Plus

Het imago van Poolse vrouwen klopt al lang niet meer

Schoonmaker, aardbeienplukker of op zoek naar een rijke man? Dat imago van Poolse vrouwen in Nederland klopt al lang niet meer. Ze zijn jurist, arts of bankier. "Als ik tegen mensen zeg dat ik een vaste baan heb, zeggen ze: bij welk schoonmaakbedrijf werk je?"

Vlnr: Daria Kanters, Agnieszka Rybak, Iwona Brederveld Beeld Mark van der Zouw

'Weet je wat ze zeiden toen ik dertien jaar geleden bij het UWV langsging, net aangekomen in Nederland?" De vrouw doopt een bitterbal in de mosterd en kijkt haar toehoorders aan. "Dat ik eerst maar eens moest beginnen met een schoonmaakbaantje. Terwijl ik ze net daarvoor mijn universiteitsdiploma's had overhandigd! Niet te geloven."

Een dame in een zwart mantelpakje schudt haar hoofd. "Als ik tegen mensen zeg dat ik een vaste baan heb, zeggen ze: 'O, wat leuk! Bij welk schoonmaakbedrijf werk je?'"

Het is donderdagavond en langzaam druppelen tiptop geklede dames het film­instituut Eye binnen in Amsterdam-Noord. Bij de ingang staan drie jonge vrijwilligers klaar om de gasten welkom te heten. Voor hen op tafel liggen kaartjes met namen als Malgorzata, Justyna en Agnieszka, die de bezoekers op hun borst spelden. "Ik wist niet dat het pontje gratis was," zegt een vrouw terwijl ze in het café om zich heen kijkt. "Prachtige plek, dit. Zo zie je nog eens wat van de stad." Ze schudt de hand van de dame die naast haar staat. "Wat, werk je bij ING? Ik ook! Elke keer ben ik weer verrast wie ik hier tegenkom."

Netwerken
Uit het hele land zijn vanavond Poolse vrouwen naar Amsterdam gekomen om ­Joanna Chmura te zien spreken, die speciaal is overgevlogen uit Warschau. "Ze komt vertellen over persoonlijke ontwikkeling," zegt Monika Boomgaard (36). "Als trainer werkt ze met de methode van Brené Braun, de Amerikaanse hoogleraar die onderzoek doet naar leiderschap, moed en kwetsbaarheid. In Polen is ze heel populair." Boomgaard is voorzitter van Polish Professional Women, een vereniging opgericht voor hoogopgeleide Poolse vrouwen in Nederland. "Deze dames komen vanavond niet alleen voor de lezing van Joanna Chmura, maar ook om te netwerken, om nieuwe vrienden te maken en om eindelijk weer eens Pools te kunnen spreken."

Boomgaard kijkt tevreden naar haar landgenoten die in groepjes staan te kletsen. Zeven jaar geleden verhuisde ze met haar Nederlandse man vanuit Brussel naar Naarden. Ze ging werken als financieel analist bij een farmaceutisch bedrijf, kreeg drie kinderen en integreerde in de lokale gemeenschap. Maar op een dag vroeg ze zich af: waarom heb ik eigenlijk zo weinig contact met andere Poolse vrouwen in Nederland? "Ik keek naar mezelf en concludeerde: wij proberen zo goed op te gaan in de samenleving, dat we ons juist niét willen omringen met andere Polen."

Eigenlijk vond ze dat jammer. "Het is goed om te integreren, maar soms wil je ook gewoon even met iemand praten die dezelfde achtergrond heeft, met wie je je ervaringen kunt delen. Iemand met een Slavische ziel, met wie je je verbonden voelt."

Vereniging
Precies een jaar geleden begon ze daarom een besloten groep op LinkedIn. "Ik kende vier andere Poolse vrouwen en dacht: als jullie nu ook je vrienden uitnodigen, kunnen we misschien een community beginnen." Binnen een maand hadden vijftig vrouwen zich aangesloten: artsen, bankiers, managers en accountants. En niet alleen uit Amsterdam, Almere en Hoofddorp, maar ook uit Rotterdam, Tilburg en Nijmegen. "Ik wist niet wat me overkwam," zegt Boomgaard. "Allemaal mensen die elkaar niet kenden, maar die graag met elkaar in contact wilden komen."

Met Julita Davies, die ze al een paar keer had ontmoet via een gezamenlijke vriendin, besloot ze een borrel te organiseren voor deze groep. "We hadden een ruimte geregeld in het Bilderberghotel in Oud-Zuid," vertelt Davies (39), die al twaalf jaar met haar Britse man in Nederland woont en een marketingbedrijf runt. "Daar stonden we dan: Monika, ik en een fotografe. We waren best zenuwachtig: straks komt er helemaal niemand." Maar op die borrel meldden zich dertig vrouwen, uit het hele land. "Opeens werd ons initiatief echt serieus. We bouwden een website en organiseerden een maand later weer een bijeenkomst. Daar kwamen vijftig vrouwen op af. Toen wisten we: er is behoefte aan iets structureels. Laten we een vereniging oprichten."

Slecht imago
Davies werpt een blik op haar horloge, de lezing begint al over een kwartier. "Zal iedereen het op tijd weten te vinden?" vraagt ze terwijl ze naar de pontjes tuurt op het IJ. Nadat de laatste vrouwen haastig zijn binnenkomen, verplaatst de groep zich naar het zaaltje in de nok van het gebouw. Terwijl de dames al kletsend plaatsnemen op de stoelen klinkt Simply the best van Tina Turner uit de speakers. "Eindelijk eens een positief verhaal over Polen," zegt een dame met een parelketting zodra ze begrijpt dat een journalist van Het Parool naast haar zit. Dan verschijnt argwaan in haar blik. "Of toch niet?"

Volgens haar hebben Polen een slecht imago in Nederland en versterken de media dit beeld met negatieve berichten. "Poolse vrouwen zouden hier alleen maar komen om aardbeien te plukken, schoon te maken of met een rijke Nederlander te trouwen, en Poolse mannen zouden ­alleen maar bouwvakkers zijn die te veel drinken. Steeds maar weer die vooroordelen, ik word er moe van."

Dan pakt Joanna Chmura de microfoon. "Dzien dobry," groet ze haar publiek. In het Pools vertelt ze haar levensverhaal, en dat van enkele andere self made women. Ze laat filmpjes zien en doet korte oefeningen met de zaal. Sommige aanwezigen maken driftig aantekeningen. "Begrijp je er iets van?" fluistert de dame met de parelketting. "Nee? Dan voel je je precies zoals ik me voelde toen ik net in Nederland was aangekomen." Ze grinnikt en vertaalt flarden van de lezing: "Als ik iets wil, dan kan ik het." En: "Er is niets buiten ons. Alles zit in onszelf."

"Djiekuje," dankt Chmura haar publiek aan het eind van haar lezing. Ze krijgt een warm applaus, waarna de deelnemers weer vertrekken naar de bar. "Dit zijn vrouwen van een nieuwe generatie," zegt Teresa Schothuis, een Poolse dame van middelbare leeftijd die al 26 jaar in Nederland woont. "Toen ik opgroeide, leefden we nog in de periode van de Koude Oorlog. Wij zaten als jonge, ambitieuze Polen opgesloten achter het IJzeren Gordijn, West-­Europa was voor ons nagenoeg onbereikbaar." Totaal onvergelijkbaar met de huidige situatie. "De vrouwen die hier vanavond zijn, zijn opgegroeid in een ander Europa, met open grenzen. Ze zijn ­dynamisch en kunnen zich makkelijk in een ander land vestigen."

Ze kijkt om zich heen naar de twintigers en dertigers die in groepjes staan te borrelen. "Juist doordat ze hoogopgeleid zijn en relatief makkelijk integreren, zijn ze onzichtbaar. Daarom is het goed dat deze vereniging is opgericht. Deze vrouwen zijn het beste voorbeeld dat de vooroordelen over Polen niet kloppen. Zij zijn onze ambassadeurs."

Polenmeldpunt
Deze visie hadden ook Boomgaard en ­Davies toen ze afgelopen zomer besloten de vereniging op te richten. Met in de haast ontworpen visitekaartjes toog Boomgaard naar Den Haag om de échte ambassadeur van Polen enthousiast te krijgen voor hun plan. "Ik had een hele presentatie voorbereid, maar na vijf minuten was hij al overtuigd." In september hielden ze hun eerste ledenbijeenkomst, die de ambassadeur officieel kwam openen. "Hij was de enige man," zegt Boomgaard lachend. "In de zaal zaten tachtig vrouwen."

Een Poolse televisiezender hoorde niet veel later ook van het initiatief en kwam naar Amsterdam om een item te maken. "In Polen heeft natuurlijk iedereen gehoord van Geert Wilders en zijn Polenmeldpunt," zegt Boomgaard. "Wij willen als vereniging geen directe reactie op hem zijn - dat is te veel eer. Maar wij willen wel uitdragen dat wij als professionals een waardevolle bijdrage leveren aan de Nederlandse samenleving. Dat kunnen ze in Polen wel waarderen."

Elke week melden zich nieuwe betalende leden bij de vereniging aan, nog geen half jaar na de oprichting staat de teller op ruim 120. "Via LinkedIn checken we of ze hoogopgeleid zijn en ervaring hebben in de zakelijke wereld," zegt penningmeester Ewa Komorowska, die sinds zeven jaar in Nederland woont en bij ING werkt als auditor. "Dat is voor ons belangrijk. We willen een inspirerende sfeer creëren met mensen die op professioneel niveau een beetje op dezelfde golflengte zitten." Bovendien is de vereniging van plan om haar doelen verder uit te breiden: het bestuur is in gesprek met Nederlandse vrijwilligersorganisaties om te kijken of ze iets voor hen kunnen betekenen. "Veel Nederlanders denken dat Polen vooral iets willen krijgen, niet willen geven. Wij willen laten zien dat het ook anders kan."

Geen wokda
Opeens stroomt het cafégedeelte van Eye vol met bezoekers die net uit de film zijn gekomen. Verwonderd kijken zij om zich heen zodra ze merken dat de meeste mensen bij de bar Pools met elkaar staan te praten. "De meesten van ons spreken ook gewoon Nederlands hoor," zegt Malgosia Grochowska (39), hoofd inkoper bij een groot Amerikaans concern. "Maar het is fijn dat dat nu even niet hoeft." Ze denkt dat Amsterdam de beste plek is om als Poolse expat terecht te komen. "De vrijheid hier is fantastisch. Ik voel me hier compleet ingeburgerd, met mijn bakfiets. Aan de andere kant hoop ik dat we altijd onszelf kunnen blijven - multinationaal. Wij hebben de stad veel te bieden."

De bestuursleden evalueren ondertussen de avond en constateren tevreden dat ze weer veel nieuwe gezichten hebben gezien. "Ik wil even dag zeggen," zegt een dame die niet veel later bij hen komt staan. "Morgen ga ik voor familiebezoek naar Wroclaw en ik moet mijn tas nog pakken. Czesc!" Ze geeft de dames drie zoenen en loopt naar buiten. Rond tien uur vertrekken ook de anderen. "Morgen weer een drukke dag," zegt Boomgaard, die het voorzitterschap van de vereniging er in de avond- en soms nachtelijke uren bij doet. "De barmensen zullen vanavond wel raar staan te kijken: zo veel Polen bij elkaar, en niet één wodka besteld!"


Iwona Brederveld (35) is innovatiemanager technologie

"Op mijn 25ste kreeg ik een baan aangeboden in Nederland, als projectcoördinator bij een geurstoffenfabrikant. Ik was net afgestudeerd en ik was blij dat ik de kans kreeg om naar het buitenland te gaan, met mijn Poolse vriend. Binnen twee weken hadden we een fiets, elk weekend gingen we op pad om nieuwe plekken te ontdekken. Maar al snel bleek dat mijn vriend hier niet kon aarden. Hij ging terug naar Polen, dat was wel even schakelen.

Ik heb er bewust voor gekozen om niet in het expatkringetje te belanden, omdat ik bang was dat ik me hier anders nooit thuis zou gaan voelen. Ik wilde me juist omringen met mensen die hier vandaan komen. Na anderhalf jaar ontmoette ik mijn huidige, Nederlandse man, via vrienden. Inmiddels hebben we twee kinderen.

Het is fijn om me niet meer zo gehandicapt te voelen als in het begin, toen ik niet naar het theater kon en zelfs in de supermarkt niet kon vinden wat ik zocht. Heimwee heb ik eigenlijk nooit, maar sommige dingen uit Polen mis ik wel, zoals zelfgemaakte worsten en zuurdesembrood. Al elf jaar bak ik mijn eigen brood. Mijn man gaat binnenkort een rookoven bouwen in onze tuin."

Iwona Brederveld Beeld Mark van der Zouw

Agnieszka Rybak (29) is duty manager

"Naar Nederland gaan was voor mij een groot avontuur. Ik was nooit van plan om te emigreren; ik ben enig kind en wilde graag bij mijn familie blijven. Maar toen ik Michiel ontmoette, werd alles anders. Nadat ik wat tijd met hem had doorgebracht, besloot ik de gok te wagen. In mijn Fiat Siecento ben ik naar Nederland gereden. Als het me niet bevalt, rijd ik gewoon weer terug, dacht ik.

Dat is nu vierenhalf jaar geleden. Ik kende geen woord ­Nederlands en ben gaan werken als kamermeisje. Dat ik net mijn master filosofie had gehaald maakte me niets uit - ik wilde onafhankelijk zijn. Daarmee bevestigde ik misschien het cliché van de Poolse schoonmaakster, maar ik had geen zin om thuis te zitten.

Al gauw werd ik gevraagd om teamleider te worden in een ander hotel en kreeg ik Nederlandse vrienden. Mijn manager bood me na anderhalf jaar een nog betere baan aan, maar dan moest ik wel bereid zijn om te verhuizen naar Hongkong. Dat wilde ik niet, ik had net mijn leven hier opgebouwd. Inmiddels heb ik het gevoel dat ik echt iets kan betekenen in Nederland en fantaseer ik over de toekomst. Wie weet kan ik toch nog iets doen met mijn studie filosofie."

Agnieszka Rybak Beeld Mark van der Zouw

Daria Kanters (38) is ­bedrijfsjurist en ­secretaris van Polish Professional Women

"Het was liefde op het eerste gezicht. Ik was met vrienden op skivakantie in Frankrijk toen ik Jos ontmoette. Ik had alles in Warschau: een huis, een goede baan bij een advocatenkantoor, fijne vrienden. Die vakantieliefde gaat wel over, dacht ik. Maar Jos zocht me op in Warschau, ik vloog naar Amsterdam, en het bleef leuk. Twee jaar hebben we een latrelatie gehad en in 2011 zijn we getrouwd.

Jos heeft twee kinderen, daarom was het logisch dat ik naar Nederland kwam. Maar de eerste periode was wel moeilijk: ik kende weinig mensen, ik was totaal losgerukt van mijn eigen leven. In Polen had ik al wel een talencursus gevolgd, maar ik kon hier lang niet alles volgen. Met mijn schoonmoeder oefende ik: wil je koffie, een koekje, dat soort dingen. Ik leerde al snel dat ik over mijn schaamte heen moest stappen, niet verlegen in huis moest blijven zitten.

Op de universiteit ben ik een spoedcursus Nederlands gaan volgen en haalde ik mijn NT2-examen. Inmiddels heb ik een goede baan als bedrijfsjurist bij een grote gasleverancier, en kan ik weer op hoog niveau functioneren. Ik heb Nederlandse vrienden en voel me geen buitenstaander meer."

Daria Kanters Beeld Mark van der Zouw
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden