Plus

Het stikt van de vrouwentopnogwats: vrouwenkul of broodnodig?

Opzij heeft de vrouwentop-100, Viva de Viva400 en JAN organiseerde een netwerkevenement voor vrouwen. Goed voor de emancipatie of houden zulke initiatieven juist de tweedeling in stand?

José van Dijck werd door Opzij uitgeroepen tot invloedrijkste vrouw van 2016Beeld ANP

Wasmiddel. Dat zat in de goodiebag die vorig jaar op de ­Viva400 werd uitgedeeld. Muzikant en journalist Aafke Romeijn - vorig jaar een van de genomineerden - schreef er destijds op de feministische website Stellingdames.nl een gastblog over.

'Naarmate de avond vorderde bekroop mij het gevoel dat hier geen emancipatie of succes gevierd werd, maar vooral het clichébeeld dat vrouwen met zich meedragen,' schreef ze. Even daarvoor had presentator van de avond Barry Atsma al het cliché der clichés opgebracht door te zeggen dat vrouwen niet weten wat buitenspel is.

Op 17 november viert Viva de uitreiking van de negende Viva400-awards, wetenschapper José van Dijck werd eerder deze maand door Opzij uitgeroepen tot invloedrijkste vrouw van Nederland en enkele dagen daarvoor organiseerde tijdschrift JAN een netwerkevenement voor driehonderd vrouwen in Eye. De vrouwentopnogwats, kortom, vliegen je om de oren.

Zichtbaarheid
Hartstikke fijn, zegt Jessica de Jong, auteur van het boek Machtige topvrouwen. "Het is prima dat er topvrouwenlijsten zijn om de zichtbaarheid van getalenteerde vrouwen te vergroten. Ze zijn over het algemeen niet goed ­bekend bij het grote publiek, dus hoe meer rolmodellen doordringen, hoe beter."

Maar je kunt je ook afvragen of het wel zo goed is om altijd de nadruk te leggen op het vrouw-zijn. Waarom ­bijvoorbeeld niet gewoon een top-100 van succesvolle mensen? Houd je niet juist het beeld in stand dat het heel bijzonder is als een vrouw iets bijzonders doet als je lijsten aanlegt waarin exclusief vrouwen staan.

Hadjar Benmiloud van het jong-feministische onlineplatform Vileine worstelde met diezelfde vragen. "Ik vind het wel goed dat er vrouwenevenementen zijn, omdat ik denk dat heel veel vrouwen daar behoefte aan hebben, maar zelf zou ik niet naar een event gaan over netwerken voor vrouwen. Dat heeft toch iets alsof je vrouwen niet helemaal serieus kunt nemen, alsof je ze aan het handje moet nemen. Netwerkevenementen alleen voor mannen zijn er niet. Die doen het gewoon."

Esther Goedegebuure, hoofdredacteur van JAN, denkt daar anders over. "Ik zie zo'n netwerkevenement helemaal niet alsof we ons als vrouwen afzonderen. We wilden bij JAN gewoon een dag van inspiratie organiseren. Er waren ook een paar mannen. Het was ook niet zo dat het exclusief voor vrouwen was. Ja goed, er waren voornamelijk vrouwen, maar het gros van onze doelgroep is dan ook vrouw."

In de begindagen van Vileine, dat in januari dit jaar werd gelanceerd, dachten ze er ook over om een aantal ­bijzondere vrouwen uit te nodigen. De bedoeling was om ­zodra ze bij elkaar waren, te zeggen dat ze allemaal gewonnen hadden en dat er geen prijsuitreiking zou zijn.

Satirische laag
"We hebben het toch maar niet gedaan," zegt Benmiloud. "Dan zou het een soort satirische laag krijgen terwijl we ­eigenlijk gewoon hetzelfde deden als wat verder iedereen al deed. We kijken nu liever naar hoe we het anders kunnen doen. Zonder lijsten." Volgens Benmiloud blijft het echter een lastig vraagstuk. Aan de ene kant wil je aandacht vragen voor een groep die niet altijd vanzelfsprekend de meeste aandacht krijgt, maar daarmee houd je juist in stand dat - in dit geval - vrouwen als een uitzondering worden gezien.

En er is nog een ander probleem. Al die topvrouwenlijsten werken ook in de hand dat je jezelf als vrouw haast suf voelt als je niet drie bestuursfuncties uitvoert, een superblij gezin hebt én elke avond met zes mobiele telefoons ­tegelijk belt met al je topconnecties. Benmiloud: "Dat is niet per se feminisme."

Niet iedereen voert echter alleen maar carrièretijgers op. De Viva400 telt verschillende categorieën, waarvan er een 'wereldverbeteraars' is. Daarin staan heel wat directeuren, maar bijvoorbeeld ook vrouwen die docent en maatschappelijk werker zijn. Opzij heeft de overvloed aan ceo's en powervrouwen 'opgelost' door ook een Impact Award uit te reiken. Die is er voor vrouwen 'die minder zichtbaar zijn voor het grote publiek, maar wel veel impact hebben op onze samenleving,' aldus Opzij.

Toch is daar ook iets raars mee, constateert Justine van de Beek van Stellingdames. De Opzij Top-100 is namelijk zeer, zeer wit. Van de circa dertig vrouwen die online worden genoemd voor de Impact Award is daarentegen twee derde van diverse achtergrond. "Topvrouwlijsten scoren doorgaans heel laag als het gaat om diversiteit. Bij Opzij lossen ze dat een beetje op door zo'n Impact Award te introduceren, maar ik vraag me toch af of het niet diverser kan."

Stellingdames staat nu in de Kleurrijke Top 100, een initiatief dat een antwoord wil bieden op de weinig diverse rangschiklijstjes elders, voor vrouwen én mannen. Leuk, vindt Van de Beek. "Hoewel ik het niet goed snap, want wij zijn hartstikke wit. Maar goed, we vragen wel altijd veel aandacht voor diversiteit."

Van de Beek denkt dat je er niet onderuit kunt lijsten te maken van topvrouwen of vrouwen die op een andere wijze iets belangrijks doen. "Natuurlijk speel je de twee­deling in de kaart, maar die is er toch al. Ik vind het iets positiefs om aandacht te vragen voor vrouwen op deze manier. Tot de tijd dat mannen en vrouwen een zelfde positie hebben, moet dit gebeuren."

Streefcijfers
Jessica de Jong onderschrijft dit en wijst op de streefcijfers die minister Jet Bussemaker in 2013 introduceerde. Dertig procent van de vrouwen in de bedrijfstop zou vrouw moeten zijn. In de praktijk komt daar weinig van, zegt De Jong. "Bij beursgenoteerde bedrijven zijn van de zeventien vrouwen die vorig jaar in een de raad van bestuur zaten er nu nog veertien over. Denk ook aan de politieke lijsttrekkers volgend jaar. Marianne Thieme is de enige vrouw die een partij aanvoert."

Bij de Viva400 zien ze ondertussen dat er steeds méér lijstjes en events komen van en voor succesvolle vrouwen. Zij zien het fenomeen helemaal niet als verdelend. Op de vraag of het niet erg is dat je vrouwen apart rankt van mannen antwoordt brandmanager Kirsten Steenvoort: "Is dat iets slechts dan? We zijn toch ook verschillend? Ik denk dat het juist heel sterk is om dit te doen. De Viva400 ís er voor vrouwen. Wij doen het nu al voor de negende keer en vrouwen hebben er echt wat aan. Ze zetten het op hun cv, ze zijn opeens veel zichtbaarder."

Steenvoort vertelt dat de genomineerde vrouwen na ­afloop vaak contact houden en zo een netwerk opbouwen. Sinds dit jaar is er voor alle genomineerden voor het eerst een besloten Linkedingroep.

Om het wasmiddelincident moet Steenvoort lachen. Ze heeft geen aanstoot genomen aan het commentaar. Volgens haar viel het allemaal wel mee en bovendien 'heeft ­iedereen nu eenmaal wasmiddel nodig', dus het product had net zo goed in een mannengoodiebag kunnen zitten. "Die goodiebag was echt enorm. Er zat zo veel in." Justine van de Beek was vorig jaar ook genomineerd en vond het wasmiddel juist wat frappant. Voor de grap zegt ze dat de post van Aafke Romeijn op Stellingdames haar dan ook misschien dit jaar de das heeft omgedaan. ­Stellingdames werd voor 2016 niet genomineerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden