Het oudste vaandel van Nederland

PRONKSTUK

Elke club heeft ze. Prominent boven de bar of in de bestuurskamer. Verscholen in een hoekje van de kantine, of achter de struiken rond veld twee. Pronkstukken. Ze vormen de schatkamer van het amateurvoetbal. Deze week: het vaandel van RAP.

'Vermoedelijk heeft de behoefte om na afloop van het zomerseizoen niet te vervallen in een soort winterslaap, maar sport in de buitenlucht te blijven beoefenen, ertoe geleid dat het voetbalspel zijn ingang vond.'' Zo verklaart het jubileumboek uit 1964 van cricketclub VRA de opkomst van het voetbal.

Cricket waaide al zo rond 1860 over naar Nederland, ook naar Amsterdam. Het eerste georganiseerde voetbal in de hoofdstad beschrijft het boek zo: ''Op 14 november 1887 kwam een voetbalclub tot stand uit leden van drie cricketclubs: RUN, Amstels en Progress. De beginletters leenden zich bij uitstek tot de voor een voetbalclub geschikte naam RAP.''

Het gaat hier om de roemruchte voetbalclub RAP, kampioen van de westelijke eerste klasse in 1892, 1894 en 1898, en met zijn topseizoen 1898-1899 waarin geen enkele wedstrijd werd verloren. Dat jaar werd het Nederlands kampioenschap behaald én de beker gewonnen. Het verhaal gaat dat de club in 1917 werd opgeheven. Maar is dat wel zo?

Het clubgebouw van cricket- vereniging VRA, al jaren Nederlands beste, lijkt wel een museum. Groundsman Paul Polak loopt langs de vitrines en ingelijste foto's. De oudste foto is van cricketclub Volharding uit 1904. Mannen met trotse gezichten en witte tenues staan voor het Rijksmuseum. Volharding verklaart de V in VRA, nu al jaren de beste cricketclub van Nederland. De A is van Amstels, ook een cricketclub, uit 1885. Daarvan hangen ook cricketmedailles in de vitrines.

Maar de R is een ander verhaal. Dat waren namelijk voetballers. Van RAP. ''Kijk daar,'' zegt Polak. Hij wijst op een heel kleine medaille waarop staat: 'RAP kampioen 1893/1894'.

Wachtend op VRA-voorzitter Jan Spits opent hij de deur naar de bestuurskamer en excuseert zich voor de rommel. Het beeld is indrukwekkend: een ware cricketbibliotheek, met een paar honderd boeken.

Maar dan komt het. De blik wordt als vanzelf naar rechts getrokken. Daar hangt namelijk, aan een verder blinde muur, een enorm vaandel. Het is van verkleurd rood fluweel, met goud bestikt: twee lauwerkransen en een bal. Er staat in grote letters RAP op.

''Dit is het kampioensvaandel uit 1899,'' zegt Polak met gevoel voor dramatiek. ''Het is het oudst bekende voetbalvaandel van Nederland. Ze hebben hem zelf vervaardigd.'' Hij is even stil. ''Maar ik herinner me het nog een stuk roder, misschien moeten we hem nog meer uit het licht hangen.''

Dan komt Spits binnen. ''Voor ons was het normaal om hockey en cricket te combineren,'' zegt de VRA-voorzitter, die zelf Nederlands kampioen werd met de hockeyers van Amsterdam en de cricketers van VRA. ''Rond 1900 kon je bij veel clubs voetbal èn cricket spelen.''

Het succes van RAP wordt in het jubileumboek verklaard uit twee factoren: de Engelse reizen en twee bepalende spelers: Kick Schröder en J. Rincker. Zij waren ook topcricketers bij Amstels.

''Hij was bij zijn leven al een legende,'' schrijft het jubileumboek over Rincker. Over Schröder: ''In alle takken van sport muntte hij uit, als captain van RAP en van het eerste Nederlandse Bondselftal.'' Met vele successen én het vaandel als resultaat.

Maar er is niet altijd even goed voor het vaandel gezorgd. Bijvoorbeeld toen VRA nog bij het oude Wagenerstadion zijn clubhuis had.

''Onder de houten banken van de tribune lag altijd ontzettend veel troep. Toen het stadion in 1985 werd opgeknapt, kwam dit vaandel er ineens onder vandaan. Half vergaan. De vrouw van erevoorzitter Mulder heeft het toen opgeknapt.''

Corrie Mulder, ruim in de tachtig en al zestig jaar VRA-lid, vertelt hoe dat ging. ''Stukken gouddraad waren totaal verdwenen. Ik ben toen op zoek gegaan naar datzelfde draad, en begonnen met stikken. Maar dat moest heel voorzichtig, want een deel van het fluweel was al vergaan.''

De franje bleek ook niet meer goed. ''Dat was alleen niet te herstellen, dus dat hebben we wat bijgeknipt. Het kan nu weer even mee.''

Rest nog de vraag waarom het voetballen bij VRA is verdwenen, en daarmee het roemruchte RAP, en niet het cricket. Bij Ajax ging dat andersom.

In het jubileumboek staat: ''In 1917 werd de voetbalafdeling tenslotte, wegens onvoldoende animo, opgeheven.'' Polak: ''Soms valt het balletje net de andere kant op. Voor hetzelfde geld speelden wij nu in de Arena.'' (EDWIN SCHOON)

VRA-voorzitter Jan Spits (links) en groundsman Paul Polak met het RAP-vaandel uit 1899. Foto Edwin Schoon.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden