Plus

Het pionieren lijkt straks echt voorbij bij X-Helling NDSM

De X-helling op het NDSM-terrein wordt binnenkort gerenoveerd. De kunstenaars die er nu werken, voorzien het einde van een tijdperk door hogere huren, maar verzetten zich ook.

De oude scheepshelling is toe aan renovatie. Beeld Rink Hof

Beeldend kunstenares Hélène Min is al begonnen met het weggooien van werk dat groter is dan een paar meter. In het midden van haar atelierruimte hangt nog één omvangrijk doek. Eromheen kleiner werk met vogels, die Min maakt van vederlichte, gedroogde vissenhuid. Met touwtjes laat ze de vleugels bewegen, waardoor het lijkt alsof de vogels vliegen.

Min was een van de kunstenaars, die in 1993 als eersten naar de X-helling op de NDSM-werf trokken. Scheepsbouwmaatschappij NDSM, waar het terrein zijn naam aan ontleent, was failliet gegaan. Min geeft een rondleiding door haar atelier. Alles is wit. Achter een zware deur wacht een kelder waar Min ontwerptekeningen vond van de schepen die hier ooit gebouwd zijn.

Binnenkort wordt de X-helling gerenoveerd. Ze verwacht er niet terug te keren. De ruimtes worden na de renovatie een stuk duurder.

In juli zegde de gemeenteraad toe dat de X-helling goedkoop wordt gerenoveerd, zodat huidige huurders straks terug kunnen keren. De huurprijs gaat hoe dan ook omhoog. De gemeente wil 3,2 miljoen euro terugverdienen van de 9,2 miljoen die is uitgetrokken voor renovatie van de X-helling en de grote buur, de Y-helling. Die Y-helling is al gerenoveerd.

Opknapbeurt voor 'creatieve ondernemers'
De opknapbeurt is hoognodig, want decennia is niet omgekeken naar de monumentale hellingen. Tegelijk betekent de renovatie het einde van de pioniersplek voor kunstenaars, die ze nu is. 'De besluiten gaan expliciet niet uit van behoud van een culturele vrijplaats of het creëren van een broedplaats,' schreef wethouder Pieter Litjens (Gemeentelijk Vastgoed) aan de raadscommissie Jeugd en Cultuur.

In dezelfde brief staat dat nieuwe huurders worden gezocht in de hoek van 'creatieve ondernemers' en dus niet zozeer onder kunstenaars.

Een atelier in de X-helling kost nu 300 tot 400 euro per maand. Met de huidige gebruikers is ­afgesproken dat zij nog vijf jaar kunnen blijven tegen een verdrievoudiging van de prijs die ze nu per vierkante meter betalen.

De atelierruimtes worden kleiner en na vijf jaar betalen ze een marktprijs. Nieuwkomers betalen die al.

Belangen
Kunstenaar Bart Stuart behartigt de belangen van de tien kunstenaars die nu in de X-helling zijn gehuisvest. Zelf huurt hij er sinds 2000.

Hij betaalt 300 euro per maand. "Een beetje meer kan ik nog betalen," zegt hij, "maar een huur van meer dan 500 euro niet."

Stuart ergert zich aan de toenemende commercie. "Men zegt dat de ruimtes na de renovatie nog ateliers zijn, maar in de Y-helling zitten nu vooral bureaus voor creatieve coaching en een kledingbedrijfje. Dat is toch anders. Het gaat ons er niet om dat wíj per se een goedkope plek willen. Het gaat om de meerwaarde van deze ruimtes voor kunstenaars en de stad."

Stuart wijst erop dat slechts drie van de huurders in de Y-helling zijn teruggekeerd voor de in totaal 33 ruimtes. Boudewijn Radema, drumdocent en beeldend kunstenaar, is er één van. Hij bevestigt dat de nieuwe ruimtes zijn ingericht voor een ander soort gebruiker. "Er is hier nu een internetverbinding waarop je je als huurder kunt aansluiten. Die is bedoeld voor bedrijven. Het kost 300 euro per maand."

Begin volgend jaar ligt er een plan van de gemeente voor de renovatie van de X-helling. Stuart en de zijnen hopen dat de ruimtes enigszins betaalbaar blijven. "Geld mag niet bepalen van wie de stad is."

Ondertussen is het verzet tegen het 'aanharken' van de NDSM levend en wel. Onlangs werd beslist dat de kap van negentien bomen op het terrein, zoals stadsdeel Noord wilde, voorlopig niet doorgaat.

Beeld Jorris Verboon
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden