Plus

Het ov-netwerk dreigt schraler en schraler te worden

Amsterdam heeft steeds minder tram- en bushaltes. Dat komt doordat vervoerbedrijf GVB voluit inzet op efficiëntie.

Beeld anp

Iedereen in Amsterdam moet hemelsbreed binnen 400 meter van zijn voordeur op de bus of de tram kunnen stappen. Dat is contractueel vastgelegd met vervoerbedrijf GVB.

Pak dus een plattegrond van de stad en trek met een passer cirkels om iedere tram- en bushalte binnen de gemeentegrenzen. Dan moet alle woningen in Amsterdam binnen die cirkels vallen.

Praktisch heel Amsterdam gaat op zo'n plattegrond inderdaad schuil onder ongeveer 850 cirkeltjes. De meeste overlappen zelfs veelvuldig met andere cirkels. Daar kunnen reizigers van en naar huizen, bedrijven of instellingen kiezen uit meerdere ov-haltes.

Alleen de verste uithoeken en de meest afgelegen plukjes huizen piepen onder de deken vandaan: het GVB voldoet voor 99 procent van de haltes in Amsterdam aan de concessienorm. Dat is acceptabel.

Soepeler en goedkoper
Die kaart met cirkeltjes is de laatste jaren aan het veranderen, want het GVB is stevig aan het schoffelen: sinds 2014 zijn 89 haltes verdwenen. Hoewel er in dezelfde periode ook 36 nieuwe bijkwamen, betekent dit dat ov-reizigers in Amsterdam het per saldo met ruim 50 haltes minder doen.

Nog 21 haltes staan op de nominatie om te worden geschrapt.

Beeld Jet De Nies

Volgens het vervoerbedrijf schendt het GVB geen afspraken: ondanks het verdwijnen van zoveel haltes, komt de afstandsnorm van 400 meter (250 meter voor verzorgings- en ver­pleeg­hui­zen) niet in het geding.

Er is wel reden tot zorg dat het verdwijnen van haltes, hoewel binnen de normen, leidt tot verschraling van het ov-netwerk in de stad. Reizigersorganisaties spreken over kaalslag en ­beoor­delen de veranderingen als een verslechtering van voorzieningen waarvan velen afhankelijk zijn.

Niet iedereen is in staat op een fiets naar de andere kant van de stad te pendelen. Mensen raken in een sociaal isolement, klinkt het vaak.

Minder stoppen
Het moet nu eenmaal soepeler en goedkoper, reageert het vervoerbedrijf. "Ons doel is een zo efficiënt mogelijk kostendekkend ov-netwerk. Dat wil zeggen dat we met de beschikbare middelen en materieel zoveel mogelijk mensen vervoeren, terwijl we dat tegelijkertijd zoveel mogelijk kunnen betalen uit de inkomsten van kaartverkoop."

Minder haltes betekent minder vaak stoppen, betekent sneller op het eindpunt, is de gedachtegang van het vervoerbedrijf. Dat is belangrijk, want als het GVB dure trams met dure bestuurders elke dag net een ritje meer zou kunnen inzetten door het schrappen van een of meerdere haltes, dan gaat de efficiëntie omhoog.

En, zegt een GVB-woordvoerder: "Kortere rijtijd is ook in het belang van reizigers, omdat we dan trams en bussen vrijspelen om elders, op lijnen met een grote vraag, te rijden met een hogere frequentie."

Kanttekening: de verkorting van de reistijd door haltes te schrappen is zeer beperkt. De Reken­kamer concludeerde in 2016 dat het opheffen van een tramhalte een verwaarloosbare tijdwinst oplevert.

Dat komt, zo schijnt, doordat veel haltes voor kruisingen met verkeerslichten zijn aangelegd. Ook bij verdwenen haltes moet de tram toch wachten op groen. Bovendien staan bussen en trams langer stil op de drukkere haltes waar ze wel stoppen.

Subsidieloze toekomst
Het streven naar efficiëntie lijkt een direct gevolg van de eis aan het GVB om de eigen broek meer en meer op te houden: de subsidie wordt afgebouwd van meer dan 100 miljoen euro in 2015 naar minder dan 40 miljoen in 2024. Een vorige directie pochte zelfs over een subsidie­loze toekomst.

De afgelopen jaren heeft het bedrijf aangetoond prima in staat te zijn om de 'dikke lijnen', de bussen en trams die lekker vol zitten, rendabel in de lucht te houden. Het was daarnaast kennelijk in staat doelmatiger te werken.

Daar staat tegenover dat 'dunne lijntjes' werden geschrapt en waar voorheen haltes waren, wordt nu dus hoe langer hoe meer doorgereden.

Dit soort maatregelen toont aan dat er iets wringt: de combinatie van openbaar vervoer en volslagen efficiëntie.

Terwijl aan de ene kant de parkeertarieven door het dak gaan en de stad hoe langer hoe meer op slot lijkt te gaan voor automobilisten, dreigt het fijnmazige ov-netwerk, gepresenteerd als een belangrijk alternatief voor autogebruik, juist schraler en schraler te worden.

400

Hemelsbreed moet elke Amsterdammer op 400 meter een ov-halte vinden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden