Plus

Het IJsbaanpad moet weer gaan leven

Het Burgerweeshuis is al een monument en het naastgelegen gebouw Tripolis, ook van Aldo van Eyck, staat op de nominatie. Wat gaat er met de omgeving gebeuren?

Het kantoorcomplex Tripolis is ontworpen door architecht Aldo van Eyck Beeld Maarten Steenvoort

Het gebied rond het IJsbaanpad geldt als een grote lege plek. Op de witte vlek op de kaart werd in 1960 het Burgerweeshuis gebouwd. Het meesterwerk van architect Aldo van Eyck werd in 2009 gemeentelijk monument en vijf jaar ­later rijksmonument.

Toen in de jaren negentig het gebouw leeg kwam en geen bestaansrecht meer had, paste Van Eyck het aan en ontwierp hij de panden ernaast, het complex Tripolis, als bedrijfsverzamelgebouwen.

Intussen is Tripolis zelf aan vernieuwing toe. Vastgoedexperts en de gemeente zijn bezig met herontwikkeling. Erfgoedvereniging Heemschut wil dat de torens van Tripolis als ensemble tot gemeentelijk ­monument worden verheven.

Stormachtige groei
"Het is een eervolle uitdaging om van deze plek bij het Olympisch Stadion iets te maken waar weer leven is," zegt Daan van Helsdingen van Flow Real Estate, dat vorig jaar voor 70 miljoen euro eigenaar werd van Tripolis. "Het nabijgelegen Stadionplein is schitterend vernieuwd.

De Fred. Roeskestraat en het Burgerweeshuis werden mooi opgeknapt. De Amstelveenseweg raast hiertussen richting het VU-ziekenhuis, maar de aangrenzende ruimte rondom Tripolis en de Sporthallen Zuid bleef niemandsland. Wij zien in de stormachtige groei van Amsterdam, met een grote behoefte aan woningen, kans om hier een multifunctionele stedelijke plek van te maken."

De ruimte naast het IJsbaanpad, onderdeel van het Verdigebied tussen Zuidas en het Olympisch Sta­dion, is een van de weinige blinde vlekken van de stad. Van Helsdingen: "Het groene karakter rond de Nieuwe Meer blijft natuurlijk, maar er is plaats voor ontwikkeling in het gebied tussen de A10, het Zuider Amstelkanaal en het Piet Kranenbergpad."

Schoonheid
Van Helsdingen heeft vele partijen, waaronder de Aldo en Hannie van Eyck Foundation, bij de plannen rond Tripolis betrokken. "Bij de gemeente zei iemand: 'Haal maar een toren weg.' De meeste makelaars adviseerden alles plat te gooien, zij probeerden jarenlang tevergeefs huurders te trekken. Wij zijn altijd blijven zeggen dat je ook de schoonheid van het ­bestaande moet kunnen zien. Als je hier in Tripolis staat, moet je eens zien hoeveel licht er binnenkomt."

Samen met bureau MVRDV begon Flow op vernieuwing te studeren met behoud van de torens als uitgangspunt. "Maar studeren is geen studeren als je dat niet met open vizier doet," zegt Van Helsdingen.

"We hebben ook weleens gedacht aan zwevende gebouwen ­boven het bestaande Tripolis." In een van de talrijke voorontwerpen staat inderdaad een groot woongebouw als een doos over de torens heen. In een ander staat de doos aan de rand van het terrein. Dat betreft volgens Flow nog maar een van de vele 'denkrichtingen'.

Karakteristiek
Winy Maas van MVRDV reageert vanuit New York, waar hij op bezoek is vanwege een toren die hij er heeft ontworpen. "Tripolis is wellicht niet het spraakmakendste ontwerp van Aldo van Eyck," zegt Maas, "maar wel zeer karakteristiek. Eigenlijk is het een soort campus. Wat introvert misschien.

Op allerlei plekken rammelt het in de omgeving, daar zouden we wat aan moeten doen. Je moet je voorstellen dat de Zuid­as, met intensieve bebouwing, op die plek als het ware stopt. Het zou goed zijn het gebied en de achterliggende wijken te verbinden en tot leven te brengen. Dit ensemble met groene ruimtes speelt een cruciale rol in het bijeenbinden van het geheel, waar het nu niet fijn toeven is."

Bron: Maps4News Beeld Jamie Groenestein

Twee scheppingen van Aldo van Eyck

Het Burgerweeshuis is het kernwerk van Aldo van Eyck, onderstreept Vincent Ligtelijn, architect en auteur van meerdere boeken over Van Eyck. Ligtelijn schreef bij de aanvraag voor de monumentenstatus van Tripolis een pleidooi voor behoud.

"Om het Burgerweeshuis te redden is het ­Tripoliscomplex gebouwd, waardoor die twee ontwerpen beeldend met elkaar zijn verbonden," zegt Ligtelijn. "Het zijn drie wonderlijke gebouwen, met regenboogkleuren en torens met veel lucht. Een gedifferentieerd ontwerp, met verschillende dieptes."

Tripolis tart volgens Ligtelijn alle neigingen die op dit moment in de architectuur bestaan. "Als je Tripolis vergelijkt met die gladde, keiharde gebouwen die brutaal staan te ­tetteren in de stad, zonder zich iets aan te trekken van de omgeving, dan is dit een ­bijzonder complex.

Rem Koolhaas, de goeroe van de Nederlandse architectuur, heeft het altijd over 'fuck the context'. Deze gebouwen doen het ­tegenovergestelde: ze gaan aandachtig in op de omgeving, hebben een eigen gezicht en huilen niet met de wolven mee."

Tripolis is niet erg mooi, vindt Ligtelijn. "Er zit geen diamant op, maar het is in zijn instelling een goed ontwerp en het doet eer aan het Burgerweeshuis."

Je brengt volgens hem alleen al schade toe als je iets tussen Tripolis en het Burgerweeshuis neerzet en daardoor de ruimte om het gebouw heen in ­beslag neemt. "Dat zou misschien kunnen op het platteland, maar zeker niet hier."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden