'Het selectiebeleid van universiteiten wordt een ware heksentoer'

Het is makkelijker gezegd dan gedaan: een goede selectieprocedure met relevante criteria voor populaire universitaire opleidingen. Cor Sluijter en Anton Béguin vinden dat minister Jet Bussemaker het te zonnig inziet.

Beeld anp

Over een paar jaar bepalen de cijfers van het eindexamen niet meer of leerlingen in aanmerking komen voor universitaire opleidingen met een beperkt aantal plaatsen. Het idee van minister Jet Bussemaker (Onderwijs), die hierover onlangs een brief aan de Kamer schreef, is dat studiesucces niet alleen afhangt van eerdere onderwijsprestaties, maar ook van de persoon en motivatie van de aankomende student. Doel is het toelaten van de kansrijkste studenten tot kostbare opleidingen.

Het opstellen van een goede selectieprocedure en het vinden van de juiste criteria is echter makkelijker gezegd dan gedaan. Daarvoor moeten de betreffende opleidingen verschillende uitdagingen overwinnen.

Eindexamencijfers
De eerste is het vinden van selectiecriteria die aantoonbaar iets zeggen over het te verwachten studiesucces. Van eindexamencijfers is bekend dat die samenhangen met studiesucces. Nog een voordeel: het is duidelijk wat die cijfers betekenen en ze zijn voorhanden. Bussemaker realiseert zich dat terdege: zij geeft aan te verwachten dat ook in de toekomst studenten met goede eindexamencijfers worden toegelaten.

Een stuk lastiger wordt het met de 'andere relevante criteria' waarover de minister het in haar brief heeft. Als een opleiding bijvoorbeeld 'motivatie' als selectiecriterium zou willen hanteren, kan die worden beoordeeld via een motivatiebrief of een intakegesprek. Om dit op een deugdelijke manier te doen, is het nodig te werken met duidelijke protocollen. Beoordelaars moeten getraind zijn om tot onderlinge overeenstemming te kunnen komen. Dat is een arbeidsintensief en dus relatief duur traject. Laat een opleiding deze manier van werken na, dan heeft een student goede redenen om een afwijzing juridisch aan te vechten.

'Backwasheffect'
De tweede uitdaging is dat selectiecriteria de vervelende eigenschap hebben onderling samen te hangen. Ieder nieuw criterium voegt minder toe. Om een concreet voorbeeld te geven: gemotiveerde leerlingen zullen in de regel beter presteren op het eindexamen dan minder gemotiveerde. Dit betekent dat dit criterium al voor een deel zichtbaar is in de cijfers van het eindexamen.

De derde uitdaging is het voorkomen van een 'backwasheffect'. Het is niet ondenkbaar dat er een hele industrie aan trainingsbureaus zal ontstaan om studenten te helpen zo goed mogelijk voor den dag te komen. Door trainingen zullen studenten die van nature niet over de gevraagde persoonskenmerken beschikken niet goed meer te onderscheiden zijn van de studenten bij wie dit wel het geval is. Daardoor wordt de kwaliteit van de gehanteerde selectieprocedure ondergraven. De oplossing hiervoor is het niet bekend maken van de selectiecriteria. Maar dit staat op gespannen voet met de eis van transparantie van de minister.

Het opstellen van een transparante, uitvoerbare en betaalbare procedure die niet zal lijden onder het 'backwasheffect' lijkt ons een ware heksentoer. Wij vermoeden dat de inspanningen in vergelijking met de huidige centrale loting niet in verhouding zullen staan tot de voordelen die ermee geboekt worden.


Cor Sluijter is directeur van het Psychometrisch Onderzoekscentrum van Cito en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Examens. Anton Béguin is wetenschappelijk directeur van Cito.

Wil je reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Cor Sluijter is directeur van het Psychometrisch Onderzoekscentrum van Cito en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Examens

Anton Béguin is wetenschappelijk directeur van Cito
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden