PlusUpdate

Het wie, wat en waarom van de avondklok: 13 vragen

Woensdag maakte het demissionaire kabinet bekend een avondklok te willen invoeren. Na goedkeuring van de Tweede Kamer moet de maatregel dit weekend ingaan. Dat gaat voor veel mensen gevolgen hebben.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

1. Komt er een avondklok?

Hoogstwaarschijnlijk gaat dit weekend in Nederland een avondklok van kracht. Het kabinet heeft woensdag haar plannen bekendgemaakt tijdens een persconferentie: de maatregel moet tot 9 februari gaan gelden tussen 20.30 en 04.30 uur. Het kabinet wil de knoop pas definitief doorhakken na een Kamerdebat, dat voor donderdag gepland staat. “We willen zo een groot en ingrijpend besluit niet nemen zonder parlementaire steun,” aldus de premier.

2. Waarom stuit een avondklok op weerstand?

Veel op het eerste oog ingrijpendere maatregelen dan een avondklok zijn haast niet denkbaar. Het doet Nederlanders denken aan de Tweede Wereldoorlog, toen de Duitse bezetters een zogenoemde spertijd invoerden. Hoewel het ’s avonds en ’s nachts nu al bijna uitgestorven is op straat (omdat alle horeca en uitgaansgelegenheden dan gesloten zijn), worden mensen toch beperkt in hun bewegingsvrijheid.

3. Wat is het doel?

Het nog verder beperken van het aantal contacten. Volgens de GGD vindt een groot deel van alle besmettingen plaats bij bezoek van familie of vrienden: gelegenheden waarbij men vaak te weinig afstand houdt en al helemaal geen mondkapje draagt. Daarbij gaat het niet alleen om jongeren die (huis)feestjes bezoeken, maar ook om mensen uit andere leeftijdscategorieën die toch naar etentjes en verjaardagen blijven gaan. Vanwege de Britse variant van het virus acht het kabinet het nu noodzakelijk deze ontmoetingen verder aan banden te leggen. De hoop is dat de ingrijpende maatregel er onder meer voor gaat zorgen dat de scholen begin februari weer open kunnen.

4. Maar jongeren zullen er het meest last van krijgen, toch?

Dat zou je kunnen denken, maar een avondklok heeft voor veel meer mensen gevolgen. Na achten is het op sportvelden nog steeds druk met trainende tieners, op tennisbanen wordt tot diep in de avond gespeeld. En omdat veel mensen de hele dag thuis zitten, wordt in de avonduren tegenwoordig door opvallend grote hoeveelheden Amsterdammers gewandeld. Die frisse neus wordt bij een avondklok onmogelijk. Eten bij vrienden? Alleen als je om 20.00 uur weer thuis bent, dus ook dat valt af.

5. Dat klinkt benauwend, zullen de straten leeg zijn?

Leger, maar zeker niet leeg. Want er gelden uiteraard uitzonderingen. Werk is een reden om op straat te mogen komen. Maar ook het verlenen van ­medische hulp aan mens of dier, bijstand aan een hulp­behoevend persoon, wanneer je op de heen- of terugreis bent van een buitenlandse reis en bij ‘calamiteiten’.

6. Maar ik doe altijd ’s avonds boodschappen.

Ook daarvoor geldt: dat kan onder een avondklok niet meer. Rutte stelde dat winkels, ook supermarkten, straks om 20.15 uur hun deuren moeten sluiten. Daar zullen veel mensen hun schema op moeten aanpassen: vorig jaar bleek dat ruim de helft van de huishoudens geregeld ’s avonds boodschappen doet. Dat percentage is gedaald tijdens corona, maar met name ouderen doen nu wel vaker hun boodschappen in de avonduren omdat ze het dan als rustiger ervaren. De verkoop na 18.00 uur bedraagt 24,9 procent van de totale winkelverkopen. Er wordt al gewaarschuwd dat het overdag dan wel eens drukker zou kunnen worden in de supermarkten.

7. Dan bestel je toch gewoon eten?

De maaltijdbezorgers mogen gewoon aan het werk blijven, al was het maar omdat het anders nog drukker wordt in de supermarkten. Dit betekent dat restaurants ook kunnen doorgaan met het bereiden van bezorgmaaltijden. Gevolg hiervan is wel dat een behoorlijke groep mensen dan ook ’s avonds nog op straat zal moeten zijn: de restaurantmedewerkers moeten ook een keer naar huis. Het afhalen van maaltijden bij restaurants wordt wel ingeperkt. Dat mag in het voorstel van het kabinet straks nog maar tot 20.15 uur.

8. En als je nou ’s avonds bij je oude ouders langsgaat?

Mag niet meer. De verwachting is dat een deel van de mensen hun gedrag aanpast: als ze in de avonduren niet mogen, gaan ze waarschijnlijk overdag. Dat betekent dat het aantal van dergelijke contacten er niet veel minder om zal worden. Op internet circuleren reacties van mensen die zeggen dat een avondbezoekje kan leiden tot een logeerpartijtje.

9. En de hond dan? Mag je die ’s avonds ook niet meer uitlaten?

Hondenbezitters kunnen opgelucht ademhalen: ook het ‘aangelijnd uitlaten van een huisdier’ is genoemd als uitzondering. Dat is niet onredelijk want het late rondje met de hond of kat leidt tot weinig risico op het overdragen van het coronavirus. Ook mag je naar buiten als een huisdier (of mens, uiteraard) medische hulp nodig heeft.

10. Veel uitzonderingen.

Klopt. Burgemeesters vinden dat een avondklok de vrijheid van burgers ernstig inperkt. Femke Halsema benadrukte maandag al dat er aandacht moet zijn voor mensen met ernstige psychische problemen. “Deze problemen kunnen bij deze mensen toenemen door een avondklok. Daarom ben ik voor een regeling, zodat uitzonderingen mogelijk zijn.”

11. Gaan Nederlanders zich eraan houden?

Bijna een derde van de Nederlanders zegt zich niks van een avondklok te zullen aantrekken, mocht deze worden ingevoerd. Dat zegt Hart van Nederland op basis van onderzoek in het eigen panel. Van de Nederlanders onder de 30 geeft de helft aan stiekem de deur uit te zullen gaan als dat eigenlijk niet mag. Veel zal afhangen van de pakkans. Een aanhouding moet een boete van 95 euro gaan opleveren, zonder eerst een waarschuwing.

12. Ah, de handhavers moeten het oplossen?

Tja, daar zit ’m de achilleshiel van het beleid: worden mensen die zich niet houden aan de avondklok inderdaad op de bon geslingerd? Het ‘verbod op vertoeven in de open lucht’ is, mede door de enorme hoeveelheid uitzonderingen ‘niet of nauwelijks’ te handhaven, zegt Richard Gerrits van de vakbond BOA-ACP. “De handhavers lijken op pad te gaan worden gestuurd met een kansloze opdracht. Wij verwachten dat dit gaat leiden tot een toename van het aantal incidenten.”

13. Heeft zo’n avondklok in andere landen zoden aan de dijk gezet?

In België zijn regionale avondklokken afgekondigd, op dit moment mag men vrijwel overal in het land niet buiten zijn tussen 0.00 en 5.00 uur. Een plaatselijke avondklok in Antwerpen leek succes te hebben in het terugbrengen van het aantal besmettingen. In Duitsland begint op een aantal plekken een avondklok om 21.00 uur en in Frankrijk zelfs al vanaf 18.00 uur ’s avonds. Het effect van een avondklok is lastig meetbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden