Lezersbrief

‘Het leven is is een risicovolle onder­neming met de dood als feitelijk einde’

Voor de illusie van controle is het doek gevallen, schrijft GZ-psycholoog Maud Molhoek-Hoeks. Hoog tijd voor een confrontatie met onze eindigheid. 

Beeld ANP

Het begint al vroeg. Je ­moeder, ook al doet ze haar uiterste best om jou als baby te zien en te horen, ze begrijpt je niet altijd. Ze interpreteert je huilen als honger in plaats van vermoeidheid. En later, als peuter, snijdt ze je boterham recht in plaats van schuin. Frustratie, woede.

In de ideale situatie wordt op deze gevoelens warm gereageerd. Dat vraagt van moeder het vermogen tot verdragen. Verdragen van de emoties van haar kind én verdragen van haar eigen emoties die boven komen als ze geconfronteerd wordt met onvrede, tranen en boosheid van haar kostbare kroost. Voor het kleintje wordt hier de gelegenheid gecreëerd te leren dat voelen veilig is.

En ook al zou dit allemaal goed genoeg gebeurd zijn, dan nóg is deze confrontatie met de crisis een grote uitdaging. Er komt veel en het komt allemaal tegelijk. Een greep te verdragen elementen uit de huidige coronacrisis: onzekerheden, veranderingen, verstoringen in vertrouwde ritmes en patronen, gemis van (fysiek) contact, financiële zorgen, en, met stip op één wat mij betreft, confrontatie met de kwetsbaarheid en de eindigheid van het leven.

Want daar gaat de angst voor besmetting in mijn opinie wezenlijk over. Angst voor verlies, angst voor de dood. De realiteit van leven zelf is eindigheid, iets wat rationeel bekend is, maar over het algemeen pas doorvoeld kan worden als we er zelf mee in aanraking komen.

Nu valt voor de illusie van controle het doek. Het leven is niet alleen maar leuk. Het is een risicovolle onder­neming vol onzekerheden met de dood als feitelijk einde. En er zijn geen feestjes meer die kunnen fungeren als afleiding van de ongemakkelijke gevoelens die met dat besef gepaard gaan.

Er zijn mensen die niet weten wat ze met de angst, de somberheid of de woede aan moeten. Die het als overweldigend ervaren en daardoor vastlopen in het leven. Met deze mensen poog ik samen de realiteit onder ogen te zien, samen te verdragen. En dan kan soms weer even een streepje licht worden gezien. De zon is tenslotte nooit gestopt met schijnen. Zelfs in de donkerste nacht laat ze haar licht zien via haar vriendin, de maan. Op haar beurt zorgt die nog steeds voor de getijden van de zee. Een vriendelijke herinnering aan het feit dat het leven een totaalpakket is.

Maud Molhoek-Hoeks, GZ-psycholoog, Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden