Boekrecensie

Het tijdschrift tegen het klootjesvolk dat voor zoveel beroering zorgde (****)

De omslag van het boek Beeld -
De omslag van het boekBeeld -

De provobeweging uit de jaren zestig had een eigen tijdschrift. De nummers ervan zijn nu herdrukt, in een boek.

Na twee gestencilde pamfletjes in het voorjaar van 1965 en het eerste nummer van een heus tijdschrift onder de naam 'Provo' in ­juli van dat jaar, stond de politie voor de deur van Roel van Duijn. Het hoofd van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) had een rapport naar de ministerraad gestuurd, met een afschrift aan de burgemeester van Amsterdam en de hoofdcommissaris van de Amsterdamse politie, waarin werd gewaarschuwd voor 'een laatste groep revolutionairen'.

Roel van Duijn
De aanvoerder, Roel van Duijn, 'huldigt zodanig radicale opvattingen, dat zelfs de georganiseerde anarchistische groeperingen in Nederland zich de laatste tijd van hem en zijn geweldscultuur distantieerden'.

In werkelijkheid zat in dat eerste nummer een klappertje geplakt uit de speelgoedwinkel. Van Duijn citeert nu in het voorwoord bij de net verschenen herdruk van de nummers van 'Provo' wat hij er destijds onder schreef: 'Pak een hamertje en maak met een ontploffing een begin van de revolutie in je eigen leven!' We kunnen dat citaat meteen controleren in de reprint, en daar staat toch net iets anders: 'Leg deze bladzijde van Provo op een harde ondergrond, sla vervolgens met een hard voorwerp de ontploffer op de kop. De knal en de geur alleen al zullen voldoende zijn een onverhoopte bourgoise-lezer tot een overtuigd anarchisties terrorist te maken.'

Gestencilde A4'tjes
Deze onschuldige geschiedvervalsing onderstreept nog eens hoe nuttig het is dat het legendarische 'Provo' nu in facsimile toegankelijk is geworden. Er is al vaker over Provo geschreven, maar het bijbehorende tijdschrift was zeer zeldzaam en daardoor kostbaar. Behalve door de ironische, ludieke en anarchistische inhoud, viel het tijdschrift ook op door de vorm. De gestencilde A4'tjes werden in de lengte gevouwen. Na twaalf nummers werd van dit formaat afgestapt en verschenen er nog drie afleveringen op A2-formaat.

De invloed van Provo moet niet worden onderschat. Herinnerd worden vooral de ludieke acties en de happenings tegen het 'klootjesvolk' bij Het Lieverdje op het Spui, met de luidruchtige antirookmagiër Robert Jasper Grootveld. Maar Van Duijn en de zijnen hadden ook praktische ideeën. Zo is het toen utopische Witte Fietsen-plan, bedacht door de provo Luud Schimmelpennink, nu in diverse Europese hoofdsteden een groot succes.

Lynx
Provo was tegen de atoombom. Tegen kapitalisme, maar ook tegen 'kommunisme, fascisme, burokratie, militairisme, snobisme, professionalisme, dogmatisme en autoritarisme'. Dan blijft er weinig over en daarom kon je in elk nummer wel een artikel over het anarchisme lezen, over beatniks en over alles wat 'maatschappijkrities' was. Het tijdschrift werd zo populair dat overal in het land navolgers verschenen. Zo kende Den Haag 'Lynx', maandblad van het provotariaat.

Jan Donkers merkt in zijn inleiding op dat Manke Nelis, Tante Leen en André Hazes nog wel in het Amsterdamse straatbeeld terug te vinden zijn, maar een bronzen gedenkteken van Provo zien we nergens. Ja, Het Lieverdje staat weer op het Spui, met een verwijzing naar de schenker: Hunter Cigarette Company. Roel van Duijn was een echte visionair toen hij in het eerste nummer schreef dat 'Provo de uiteindelijke verliezer zal zijn'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden