Plus

'Het maakt niet uit wat je leest, al is het de Donald Duck'

Leerlingen kunnen steeds slechter lezen. 3500 van de achtstegroepers komen zelfs laaggeletterd van school. Hoe kan dat?

Lorianne van Gelder
Er wordt meer tijd gestoken in leesonderwijs, en toch blijven meer kinderen laaggeletterd Beeld ANP
Er wordt meer tijd gestoken in leesonderwijs, en toch blijven meer kinderen laaggeletterdBeeld ANP

Zes jaar lezen en schrijven hebben kinderen erop zitten als ze van de basisschool afkomen. Dat is gemiddeld 1245 uur. En toch komen 3500 van de leerlingen laaggeletterd van school. Dat is bijna analfabeet.

Het was een van de meer verontrustende conclusies van de sombere Staat van het Onderwijs van de onderwijsinspectie gisteren. Het percentage laaggeletterde kinderen is zelfs gestegen: van 1,4 in 2015 naar 2,2 in 2017.

Hoe kan het dat kinderen slechter lezen en schrijven? Het aantal uren lees- en schrijfonderwijs is volgens de Leesmonitor namelijk de laatste jaren toegenomen. Bovendien heeft de Onderwijsinspectie kinderen van vluchtelingen - die logischerwijs een taalachterstand hebben - uit de cijfers gefilterd.

Iedereen 'ontleest'
Dyane Brummelhuis, directeur van het Mundus College voor vmbo en praktijkonderwijs in Amsterdam-West, ziet al jaren leerlingen van de basisschool komen die niet goed lezen.

"We hebben het nooit onderzocht, maar we merken het wel." Waar het aan ligt kan ze niet meteen duiden; smartphones zijn ongetwijfeld iets van een oorzaak. "Van apps en snapchat krijg je niet een grotere woordenschat, maar scholieren zijn er wel de hele tijd mee bezig."

In principe is iedereen in het land aan het 'ontlezen'. Het Sociaal en Cultureel Planbureau constateerde eerder dit jaar al dat vooral tieners en volwassenen tot 34 jaar veel minder zijn gaan lezen. Het percentage lezers onder laagopgeleiden daalde sterker dan onder hoogopgeleiden.

Minder lezen betekent niet onmiddellijk laaggeletterdheid, weten ze bij Stichting Lezen & Schrijven. Wel kan het een vicueuze cirkel in stand houden. "Kinderen van laaggeletterde ouders zijn zelf vaak ook niet goed in lezen en schrijven," zegt directeur Geke van Velzen.

Omgeving thuis
Het aantal slechtlezende kinderen wisselt sterk per school. Er zijn scholen waar niet meer dan 18 procent het vereiste niveau haalt en scholen waar 86 procent het wel lukt. Dat er zo veel verschillen zijn ligt, behalve aan of er veel kinderen met migratieachtergrond op school zitten, ook aan de nadruk op leesonderwijs, zegt de Inspectie.

18%
Er zijn scholen waar slechts 18 procent van de leerlingen het vereiste niveau haalt, terwijl er ook scholen zijn die 86 procent halen.

2,2%
Het aantal leerlingen dat laaggeletterd is – bijna analfabeet – is in twee jaar gestegen van 1,5 procent naar 2,2 procent.

"Sommige scholen zeggen: ach, dat reken- en leesonderwijs vinden we niet meer zo belangrijk," zegt Monique Vogelenzang, hoofdinspecteur van de Inspectie.

Keihard werken is het als je alle kinderen op niveau wilt hebben, weet Tom Snelting, directeur van basisschool Prof. Dr. H. Kraemerschool in Osdorp. Snelting ziet veel leerlingen in groep 6 en 7 nog flink worstelen met lezen. Aan school ligt het niet, wat hem betreft, want extra taalles hebben ze.

"Het begint al bij een gebrekkige taalrijke omgeving thuis. Kom je uit een gezin waar geen Nederlands wordt gesproken en gelezen, waar zelfs Romeinse letters niet voorhanden zijn, dan is de achterstand enorm."

Veel tijd nodig
Bovendien krijgt het onderwijs steeds meer op zijn bord, benadrukt hij. "Met de gigantische maatschappelijke vraag die bij het onderwijs wordt gelegd - van fietslessen, zwemlessen, aandacht voor seksuele voorlichting, burgerschapslessen tot het bespreekbaar maken van seksueel geweld, waar Linda de Mol laatst mee kwam - in dezelfde 940 uur onderwijstijd, is de vraag terecht of er een relatie bestaat met de afname van leesvaardigheid. Iedereen kan leren lezen, maar sommigen hebben veel tijd nodig."

Het Mundus College is al in actie gekomen. Sinds dit jaar begint elke les, ook gym, met een kwartier lezen. Iedereen moet altijd een boek in zijn tas. Brummelhuis: "Het maakt niet uit wat, al is het de Donald Duck."

Lees ook: Reacties op onderwijsrapport: 'Tijd van praten is voorbij' en Rijke Amsterdammers sturen kinderen vaker naar 'rijke' school

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden