Het blijft voorlopig wachten op herdenkingsmonument MH17

De identificatie van de slachtoffers is grotendeels afgerond. Vandaag zijn ze herdacht. Een nationaal monument voor de passagiers van vlucht MH17 lijkt nu een logische stap.

Bij de ingang van de Van Oudheusdenkazerne, waar de stoffelijke overschotten van de MH17-passagiers worden onderzocht, zou een locatie kunnen zijn voor een monument. Beeld anp

Ze moesten iets doen, de drie vrienden van Katja Renkers, net na de catastrofe met de MH17. Hun vriendin was haar vader, moeder en broertje kwijtgeraakt en zij stonden machteloos.

De één zit in de natuursteen. De ander is kunstenaar. De derde doet iets met pr. Dus besloten Nick Blok, Eric de Waal en Emily Ekong uit Hoofddorp al snel na de ramp geld in te zamelen voor een monument. Blok: 'De gemeente Haarlemmermeer, waar Schiphol ook onder valt, reageerde in eerste instantie enthousiast. Maar nu we een paar duizend euro hebben ingezameld, willen ze eerst wachten of er een nationaal monument komt.'

Op Schiphol wacht men ook af. De herdenkingsruimte, vol bloemen, kaarsjes, tekeningen, knuffels en kaarten, is rond de nationale herdenking van vandaag nog een paar dagen open. Maar als morgen de deuren definitief sluiten, brengen medewerkers van de luchthaven alle spullen onder in een depot. 'Totdat een besluit is genomen over een nationaal monument,' meldt een woordvoerder.

In Hilversum hetzelfde verhaal. Liet de gemeente, zwaar getroffen door de ramp en bovendien de plek waar alle lichamen worden geïdentificeerd in de Van Oudheusdenkazerne, daags na de crash nog weten dat er 'zeker een monument voor de slachtoffers zou komen', inmiddels is men terughoudender. 'We wachten af of er een nationaal monument komt.'

'Woud van regelgeving'
Het lijkt een logische volgende stap, nu de identificatie van de slachtoffers grotendeels is afgerond en de nationale herdenking achter de rug is. Toch denkt Toine van de Sande, voorzitter van de Stichting Vliegramp Tripoli, dat het nog een hele tijd kan duren voordat een monument verrijst. 'Allereerst omdat het voor de nabestaanden een tijd duurt voordat ze behoefte krijgen aan zo'n monument. Eerst ben je in de beslotenheid van je eigen familie met het verdriet bezig. Als de scherpe kantjes daar af zijn, komt de behoefte om een openbare plek te creëren om de slachtoffers te herdenken.'

'Vervolgens stuit je op een woud van regelgeving, want het blijft Nederland. Dat is ook goed, maar het zorgt er wel voor dat wij nog steeds een plek zoeken waar we welkom zijn. Het lijkt er nu op dat we die hebben gevonden, maar meer kan ik nu niet vertellen. Het is zo precair.'

Iedereen vindt dat zo'n ramp een monument verdient, maar niemand wil de verantwoordelijkheid nemen, is ook de ervaring van Karin Beenhakker, die bijna tien jaar geleden met haar gezin in Sri Lanka ternauwernood de tsunami overleefde. 'Het is te groot om te bevatten, te moeilijk. En het kost geld. Ons monument is volledig uit donaties gefinancierd.'

Onmogelijkheden
In één van de eerste slapeloze nachten in haar eigen bed kreeg Beenhakker - zelf beeldhouwster - een visioen van een kunstwerk met een golf. 'Uiteindelijk leidde dit tot de realisatie van het tsunamimonument, voor alle Nederlandse slachtoffers, 2,5 jaar later. Maar het kostte veel energie en moeite. Je stuit bij de overheid op meer onmogelijkheden dan mogelijkheden. En dan heb je ook nog de wensen van de nabestaanden.'

Op 07-07-07 werd in Beenhakkers woonplaats 't Zand het monument onthuld. In de Kop van Noord-Holland, vlak bij de kustlijn. De overeenkomst met de tragedie rond vlucht MH17: net als bij de allesvernietigende vloedgolven moeten sommige nabestaanden vrezen dat ze nooit meer een deel van het lichaam van hun geliefde terugkrijgen.

Troost en bezinning

Beenhakker: 'Sommige nabestaanden die niets konden begraven of cremeren zijn zo blij met dit monument. Ze hebben nu eindelijk een plek om naartoe te gaan. Maar ook anderen vinden er troost en bezinning.'

'Dat zijn enkele functies van zo'n monument,' zegt Jorien Holsappel, expert op het gebied van psychosociale hulp na schokkende gebeurtenissen en nauw betrokken bij de herdenking van vandaag. 'Het zorgt ook voor erkenning van hun leed.'

Holsappel adviseert de nabestaanden van de MH17-slachtoffers, die een stichting oprichten om hun belangen te behartigen. Als mogelijke locaties voor een monument noemt zij Schiphol, de vliegbasis in Eindhoven en Hilversum.

Onheilsplek

Op de rampplek staat nu al een door Oekraïners opgetrokken gedenkteken. Maar Laurie Faro verwacht dat de nabestaanden behoefte hebben aan een eigen monument ter plaatse. Faro promoveert volgend jaar op onderzoek naar de functie van herdenkingsmonumenten. 'Dat de plek des onheils gemarkeerd wordt, vinden mensen vaak het belangrijkst.'
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden