Plus

Het huis van Gerard van der K. was een brandhaard

Incidenten met mensen met een psychiatrische achtergrond in sociale huurhuizen nemen toe. Gerard van der K., die vorige week omkwam bij een brand in zijn huis, is daar een schrijnend voorbeeld van.

De Barbusselaan, donderdag Beeld Hanneloes Pen

Gerard van der K. (54) woonde al ruim dertig jaar in zijn sociale huurwoning aan de Barbusselaan in Zuidoost. Vorige week vloog het tot de nok toe met kranten en boeken gevulde huis in brand. Het vuur laaide zo hoog op dat het oversloeg naar de erboven en ernaast gelegen woningen.

Voor de benedendeur staat een vaasje met twee rode geraniums met een briefje eraan: 'Voor de man die om het leven is gekomen' en 'Voor de buren die geen woning en spullen meer hebben'.

De naaste buren hadden aanvankelijk weinig last van hun buurman, die een teruggetrokken bestaan leidde. Alleen overbuurman Leo Blom, die Van der K. sinds de jaren tachtig kende, kwam weleens bij hem over de vloer.

Blom: "In het begin kon je op zijn hoekbank zitten, maar later ging dat niet meer toen hij kranten, boeken en encyclopedieën begon te verzamelen. Hij wilde een archief samenstellen en vroeg of ik hem wilde helpen."

"Ik heb twee dagen kranten zitten scheuren, maar daarna ben ik ermee gestopt. De kranten waren opgestapeld tot aan het plafond."

Hij waarschuwde zijn vriend nog dat het een levensgevaarlijke situatie was. "Het huis was een brandhaard." Maar Van der K. deed er weinig mee.

Peukjes
Blom vertelt dat Van der K. in het verre verleden opgenomen is geweest op een psychiatrische afdeling van het AMC en cliënt was van Mentrum. Hij was ook bekend bij het Leger des Heils en de GGD.

Vroeger kwam hij nogal eens in de problemen. Blom: "Hij ging naar het Centraal Station en pikte illegalen op, veelal Polen. Die liet hij bij zich thuis wonen om wat geld bij te verdienen. Maar het liep nogal eens slecht af. Dan vernielden ze zijn huis of schopten de boxspring stuk in de zijkamer waar hij zijn 'gasten' liet verblijven."

Hij kwam dan in alle haast naar Blom toe en vroeg of hij de politie mocht bellen. "Hij kon niet meer bij zijn eigen telefoon komen door al die spullen in huis. De politie kwam dan langs en gooide de illegalen zijn huis uit."

Van der K., een lange, magere man met zijn haar in een staartje, meed zijn buren. Een overbuurman op de hoek kent hem alleen van gezicht.

Bij het nabijgelegen winkelcentrum kennen ze hem ook, al weten ze zijn naam niet. Hij liep altijd voorovergebogen over straat en raapte soms peukjes op van de grond. "Hij kwam hier soms eten halen," zegt de man van de snackbar.

Opgestapeld
Bij de sigarenwinkel wipte Van der K. vaak naar binnen om oude kranten te scoren. Lenny van Dijk: "Ik zag hem ook kranten uit de containers halen. Hij vroeg ook altijd om tabak die over de datum was, en dan ging hij afdingen."

Volgens twee bovenbuurvrouwen kwamen er om de zoveel tijd hulpverleners bij hem langs. Ook is zijn huis een keer opgeruimd. Toen de woning afbrandde, kon de buurt van buiten zien hoe hoog de kranten waren opgestapeld.

Volgens de politie is Van der K. door een misdrijf om het leven gekomen. De politie zegt geen indicatie te hebben dat er een verband is tussen de geestestoestand van de man en het gepleegde misdrijf.

Woningcorporatie De Key, eigenaar van de woning, geeft geen toelichtingen.

De Barbusselaan, donderdag Beeld Hanneloes Pen

Overlast door zorgmijders en patiënten
De toename van incidenten met verwarde bewoners en ex-patiënten van GGZ-instellingen in sociale huurwoningen was in 2014 door woningcorporaties voorspeld.

"De uitstroom van mensen met een psychiatrische achtergrond leidt nu dan ook duidelijk tot toename van de zware overlast," zegt Linda van Etten van De Alliantie. "Ruim driekwart van alle meldingen die bij ons binnenkomen heeft te maken met bewoners met een psychiatrisch verleden."

Eigen Haard en Stadgenoot signaleren dat ook. "Wij hadden een zorgmijdende huurder, die begin 2016 in de Guldenwinckelstraat al zijn huisraad naar buiten gooide, waarna bloed langs de ramen stroomde," zegt Pim de Ruiter van Stadgenoot. "De man heeft zelfmoord gepleegd. Het ging om een draaideurgeval."

Tot vorig jaar waren het de woningcorporaties die de leiding hadden bij de opvang van verwarde personen, maar sinds de invoering van de nieuwe Woningwet (2015) is die overgenomen door stadsdelen. De Ruiter: "Wij horen nu vaak van huurders dat de overlast niet te harden is. Dan moeten wij toch hulpverleners optrommelen en aandringen op actie."

Egbert de Vries, voorzitter van de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC) ziet juist ook een groeiend aantal sociale huurders die met hun verzamelwoede overlast veroorzaken.
Volgens Petrie Kremer van Mentrum is de 'intolerantere' samenleving ook minder bereid ex-patiënten van GGZ-instellingen of verpleeg­huizen in woonwijken op te vangen.

Volgens de GGD steeg het aantal klachten bij de Meldpunten Zorg en Overlast van 2342 in 2012 tot 3597 in 2015. Het aantal pure 'zorgmeldingen' van burgers bedroeg 492 in 2013 en 546 in 2015.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden