PlusAchtergrond

Het rommelt in de VS. Dit betekent dat voor de herverkiezing van Trump

Met de liquidatie van generaal Soleimani ontketende president Trump een crisis. Critici verwijten hem zo ook de aandacht van zijn impeachment af te willen leiden.

Trump komt in mei aan in Montoursville in Pennsylvania. Beeld Peter van Agtmael/Magnum Photos/HH

Dankzij de dramatische politieke ontknoping van 2019, impeachment van de president, was het de verwachting dat het jaar direct zou openen met een nieuw binnenlands klapstuk: het proces tegen Trump in de Senaat. Maar op dit moment, nu de Irancrisis volop woedt, is de status daarvan onzeker. De aanklacht die het Huis van Afgevaardigden heeft opgesteld, is nog altijd niet doorgestuurd naar de senatoren. Wanneer en hoe de afzettingsprocedure verdergaat is onduidelijk. Het Congres gaat deze week weer aan de slag na het kerstreces.

Nancy Pelosi, de leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden, wil wachten tot ze zeker is dat de procedure in de door Republikeinen gedomineerde Senaat een eerlijke kans krijgt. Vooralsnog, zei ze vorige maand, wees niets daarop.

Zonder poespas

De voorzitter van de Senaat, de Republikeinse fractieleider Mitch McConnell, kondigde aan dat hij alles afstemt met het Witte Huis en van plan is de aanklacht zonder poespas van tafel te vegen. Van Pelosi’s poging druk uit te oefenen was hij niet onder de indruk. “Ik moet toegeven dat ik niet weet welke invloed het heeft om ons iets wat we niet willen niet te sturen.”

Het blijft vrijwel ondenkbaar dat de Senaat president Trump uit zijn functie zet. Dus kijken analisten verder: welk stempel zal impeachment op het verkiezingsjaar drukken? In november stemt Amerika over de vraag of Trump een opvolger krijgt, en wie dat dan moet zijn. Kan Trump juist profiteren van de poging hem af te zetten, zoals Bill Clinton eind jaren negentig? Clinton werd populairder toen hij ontslagen dreigde te worden vanwege leugens over zijn affaire met een stagiaire. Veel kiezers vonden het gewroet in zijn privéleven te ver gaan en leefden met hem mee. Zijn partij kon kort daarna flink winst boeken in tussentijdse Congresverkiezingen.

Nooit eerder echter kreeg een president te maken met zo’n procedure midden in zijn campagne voor herverkiezing. Het effect daarop is dus moeilijk te voorspellen. Het is niet gezegd dat impeachment voor Trump ook positief uitpakt. In peilingen geeft gemiddeld 48 procent van de Amerikanen aan dat ze vóór de afzettingsprocedure zijn (een ongeveer even groot deel van hen is tegen). Dat is een aanzienlijke groep mensen. Erg geliefd is Trump met een populariteitsscore van gemiddeld zo’n 44 procent ook niet. Het kan consequenties hebben, weten Republikeinen, sinds ze eind 2018 hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden verloren.

Maar ook met steun van een minderheid kun je de presidentsverkiezingen winnen, liet Trump in 2016 zien. In sommige peilingen verslaat hij op dit moment virtueel alle Democraten die de meeste kans maken zijn tegenstander te worden – zowel Joe Biden, Bernie Sanders als Elizabeth Warren. En zijn populariteitsscores mogen dan mager zijn, in sommige onderzoeken stijgen ze iets.

Afleidingsmanoeuvre

Trump en de Republikeinse Partij profileren zich handig als dappere vechters die in de im­peachmentprocedure hun aanhangers verdedigen tegen linkse pogingen hen monddood te maken. Jim Jordan, Republikeinse afgevaardigde uit Ohio, zei in een debat: “Ze mogen ons niet, ons gewone mensen in Ohio, Wisconsin, Tennessee en Texas.”

Of blijkt straks dat de hele procedure er niet veel meer toe doet, nu virale nieuwtjes amper langer dan een dag houdbaar zijn? Als de Senaat zoals gepland in de eerste weken van dit jaar een uitspraak doet over de afzettingsprocedure, kan die in november zomaar oud nieuws zijn – zeker nu met het verhevigde conflict met Iran.

Critici verdenken Trump ervan dat hij met de liquidatie van de Iraanse generaal Soleimani de aandacht wilde afleiden. Bewijs is er niet van, maar hij zou de eerste president niet zijn die het probeert. Clintons luchtaanval op Irak op de avond voor de stemming over zijn afzettingsprocedure werd in 1998 ook gezien als afleidingsmanoeuvre. Overigens kan conflict met Iran juist tégen Trump werken – de meeste kiezers hebben geen trek in oorlog.

Democraten probeerden de impact van de impeachment op hun campagne te minimaliseren, door niet op belangrijke getuigen te wachten en de procedure af te raffelen vóór de eerste voorverkiezingen, op 3 februari in Iowa. Twee van de vier leidende kandidaten zijn senator. Zij willen in het verkiezingsjaar niet vastzitten aan een langslepende impeachmentprocedure, waarvoor ze in Washington moeten blijven.

Volgzame partijgenoten

Trump hoopt daar juist op. Hij voelt wel voor een reeks dramatische hoorzittingen die – dat weet hij ook – dankzij volgzame partijgenoten vermoedelijk tot zijn vrijspraak leiden. Hij fantaseerde al openlijk over de ‘Not Guilty Tour’ die hij daarna door het land wil maken.

Als McConnell in de Senaat toch besluit getuigen op te roepen, is nationaal veiligheidsadviseur John Bolton bereid daar zijn verhaal te doen. Hij zat dicht bij het vuur en is dus een sleutel­getuige voor de Democraten.

McConnell zal vermoedelijk liever Joe Biden horen, de man om wie het Oekraïneschandaal draait. Dat zou Trump de kans geven de aandacht te vestigen op Biden en zijn zoon. Hunter Biden kreeg dankzij zijn achternaam een dik betaald baantje bij een Oekraïens bedrijf met een van corruptie verdachte eigenaar.

Persoonlijke belangen

De wet is door de Bidens voor zover bekend niet overtreden, maar als Trump verdacht­makingen blijft herhalen, kan hij toch zijn poten­tiële tegenstander zwartmaken. Precies zoals hij volgens getuigenissen beoogde toen hij ­Oekraïne onder druk zette om een onderzoek naar Biden aan te kondigen. Trump stelde niet het landsbelang, maar zijn persoonlijke belangen voorop.

Of dat hem de herverkiezing kost? Trump heeft economisch de wind in de rug dankzij mooie cijfers. Sinds 1969 was de werkloosheid in de VS niet zo laag. Zijn campagneteam verwacht dat zulke successen voor kiezers belangrijker zijn dan de finesses van diplomatie in Oekraïne. “Trump die een compleet acceptabel telefoongesprek heeft met de president van Oekraïne heeft geen invloed op iemands dagelijks leven,” zei zijn campagnemanager Brad Parscale. “Een goede baan met een beter salaris wel.”

Facebook verwijdert nep-video’s in aanloop naar verkiezingen VS

In aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen dit jaar zal Facebook gemanipuleerde video’s van het platform verwijderen. Dat maakte het bedrijf maandag bekend. Facebook wil zo voorkomen dat onjuiste informatie wordt verspreid op het sociale platform. Satirische filmpjes of parodieën zijn wel toegestaan.

Vorig jaar weigerde Facebook een bewerkte video te verwijderen van Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. In het filmpje leek het alsof ze over haar woorden struikelde en kwam er een onsamenhangend verhaal uit haar mond. Het besluit om de video niet weg te halen, kwam Facebook op veel kritiek te staan.

De Amerikaanse presidentsverkiezingen vinden dit jaar plaats op 3 november. (ANP)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden