PlusInterview

Het woonprotest past in een historische golfbeweging: ‘De huidige generatie moet de geest van de krakers oproepen’

Dennis Bos: ‘Hordes mensen plukken de vruchten van de strijd die de krakers hebben gevoerd.’ Beeld ANP
Dennis Bos: ‘Hordes mensen plukken de vruchten van de strijd die de krakers hebben gevoerd.’Beeld ANP

Het woonprotest van zondag past in een historische golfbeweging, ziet historicus Dennis Bos. ‘De huidige generatie moet de geest van de krakers oproepen.’

Marc Kruyswijk

Het is geen wet van Meden en Perzen, maar een periode van een jaar of twintig waarin geen woningprotest is, alsof het niet bestaat, is eerder regel dan uitzondering. Dus na onder meer het verzet tegen de stijgende huurprijzen in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw en de woningonrust tijdens de kroning van Beatrix, volgden stille periodes. Die vervolgens weer werden gevolgd door oplevend conflict en actie.

Dat er nu maatschappelijke onrust ontstaat is vanuit het perspectief van een historicus dan ook helemaal niet gek. “De omstandigheden zijn ernaar, dat is duidelijk. Er is woningnood, een betaalbaar huis raakt voor steeds meer mensen onbereikbaar,” zegt Dennis Bos, werkzaam aan de Universiteit Leiden en gespecialiseerd in de geschiedenis van sociale bewegingen. “Maar het past ook in een op- en neergaande lijn van sociaal protest, van tijden waarin mensen in actie komen, omdat het echt niet anders kan.”

Krakers gingen de straat op

Bos heeft in het bijzonder interesse in maatschappelijk protest. Hij wijst op de tijd dat de krakers in Nederland de wind in de zeilen hadden. “Zij hielden het niet bij inspraakacties in de gemeenteraad, maar gingen de straat op, onder het motto ‘Help een handje, kraak een pandje’. En neem de huurders in Amsterdam die in de jaren dertig huurstakingen organiseerden: zij deden iets omdat de omstandigheden daarom vroegen en ze de huurstijgingen niet konden betalen.”

Bos volgt de actiebereidheid die een groeiende groep mensen aan de dag legt met grote interesse. “Dit kan bestendigd worden, want er is sprake van een breed protest. Het zijn niet alleen jongeren die geraakt worden door de woningcrisis, ook veel ouderen die zelf wel een woning hebben, worden geconfronteerd met de gevolgen. Zij krijgen ermee te maken, bijvoorbeeld doordat hun kinderen geen huis kunnen vinden en we weten allemaal: iets belangrijkers dan kinderen is er niet.”

Panden behouden

Directe actie, het is een term die Bos graag gebruikt. Hij bedoelt ermee dat fundamentele veranderingen meestal geen schijn van kans hebben binnen bestaande kaders. Als je echt iets wil, is er meer nodig. Krakers deden dat, zegt Bos. “Kraken was succesvol, tot op zekere hoogte. Panden zijn behouden gebleven, krakers hebben het woonbeleid beïnvloed en in individuele gevallen heeft kraken mensen woonruimte verschaft. Hordes mensen plukken de vruchten van de strijd die de krakers hebben gevoerd.”

Toch zal de huidige praktijk een gruwel zijn voor de krakers van toen, zegt Bos. “Het is alles wat zij niet wilden: vastgoedmensen die rijk worden van het opkopen van woonruimte. De markt maakt de dienst uit, dat kunnen politici, sociaaldemocraten in het bijzonder, zich aantrekken. De kraakwereld is effectief vernietigd. Hun strijd is uiteindelijk op een nederlaag uitgelopen. De meerderheid van de mensen in Nederland heeft inmiddels een eigen huis. Het is zoals Thatcher het graag wilde voor Groot-Brittannië: a nation of homeowners.”

Toch ziet Bos perspectieven voor de huidige actievoerders. “De tijd van de krakers is nog niet zo lang geleden. Er zijn mensen die er levende herinneringen aan hebben. De huidige generatie moet de geest van die tijd oproepen, de manier waarop is gevochten voor een rechtvaardigere huisvesting.”

Meer lezen over het Woonprotest?

♦ Amsterdamse makelaars geven advies bij woningkrapte: overbieden hoort erbij, maar hoeveel? ‘Mensen gaan scheiden of verliezen hun baan. Dan heb je een groot, gróót, probleem.’

♦ De excessen op de huizenmarkt zijn niet vanzelf ontstaan: zo werd een woning in Amsterdam onbetaalbaar.

♦ Verwend en bevoorrecht, maar ook met een jubelton op zak kun je het vergeten op de Amsterdamse woningmarkt, zo ondervindt journalist Doortje Smithuijsen (29).

♦ Het lijkt de grootste demonstratie tegen de verziekte woningmarkt te worden van deze tijd, zondag in het Westerpark. Interview met de organisatoren: ‘Het moet een beweging worden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden