Erik VoermansBeeld Linda Stulic

Het genie en het halftalent

PlusColumn

Eerste hulp bij klassieke muziek van Erik Voermans, met deze week: Mozarts Mis in c.

La clemenza di Tito is Mozarts laatste opera. Hij wist het stuk in 1791 niet eigenhandig te voltooien, omdat hij het te druk had met Die Zauberflöte. Daarom had hij de ­recitatieven uitbesteed aan een leerling.

Dat kwam de kwaliteit niet ten goede, want Mozart was een van de geniaalste componisten in de muziekgeschiedenis en die leerling was een saai halftalent. Uit beleefdheid zal ik zijn naam niet noemen, ook al omdat het niet voor 100 procent vaststaat dat het Süssmayr was.

Recitatieven zijn de momenten in een opera waarop de zangers aan een veredelde vorm van spreken doen - veel tekst, geen melodische herhalingen, praatritme - en die door de luisteraar ietwat ongeduldig worden uitgezeten in afwachting van de eerstvolgende aria.

Van Mozart zijn die recitatieven vaak heel genietbaar, maar bij Süssmayr snak je naar de fastforwardknop.

La clemenza di Tito was deze maand acht keer te horen en te zien bij De Nationale Opera. Dirigent Teodor Currentzis en regisseur Peter Sellars hadden bij gebrek aan een fastforwardknop een andere oplossing gevonden voor Het Probleem Süssmayr.

Ze sneden, heel brutaal, zijn recitatieven weg en vervingen die door onder meer delen uit Mozarts Mis in c, bijgenaamd de Grosse Messe, vanwege de bezetting (orkest, koor, twee ­sopranen, tenor en bas), maar misschien ook omdat het tot zijn geïnspireerdste vocale werken behoort.

Er zijn mensen die de mis net zo mooi vinden als het veel beroemdere Requiem. Ik spreek het niet tegen.

Mozart schreef de mis voor zijn liefje Constanze, een getalenteerde sopraan, die hij het stuk in het vooruitzicht had gesteld als ze hem haar jawoord zou geven. Toch maakte hij de mis nooit af.

Wat hij wél schreef, is van diepe schoonheid. Hij had daarbij lak aan alle conventies, want bijvoorbeeld in het Et incarnatus est gaf hij de sopraan lijnen die in een opera niet hadden misstaan, inclusief een hoge C. Heel dramatisch is ook de sprong van twee octaven vanaf een lage As op de woorden Christe eleison in het Kyrie.

Wat Currentzis en Sellars in La clemenza di Tito deden, was dus midden in de roos.

Bach Collegium Japan o.l.v. Masaaki Suzuki met Mozarts Mis in c en Haydns Symfonie nr. 48, op 29 mei in het Concertgebouw (aanvang 20.15 uur).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden