Amsterdamprijs

'Het is wel wonderbaarlijk dat onze voorstellingen zo aanslaan'

We stellen de genomineerden voor de grootste Amsterdamse cultuurprijs, de Amsterdamprijs voor de Kunst, aan u voor. Vandaag: theatermaker en regisseur Jakop Ahlbom(1971).

Jakop Ahlbom is een groot liefhebber van fysiek theater. Hij gebruikt lichamen 'zoals een schilder verf'.Beeld Mats van Soolingen

Op de toneelschool wilden ze hem niet. 'Maar dat heeft me niet tegengehouden. Ik wist: dit wil ik doen, de rest van mijn leven.' Nu is Jakop Ahlbom een naam om rekening mee te houden in de internationale theaterwereld.

Vanuit Zweden, zijn geboorteland, belandde hij in Amsterdam, waar de mimeopleiding wel voor hem open stond. Die fysieke, zwijgende kunstvorm heeft hij inmiddels een heel eigen gezicht gegeven. Met voorstellingen als Lebensraum, Vielfalt en Horror schotelt hij zijn publiek visueel spektakel voor, waarin theater, mime, dans, acrobatiek, illusie, humor en fantasie in elkaar overvloeien. Vaak tekstloos. Het beeld is de taal. Alhoewel, niet altijd.

Ahlbom resideert nu even in het Duitse Mainz, waar hij is gevraagd voor de gastregie van een bewerking van Kafka's Het Proces. 'Interessant, maar ook moeilijk. Kafka is toch vrij talig.'

Belangrijke prijs
Maar nieuwe uitdagingen zijn altijd welkom. Twee jaar terug regisseerde hij bij de Berlijnse Opera nog Les Contes Hoffmann. Met veel gezongen tekst dus. En in datzelfde jaar ging de dansfilm Off Ground in première, die hij samen met Boudewijn Koole (Kauwboy) maakte. Fysiek theater, je lijf als instrument gebruiken, dat vindt hij toch het mooist. 'Zoals een meubelmaker zijn eigen instrumenten gebruikt, de muzikant zijn snaren beroert en de schilder zijn verf nodig heeft. Het blijft een aparte bezigheid.'

'Misschien had ik indertijd wel de dansopleiding moeten doen, maar daar was ik al te laat voor. Te oud.'

Inmiddels heeft hij zijn eigen gezelschap en richt hij zich voornamelijk op het regisseren. Dat hij nu is genomineerd voor de Amsterdamprijs in de categorie Beste Prestatie, ja, daar is hij blij mee. 'Het is een belangrijke prijs. En erkenning is altijd fijn, zeker als het van je vakgenoten komt.'

Spookfilm
Nee, hij kent de andere genomineerden niet echt goed. 'De componist Merlijn Twaalfhoven heb ik weleens ontmoet, lang geleden, toen we in hetzelfde pand zaten.' Over beeldend kunstenaar Renzo Martens heeft hij inmiddels het een en ander gelezen.

Ahlbom is zelf niet onbekend met prijzenregens. In 1998 won hij de Top Naeff Prijs voor 'meest veelbetekenende student' van de mimeopleiding. Uit het juryrapport van toen: 'Gretig, markant, uitbundig talent'.

En voor zijn voorstelling Lebensraum, geïnspireerd door Buster Keaton en de stomme film, ontving hij drie jaar terug de VSCD Mimeprijs. Een onderscheiding waarvoor hij dit jaar opnieuw is genomineerd met zijn veelgeprezen voorstelling Horror. Inderdaad: een ode aan het zo ondergewaardeerde genre. Ahlbom is een liefhebber. 'Samen met mijn opa zag ik, toen ik jong was, een spookfilm in zwart-wit. Als de spanning me te veel werd, kroop ik weg achter de televisie. Als tiener raakte ik geboeid door de special effects, het absurde en het droomachtige.'

Ongrijpbare
Hij liep al heel lang rond met het plan voor Horror. Maar eerst moest het plaatje helemaal kloppen. Ahlbom is een perfectionist. 'Het moet niet alleen maar om het effect gaan. Het moet ook poëzie hebben, een soort van drama en humor.'

'Tussen een tragisch verhaal en huiverhorror,' schreef deze krant over de voorstelling die soms zo eng was dat pubers huilend de voorstelling verlieten. Binnenkort staat hij met Horror op Lowlands. En de voorstelling haalde ook nog eens de juryselectie van zowel het Nederlands als het Vlaams Theaterfestival 2015.

Het ongrijpbare fascineert hem, net als wat de mens beweegt. Zoals hij in zijn voorstelling Vielfalt de bezoeker een kijkje gunt in de binnenwereld van een goochelaar, die op zoek is naar zijn verdwenen geliefde. Manipulatie of magie? Zelf werd hij ook gegrepen door het illusionisme. 'Ik heb het mezelf proberen aan te leren.'

Onuitputtelijke verbeeldingskracht
In de film werkt het niet, weet hij, trucs te laten zien. Op het toneel wel. Daar is het live en werkt het effect van de verbazing, zoals bij een kind dat naar een circus kijkt. 'Ja, ik zou best ook eens een voorstelling over het circus willen maken.' En of hij nu een programma maakt over de stomme film, horror of illusionisten, één regel staat als een huis: 'Je moet niets kopiëren, je moet het je eigen maken.'

De jury van de Amsterdamprijs voor deKunst roemt Ahlbom om zijn onuitputtelijke verbeeldingskracht waarmee hij 'laveert tussen waan en werkelijkheid'. En er vallen nog altijd grenzen te verkennen, aldus de theatermaker/regisseur. 'Mime is, daar ben ik van overtuigd, van grote invloed op het theater en op het ontstaan en ontwikkelen van nieuwe dingen.'

Ondertussen weet een steeds groter publiek hem en zijn voorstellingen te vinden. 'Ik maak wat ik wil maken. En ik hoop natuurlijk dat de mensen het willen gaan zien. Maar ik wil niet alleen maar behagen. Daar hou ik me niet mee bezig. Het is wel wonderbaarlijk dat onze voorstellingen zo aanslaan. Dat is een cadeautje.'


Het Parool belicht de genomineerden voor de Amsterdamprijzen 2015. De uitreiking vindt op 27/8 plaats in het Compagnietheater.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden