Plus

Het theaterpubliek zich opzwepen door de nieuwslezer van De Zender

'Wij pikken het niet langer!' Bezoekers van De Zender staan ineens op de banken als geagiteerd studiopubliek. Opgezweept door een nieuwslezer die zich ontpopt tot tv-profeet. Deze week te zien in het Compagnietheater.

Regisseur Joost van Hezik Beeld Bart Koetsier

Regisseur Joost van Hezik kan een zelfvoldaan lachje niet onderdrukken, het was ook wel een mooi gezicht: "Man, we hadden de eerste try-out van De Zender en het publiek ging in één keer staan. We hadden heel erg getwijfeld; gaat dat nou lukken? Maar Stefan de Walle heeft zo'n autoriteit en we hebben zo naar die scène toegewerkt, dat mensen gewoon gaan staan."

Krijg je toch maar voor elkaar, als theatermaker.
"Het is natuurlijk niet echt macht, het is meer dat het publiek erin meegaat. Ik vind het wel lekker om me op dat spanningsveld te begeven. In Dantons dood liet ik het publiek helemaal aan het einde opstaan om een gevoel aan te boren van hoe gênant het is om op te staan en te gaan demonstreren. Hier gaat het eigenlijk om iets anders, namelijk om te laten zien hoe makkelijk het voor een tv-profeet is een massa op de been te krijgen."

De Zender is het laatste van een vierluik dat Van Hezik wijdde aan het fenomeen 'revolutie', na Dantons dood, Osama the hero en Jeanne. In De zender is Stefan de Walle nieuwslezer Bill McCannan, die dreigt te worden ontslagen vanwege teruglopende kijkcijfers. Wanneer hij vervolgens live op tv zijn zelfmoord aankondigt, schieten de kijkcijfers omhoog. Van de zender krijgt hij zijn eigen show, waarin hij elke avond zijn waarheid mag spuien. De show wordt een kijkcijferhit. Van Hezik werd geïnspireerd door de film Network uit 1976.

"Dat is zo'n profetische relevante film voor nu en zo grappig; ik dacht, die moet ik in het theater zetten. In Amerika heerste toen een gevoel van deceptie. Ze hadden net Watergate gehad, de Vietnamoorlog was al tien jaar bezig en er was oliecrisis. Zeer veel woede, onvrede en een dik gevulde onderbuik onder de bevolking, dus de overeenkomsten met nu zijn talloos."

Het blijft een Amerikaanse setting, waarom verplaats je de actie niet naar de burelen van RTL of een andere Nederlandse zender?
"Ik vind het spannender om er net buiten te gaan staan en te laten zien: dit zijn de jaren zeventig in Amerika, kijk en zie de parallellen. Het is, net als de film destijds, een aanval op de spektakelmaatschappij. Niet op de journalistiek, dat is alleen maar de arena waarin het verhaal plaatsvindt. Dit gaat over de verwevenheid van journalistiek, entertainment, kapitalisme en marktwerking, die anno nu nog veel heftiger is dan toen."

"Nederlanders zeggen dan: 'Ja dit is Nederland hier, dat is niet zo extreem als de VS,' terwijl: je gaat mij niet vertellen dat er binnen de publieke omroep niet dezelfde druk is vanuit de kijkcijfers. Als je een fragment hebt waarvan je denkt: kunnen we dit wel laten zien, maar RTL laat het wel zien, dan blijven ze bij de NOS echt niet achter."

"Maar ja, dat zorgt er wel voor dat we een klimaat creëren waarin haat en angst een enorme voedingsbodem krijgt, omdat als we iedere ramp buitenproportioneel in beeld gaan brengen, wij in ons hoofd het idee krijgen dat er overal terroristen rondlopen."

Je nieuwslezer wil daar uiteindelijk niet meer aan meedoen.
"Hij valt buiten de boot, want hij stopt met kwaad zijn en onheil prediken. En dat zien we in het publieke debat anno nu ook: de gematigde boodschap heeft geen bestaansrecht, mensen willen er niet naar kijken, je kunt er geen spectaculaire beelden naastzetten. Die boodschap heeft geen waarde in de spektakelmaatschappij."

Je begon deze serie van vier stukken over revolutie in 2011 naar aanleiding van de opstand op het Tahrirplein. Is jouw visie op de rol van de eenling in de revolutie veranderd?
"Jazeker, maar ik ben er nog niet uit hoe. Mijn bewondering voor de gestoorde eenling, die roepende in de woestijn, de martelaar, de Jeanne, is gebleven. Stand-upcomedian Bill Hicks was een groot voorbeeld voor me. Hij schuwde de controverse niet. Vanwege hem heb ik de nieuwslezer in De zender Bill genoemd, in de film heet hij Howard Beale."

De Zender - Nationale Toneel/Toneelschuurproducties. Te zien in het Compagnietheater, Kloveniersburgwal 50, vrijdag 6 tot en met zaterdag 14 mei.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden