Plus

Het goede leven: hoe Nederland welvarender werd

Welk kind spaart nu nog sigarenbandjes? En wat een revolutie was de walkman. Annegreet van Bergen beschrijft in Het goede leven hoe Nederland in een halve eeuw welvarender werd - en ongenadig veranderde.

Een meisjeskamer in de jaren zestig. Korte rokjes en rotan meubelenBeeld Jacomien Meijer-de Bruin

Dat was dikke pret inderdaad: een single afspelen op 33 toeren. De stem van de zanger zakte dan minstens één octaaf.

'Daardoor leek het alsof Ivan ­Rebroff in plaats van Paul McCartney Yesterday zong,' schrijft Annegreet van Bergen in haar nieuwe boek Het goede leven. Een langspeelplaat afspelen op 45 toeren was overigens nóg leuker.

Om hier de lol van in te zien, of ook zelfs maar te begrijpen, is een minimumleeftijd van, zeg, veertig jaar hard nodig. En precies voor die doelgroep is Het goede leven geschreven. Over het dagelijkse leven toen en hoe ongenadig dat verschilt met nu.

Nog zoiets, de walkman.

Het is voor tieners van nu zelfs bij benadering niet voor te stellen hoe groot de revolutie van de walkman was, en hoe die een tienerleven opfleurde. Opeens was het mogelijk muziek te luisteren - op straat!

Zakjapanners
In 1979 introduceerde Sony de kleinste cassettespeler ter wereld, maar iets groter dan de muziekcassette zelf. De walkman paste in jas of tas en kon overal mee naartoe. Uit het boek: 'Voor het eerst in de geschiedenis kon je op elke plek en op elk moment naar je ­eigen muziek luisteren.'

Na dertig jaar werd de productie alweer ­gestaakt. De plek van de walkman werd ingenomen door de (draagbare) compactdiscspeler.

De jonge lezer, opgegroeid met de smart­phone, zal in het boek van de ene verbazing in de andere vallen - en niet alleen door de voortdurende aanwezigheid van muziek onderweg.

Polshorloge
Ook de elektrische rekenmachine, op batterijen en makkelijk mee te nemen, was in de jaren ­zeventig spiksplinternieuw. Vanwege de Japanse afkomst werden ze zakjapanners genoemd.

De Sony walkman in 1979 Nieuw en opwindendBeeld Museum van de 20e Eeuw
Salarisverdeeldoosje. Het vakantievakje werd vaak afgeplakt; veel mensen bleven toch thuisBeeld Museum van de 20e eeuw
Poesiealbum. Met gedichten van klasgenootjes en familieBeeld Museum van de 20e eeuw

Zelfs de tijd was niet continu voor handen. Nu loopt de tijd voortdurend met ons mee, schrijft Van Bergen: op de smartphone, het dashboard van de auto, de magnetron.

Maar in de jaren vijftig stonden er twee klokken in huis en hooguit vader had een polshorloge. Wie buitenshuis ­wilde weten hoe laat het was, moest een kerkklok zoeken of anders even naar het marktplein.

Horten en stoten
Ook de nieuwsvoorziening kwam met horten en stoten en niemand die dat raar vond. Van Bergen schrijft hoe ze in november 1989 met haar vader een trektocht door de bergen van Nepal maakte. In een toeristenwinkel in Kathmandu kocht ze The International Herald Tribune.

De Muur was gevallen, tien dagen eerder.

Uit het boek: 'Dat wij tien dagen onwetend waren geweest, was helemaal niet gek. In tegendeel, we vonden het juist bijzonder dat we dankzij een Amerikaanse krant in het verre ­Nepal al zo snel op de hoogte waren van dit grote nieuws.'

Winkeltijdenwet
Nog iets wat de jonge lezer zich niet kan voorstellen: op zondag waren de winkels dicht. De binnenstad was uitgestorven, ook de Kalverstraat.

Van Bergen woonde van 1973 tot 1999 in Amsterdam en in haar eerste jaren was het op zondag doodstil op straat. Bijna alle winkels waren gesloten, behalve Theeboom, de joodse bakker op de hoek van de Maasstraat, en daar kocht ze dan boterkoek.

Alleen kranten- en tijdschriftenwinkels mochten open, want de vrijheid van meningsuiting ging boven de Winkeltijdenwet. Curieus feit: seksshops waren wel open. Die verkochten immers ook tijdschriften.

Van Bergen schrijft: 'De wetgever kon of wilde geen onderscheid maken tussen porno en nieuws en daarom konden ­Nederlanders ­jarenlang op zondag wel vibrators kopen, maar geen boter of melk.'

Een inktpot van Van Son. Tot de jaren zestig werd op school met een kroontjespen geschrevenBeeld Museum van de 20e eeuw
Spaarzegels. Van de kruidenier op de hoekBeeld Museum van de 20e Eeuw
Een centrifuge van Edy Wassen was een toestand van drie, vier dagenBeeld Museum van de 20e eeuw
Sigarenbandjes. Het ultieme sparen.Beeld collectie Tom Steenbergen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden