Column

Het Lieverdje heeft voor mij altijd de betekenis gehad van jeugdig verzet

Het Lieverdje, liggend op de grond. Omvergereden. Toen ik die foto in de krant zag, gisteren, dacht ik onmiddellijk aan Carel Kneulman, de beeldhouwer die Het Lieverdje heeft gemaakt. Toen ik veertien, vijftien jaar was, zag ik mijnheer Kneulman vaak bij oom Piet en tante Ans. Een leuke, grote man - een lieve reus, een oom uit een kinderboek.

Kneulman was niet zomaar een beeldhouwer. Hij barstte van de kennis, hij kon Schopenhauer uit zijn hoofd citeren - maar of ie hem begreep, 'daar twijfel ik soms zelf aan', zei hij.

Hij stond een keer voor de gigantische boekenkast van mijn oom Piet. Die zei: 'Carel, zoek je een boek om te lezen?' Carel schudde zijn hoofd en zei: 'Nee, ik stel me voor hoe het zou zijn als ik hier een dichte laag gips overheen zou leggen. Wil je dat niet, Piet?' Daar moest ik destijds om lachen.

Kneulman was een geëngageerde kunstenaar. Uiteraard fel tegen het fascisme en fel tegen het geloof. Hij heeft ook dichtbundels gepubliceerd, maar die ik heb ik nooit gevonden.

Soms, als ik ergens een mooi beeld zie, blijkt het opmerkelijk vaak een beeld van mijnheer Kneulman te zijn. Zo zag ik een keer in de Plantage Westermanlaan in Amsterdam een monument dat me meteen aansprak. Het was zijn Monument voor het Kunstenaarsverzet. Hetzelfde overkwam me toen ik, lang geleden alweer, een boete moest betalen op een politiebureau in Den Haag. Daar stond een beeld dat Jacob en de Engel heette, en verdomd: ook dat was van mijnheer Kneulman.

Toen ik een jaar of veertien was, werd Het Lieverdje het symbool van de mentaliteit van de jaren zestig en zeventig. De antirookmagiër Robert Jasper Grootveld hield er zijn happenings en later werd het beeldje het verzamelpunt van provo's en krakers als er iets te demonstreren viel.

Het Lieverdje heeft voor mij dus ook altijd de betekenis gehad van jeugdig verzet, anarchie, een andere manier van tegen de zaken aankijken. We waren schoffies - 'jongens, maar aardige jongens', en nog niet 'akelig wijs' geworden.

Toen zag ik gisteren die foto van een omvergereden Lieverdje.

Au!

Carel zei in de provotijd eens: 'Ik hoop niet dat één van die jongens dat beeld op zich krijgt, want het is loodzwaar.'

Hij was daarover oprecht bezorgd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden