Het besef dat oorlog voeren soms moet, bedrukt me

PlusTheodor Holman

Herdenken. Ik doe het, maar het irriteert dat ik namen vergeet.

Hoe heette die onderwijzeres die ons vertelde over haar onderduik? Als de Duitsers kwamen binnenvallen – en die zijn twee keer langs geweest – dan kroop haar familie door een luik in de kruipruimte om zich te verbergen. En op het luik ging dan de herdershond liggen. Als de Duitsers iets tegen hem zeiden, begon hij gevaarlijk te grommen en durfden ze hem niet te ­benaderen.

“Tarzan heeft ons gered,” zei de juf.

Ik heb van dat verhaal wel eens een film willen maken en een kinderboek willen schrijven, maar niemand was daarin ­geïnteresseerd. Nu vertel ik het maar aan mijn kleinkinderen. Ze zijn er nog net iets te jong voor. Van die hond vinden ze wel leuk, maar het lukt mij niet de angst van de onderduikers over te brengen. Mijn kleinzoon wil alleen weten hoe die hond wist waar hij moest liggen. Ik leg het uit.

“Dus hij was net als een hond voor ­blinden.”

Zeker weten doe ik het niet, maar ik heb het idee dat hem dat teleurstelt. Hij had liever gehad dat Tarzan uit zichzelf de mensen had beschermd.

Zal mijn kleinzoon straks nog herdenken?

Zijn ouders en grootouders doen er genoeg aan, maar zal hij de noodzaak zien? In de ­toekomst wordt de Holocaust misschien overtroffen door een grotere genocide en wat blijft er dan over van onze Tweede Wereldoorlog? Wat weten wij nog, ik noem maar wat, van de Slag bij Waterloo? Of van de Slag bij Trasimeno?

Oorlogen verdwijnen uit het geheugen. Soms verdringen we ze welbewust, omdat we anders geen andere oorlog durven beginnen. Het besef dat oorlog voeren soms moet, bedrukt me trouwens.

Het hoort een sombere dag te zijn, 4 mei – zeker deze in coronatijd. Al ontglippen me de namen van sommige onderwijzers, ooms en tantes en vrienden van mijn ouders die ons verhalen vertelden, ik ken er nog genoeg. In de stilte van de nacht zal ik nog even met de hond over de Reguliersgracht en de ­Weteringschans lopen. Even De Balie en omgeving bekijken, waar het Huis van ­Bewaring was.

Waar Anne Frank en haar familie gevangen waren, Gerrit van der Veen, de broertjes Van het Reve. “Ik ben Jood, sla me dood, het is mijn eigen schuld,” moesten de Joden daar roepen van de Duitsers.

Daar denk ik dan aan.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden