieper
Honderd liter aardappelcurry in negen pannen gaan tweeduizend monden voeden tijdens de grootste Vrijheidsmaaltijd van de stad. Chef-kok Samuel Levie, oprichter van Food Cabinet, wil laten zien dat je met de aardappel meer kan maken dan alleen de bekende stamppot.

Onze bekende pieper komt oorspronkelijk uit het Andesgebied in Zuid-Amerika. "De aardappel is in veel meer culturen een bekend ingrediënt," zegt Levie. Daarom koos hij voor een Indische aardappelcurry uit zijn eigen kookboek Power to the pieper.

Aardappelspecialiteiten
Maar er is zeker ook een relatie met de oorlogstijd. "De aardappel is tijdens de Tweede Wereldoorlog veel gegeten. Na de oorlog namen immigranten hun eigen aardappelspecialiteiten mee naar ons land, waardoor de aardappel ons ook met elkaar verbindt."

Tijdens de grootste Vrijheidsmaaltijd van de stad op het Museumplein kunnen kinderen zich uitleven op een pieperparcours en tattoos maken met uitgesneden stukken aardappel. Ook is dit jaar voor het eerst het bevrijdingsfestival Bevrijdingsdans.

Op het podium zullen verschillende dansgroepen het thema bevrijding vertolken. Creatief directeur van het festival Marike de Maar vindt dat dansen de uiting is van vrijheid. "Dansen werkt erg bevrijdend. Als mensen blij zijn, zie je ze vaak springen en bewegen."

Belichaming van de vrijheid
Als hoofdact is er een optreden van de Syrische danser Ahmad Joudeh. Deze dans vertelt het verhaal van homoseksuele geliefden die door de oorlog in Syrië niet meer zichzelf kunnen zijn.

"Het is een enorme eer dat Ahmad komt optreden." zegt De Maar, "hij is de belichaming van de vrijheid die niet voor iedereen vanzelfsprekend is."

Wie genoeg energie heeft gekregen van de aardappelcurry, kan onder een versierde meiboom een koptelefoon opzetten voor de silent disco. "Ieder mens probeert zich wel ergens van te bevrijden. Hopelijk komen de bezoekers op 5 mei dansend uit hun harnas."

Power to the Pieper op het Museumplein (bij de vijver), 17.00-20.00 uur, toegang is gratis. Reserveren niet nodig.

'De aardappel is in veel meer culturen een bekend ingrediënt' Beeld Tzenko Stoyanov

4. Make food, not war
Mensen spreken verschillende talen en hebben verschillende politieke opvattingen en religies: maar wat verbindt ze? Voedselactivist Kamal Mouzawak heeft de overeenkomst in Libanon gevonden. "Eten is geen mening of geloof waar je over kunt discussiëren. Eten behoort tot onze identiteit die we met anderen kunnen delen."

Als kok slaagde Mouzawak erin om de verdeeldheid onder Libanezen te overbruggen door samen te koken en eten. Sinds 2004 organiseert hij de Souk el-Tayeb - 'Markt van het goede' ­­in Libanon - waar lokale boeren hun producten verkopen.

Zijn idealen neemt hij mee naar De Hallen in West. Samen met kookduo Nadia Zerouali en Merijn Tol en Syrische koks, die hun land ontvluchtten, wil hij op 5 mei zo veel mogelijk nationaliteiten bij elkaar brengen.

"Ook als je elkaar niet kunt verstaan, kun je door elkaars eten te proeven, de ander leren kennen," meent Mouzawak. Op het menu staan vooral Syrische en Libanese gerechten.

Zerouali en Tol, beiden te zien in het tv-programma Op zoek naar de granaatappel, delen de gedachten van Mouzawak.

Geen politieke lading
"Angst voor de ander bestaat niet. Door samen te eten, ontdek je dat degene van wie je dacht veel te verschillen toch dicht bij jou staat," zegt Tol. Dat lukt volgens haar alleen bij een gemengd gezelschap. "Ik wil geen witte aangelegenheid en geen politieke lading."

Mouzawak kreeg van het Prins Claus Fonds, mede-initiatiefnemer van de Vrijheidsmaaltijd, een prijs voor zijn verbindende projecten. De Libanese directeur van het fonds Joumana El Zein Khoury: "In Amsterdam wonen 180 nationaliteiten, maar er is veel polarisatie. Ik hoop dat de stadsbewoners zich na de maaltijd meer met elkaar verbonden voelen."

Tijdens de maaltijd zal de Sloveense danser Christian Guerematchi een solo dansen. Ook zal Moussé Dramé de ngoni, een Afrikaans snaarinstrument, bespelen. El Zein Khoury gelooft dat met cultuur de vrijheid het best kan worden gevierd. "Met respect voor onze verschillen, en met trots voor de diversiteit van de stad."

Make food, not war in Hannie Dankbaar Passage, De Hallen, 17.00-18.30 uur, €5,00. Reserveren via info@dehallen-amsterdam.nl

'Eten is geen mening of geloof waar je over kunt discussiëren' Beeld Tzenko Stoyanov

Op de website van 4 en 5 mei Amsterdam staat een overzicht van alle 90 Vrijheidsmaaltijden in de stad, van ontbijt tot diner.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden