Column

Het commentaar van een anarchist van vroeger

Theodor Holman

Andrée van Es wil haar partij, GroenLinks, laten fuseren met de PvdA. Dat is, vreemd genoeg, een zakelijke oplossing voor een ideologisch probleem.

Beide partijen hebben ideologische tegenwind: de sociaaldemocratie heeft haar belangrijkste doelen bereikt en de filosofie van GroenLinks (goede zorg, schone energie, meer werk, een sterker Europa - meer kan ik op de website niet vinden en als ik in het zoekveld partijprogramma intik, krijg ik allerlei nieuws, maar niet wat ik zoek) is door andere partijen overgenomen of zelfs aangescherpt.

Wat mij bij beide partijen opvalt, is dat ze worden gesteund door mensen die meer de folklore van de ideologie aanhangen dan de ideologie zelf.

Hoewel ik geen ideologie meer aanhang, schaam ik me er niet voor dat dit vroeger anders was. Ik ging daarom mijn boekenkast nog eens langs om te kijken wat me destijds (als zestienjarige) zo inspireerde en nu misschien ook folklore is geworden.

Dat was bijvoorbeeld een boekje als 'Anarchisme van de daad' (1969) van Anton Constandse. Ik las en herlas dat. (En nu ik het voor de zoveelste keer lees, vind ik het wéér op de een of andere manier inspirerend.) Constandse (schrijver, journalist, vrijdenker, atheïst) kwam wel eens bij ons thuis en ik zag hem ook bij de bevriende familie Spigt. Later hoorde ik hem bij de VPRO-radio (VPRO Vrijdag), waar ze hem, toen hij al in de zeventig was, met zijn snerpende stem Joe Cocker of Bob Dylan lieten aankondigen.

Hoofdstuk zes in het boek was mijn lievelingshoofdstuk en heet 'Individualisme als gedragspatroon.' Daarin vertelt Constandse hoe mensen die in God geloven, eigenlijk wel weten dat Hij niet bestaat. ('Intuïtief weten gelovigen dat zulke goden niet bestaan, dat zij wensdromen zijn.')

Constandse werkte voor het liberale Algemeen Handelsblad en zei over zijn levenshouding, lees ik op Wikipedia, dat zijn anarchisme eigenlijk een speciale vorm van liberalisme was.

Kijk, daar geef ik hem na al die jaren weer een hand.

Ik zie hem nóg zitten in het huis van de familie Spigt en bij ons thuis. Hij kon fantastisch vertellen.

Nooit zal ik vergeten hoe hij ons tieners vertelde dat sinterklaasliedjes eigenlijk heel schunnig waren als je ze freudiaans interpreteerde.

Ik zou er veel voor overhebben nu zijn commentaar op deze tijd te horen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden