Plus Analyse

Het onderwerp Zwarte Piet afdoen als gezeur kan niet meer

De discussie over Zwarte Piet ontspoort. Terwijl veel mensen vermoeid afhaken, kapen radicale groepen het debat en geeft de politiek niet thuis. Verdere escalatie dreigt.

Actievoerders voor het behoud van Zwarte Piet met een spandoek 'ons erfgoed, red zwarte piet' tijdens de intocht van Sinterklaas in Leiden. Beeld anp

De zwartepietdiscussie heeft, geheel in katholieke traditie van het sinterklaasfeest, iets weg van de oude Echternachse processie: na elke drie stapjes voorwaarts volgen er twee stapjes terug.

De ingeslagen richting is duidelijk: Zwarte Piet zal vroeg of laat van uiterlijk veranderen.

De meeste gemeenten hadden dit jaar bij de intocht nog zwartgeschminkte pieten, maar nergens in Nederland hebben ze nog kroeshaar en dikke rode lippen. Op veel plaatsen is gekozen voor een hybride vorm: een paar Zwarte Pieten, een paar roetveegpieten en een paar witte pieten ertussendoor.

Een vrolijk ratjetoe dat als bemoedigend signaal kan worden gezien. Verandering kost nu eenmaal tijd en als we een beetje rekening met elkaar houden komen we er uiteindelijk samen wel uit.

Droevig land
Tot zover de stapjes vooruit. De stapjes terug tonen een ander gezicht van Nederland. Een lelijk gezicht van een land waarin snelwegen worden geblokkeerd om een demonstratie onmogelijk te maken.

Waarin sloten van een 'Sinterklaashuis' met lijm worden dichtgespoten. Waarin een televisiepresentator anderhalf jaar wordt beveiligd en een politica bij haar huis wordt bedreigd vanwege hun mening over Zwarte Piet.

Een land waar op klaarlichte dag bij een school een inval wordt gedaan door een 'zwartepietenactiegroep'. Een land waar je droevig van wordt.

Tekenend is dat de actiegroep Kick Out Zwarte Piet door de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid wordt genoemd in de rapportage over het dreigingsbeeld in Nederland en dat pro-pietactievoerders gelieerd zijn aan anti-islambeweging Pegida.

De twee kampen radicaliseren en het gematigde midden haakt af. Uit onderzoek van het ministerie van Sociale Zaken blijkt dat nog maar 8 procent de discussie over Zwarte Piet waardevol vindt.

De vermoeidheid is bij veel mensen toegeslagen. "Kan dat gezeur over Zwarte Piet niet eens ophouden?" verzuchten zij. Het AD riep vorige week op tot een #Sinterklaasbestand: een heus staakt-het-vuren in de weken dat de goedheiligman in het land is.

Dit hield zoveel in als: op 6 december gaan we weer vol goede moed verder bakkeleien, maar laat ons nu alsjeblieft even van onze taaitaaipop genieten.

Deze zwartepietfatigue doet weinig recht aan de gevoelens van hen die Zwarte Piet als discriminerend ervaren. 'Nu even niet, ik word moe van je' is niet zo'n empathische reactie tegen iemand die zegt zich gekrenkt te voelen.

De politiek lijkt niet van plan zich uit te spreken, behalve in halfzachte statements. Premier Mark Rutte zegt dat we vooral normaal moeten doen met z'n allen en staatssecretaris Raymond Knops vindt dat je 'normaal gesproken geen snelwegen gaat blokkeren' maar kon wel begrip opbrengen voor de actie op de A7. Tot zover het morele leiderschap van dit kabinet.

Hardnekkige drogredenen
Ook ter linkerzijde is het stiller dan je zou verwachten. Daar lijken ze goed geluisterd te hebben naar oud-Trumpadviseur Steve Bannon, die zei dat zolang links zich druk blijft maken over identiteitspolitiek Trump lachend op een tweede termijn afstevent.

Van de politiek valt dus geen oplossing te verwachten - we zullen deze discussie als samenleving tot een goed einde moeten brengen. Wat daarbij niet helpt, is de hardnekkigheid waarmee sommige drogredenen blijven terugkomen.

Twee bussen van de actiegroep Stop Blackface werden door tegendemonstranten tegengehouden op de A7 bij Joure. Beeld anp

Nee, niet iedereen die in zijn jeugd genoten heeft van Zwarte Piet is om die reden een racist.

Nee, niemand wil het sinterklaasfeest, laat staan de Nederlandse identiteit, de nek omdraaien.

En iets wat niet discriminerend is bedoeld, kan wel degelijk discriminerend zijn.

Simplificaties dat deze discussie alleen maar wordt gevoerd door een groepje beroeps­gekwetsten binnen de grachtengordel en dat buiten de Randstad niemand zich interesseert voor het onderwerp dragen ook niet bij aan het doorbreken van de impasse.

Grondrechten
Zuchtend en steunend het onderwerp Zwarte Piet afdoen als gezeur kan niet meer, weg­lachen is geen optie, laat staan het afdoen als stompzinnig gedoe om een kinderfeest. Dit debat raakt fundamentele aspecten van onze samenleving.

Het gaat over identiteit, over inclusiviteit, over de bereidheid om naar elkaar te luisteren en rekening met elkaar te houden. Dit raakt aan grondrechten en aan de vraag wat voor land wij zijn.

Of, zoals Arjen Lubach zondagavond zei: de afweging is of je een oude traditie onveranderd wil laten of dat je wilt voorkomen dat een minderheid wordt gekwetst.

Juist nu zouden mensen uit het redelijke midden zich niet terug moeten trekken uit de discussie. Dit onderwerp is te belangrijk om over te laten aan schreeuwlelijken en extremisten.

Lees terug: Zo kwam Sinterklaas aan in Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden