Plus

'Het onderwerp zelfmoord is zelfs bij de dokter taboe'

Niet eerder pleegden zo veel mensen in Nederland zelfmoord als vorig jaar. Wat is er aan de hand? Volgens preventie-expert Jan Mokkenstorm is er al een stijgende lijn sinds 2007.

Jan Mokkenstorm, oprichter van suïcidepreventiecentrum 113Online. Beeld Daniel Cohen

Zo'n vijf mensen per dag zien in Nederland niet langer een uitweg voor hun problemen en plegen zelfmoord. Vorig jaar gebeurde dat 1871 keer; meer dan ooit tevoren. Toch was 2015 geen uitzonderlijk jaar, vindt Jan Mokkenstorm, directeur en oprichter van suïcidepreventiecentrum 113Online.

"Er is inderdaad sprake van een markante en ongelooflijke, nare stijging, maar dat speelt al sinds 2007," zegt hij. Sindsdien stijgt het aantal suïcides met meer dan een derde. Het komt door de financiële crisis? "Er is niet alleen sprake van een financiële crisis, maar ook van een emotionele en sociale crisis."

"Kijk naar mannen van boven de vijftig, een risicogroep. Ze zijn eenzamer, ze drinken meer en ze zijn minder geneigd hulp te zoeken. Als ze met hun loopbaan in de knoop komen, zijn ze kansloos op de arbeidsmarkt. Door het rendementsdenken zijn ze afgedaan. Vermoeide helden. Zo iemand wordt dan ook nog eens gedwongen om talloze sollicitatiebrieven te schrijven, met evenzoveel afwijzingen. Dat is een probleem."

Paniek lijkt om het hart geslagen
"Hetzelfde geldt voor zzp'ers, die geen werkloosheidsuitkering krijgen. Daarover maak ik mij zorgen. De ­samenleving is onder druk komen te staan en dat is ook nog eens hand in hand gegaan met bezuinigingen op de zorg."

Het recordaantal slachtoffers betekent niet dat mensen vaker zelfmoord plegen dan vroeger. Deels is het record te verklaren door de bevolkingsgroei. In de jaren tachtig stierven veertien van de honderdduizend Nederlanders een zelfgekozen dood, nu schommelt dat aandeel rond de elf.

Mokkenstorm: "Maar ook nu lijkt de paniek ons om het hart geslagen. De samenleving is veiliger dan ooit, maar zo voelen we dat blijkbaar niet." Zijn dit soort maatschappelijke ­ontwikkelingen bepalend voor de worsteling van iemand die suïcidaal is?

"Vergelijk het met hart- en vaatziekten. Die komen veel voor in een maatschappij waarin veel vet eten te koop is en roken is geaccepteerd. Zo werkt dat ook met onze emotionele gesteldheid. Die wordt beïnvloed door ons werk, de verhoudingen met de mensen om ons heen en onze zorgen. Wat zich in de samenleving afspeelt, vindt zijn weg naar ons hart en hoofd."

Jan Mokkenstorm Beeld Daniel Cohen

Mars door de Sahara
Maar met geestelijke problemen gaan mensen niet snel naar de huisarts. "Zelfs bij de dokter is het onderwerp vaak taboe. De patiënt durft het niet te zeggen en de dokter durft er niet naar te vragen, omdat vaak onduidelijk is wat de volgende stap moet zijn. De aansluiting met de zorg die nodig is, moet worden versterkt."

Wat voor invloed heeft de zelfmoord van Joost Zwagerman gehad? "Kort daarna was een stijging zichtbaar. Na zo'n geval kunnen mensen denken dat hij goede redenen had om het te doen. Iedereen hield immers van Joost Zwagerman. Dus het is moeilijk zijn daad als iets stoms te zien. Gelukkig zeiden zijn familie en vrienden ook dat hij het zou hebben veroordeeld als hij nog had geleefd."

"Weet je wie op zo'n moment niet in de krant komen? Al die anderen die het die dag zwaar hadden, maar die doorgaan, die blijven worstelen voor hun emotionele bestaan. Een depressie voelt aan als een mars door de Sahara, zonder zicht op een oase. De mensen die daarmee leven zijn helden."

CBS/GGD Amsterdam Beeld Het Parool
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden