Plus

Het apocalyptische Negentoonsakkoord van Bruckner

Wekelijks tipt redacteur Erik Voermans in de rubriek Eerste Hulp bij Klassieke Muziek een concert in Amsterdam. Deze keer: Bruckners apocalyptische negentoonsakkoord.

null Beeld Guy Kokken
Beeld Guy Kokken

Anton Bruckner, al geruime tijd ziek en zwak, stierf op 11 augustus 1896 rond drieën in de middag aan een hartaanval. Die morgen had hij nog aan het laatste deel van zijn Negende symfonie gewerkt. Hij had er trek van gekregen. Maar de lunch, schwäbische Brotsuppe mit Würstel, broodsoep met worst, kon hem niet bekoren. Toen hij het koud kreeg, ging hij op advies van zijn huishoudster, Frau Kathi, naar bed, manoeuvreerde zich op zijn linkerzij, 'ademde tweemaal diep en stierf' (met de woorden van biograaf Van Zwol).

Door zijn dood, op zijn 72ste, bleef zijn Negende onvoltooid en eindigde het stuk officieel met het Adagio, dat een van de allermooiste langzame delen van een symfonie is die ooit zijn geschreven.

De vrome Bruckner droeg de symfonie op aan 'De lieve God' en die zal zeer in zijn nopjes zijn geweest met dit geschenk, en zeker met dat Adagio.
Dat Adagio begint met een spectaculaire sprong van een none in de strijkers (octaaf plus een halve toon), waarmee Bruckner onmiddellijk in hogere sferen zit. Echt ongelooflijk mooi wordt het vanaf partituurcijfer twintig, waarin het strijkerscorps een stijgende melodie van acht noten speelt, die in de hemel eindigt en wordt afgesloten met dalende harmonieën als zacht schreiende engelenkoren.

Intensiteit en volume
Maar dan komt het. Een van de indrukwekkendste passages uit de hele symfonische literatuur: de wurgend spannende opbouw vanaf maat 173, ingezet door blazers, die steeds een toontje hoger en hoger en hoger spelen, terwijl de muziek steeds luider en luider en luider wordt, om te eindigen in Het Verschrikkelijke Apocalyptische Negentoonsakkoord van maat 206.

Jezus. Zelfs als ik het opschrijf, moet ik naar adem happen.
Een dirigent die als weinig anderen weet, of beter gezegd, voelt, hoe je deze langzame toename van intensiteit en volume moet opbouwen, is Bernard Haitink. Hij laat dat vanmiddag horen in het Concertgebouw. Kaartjes zijn er niet meer, maar live meeluisteren op Radio 4 is gratis.

Bruckner-Negende symfonie

Bruckner - Negende symfonie
Radio Filharmonisch Orkest
o.l.v. Bernard Haitink
27 februari (zaterdagmatinee)
Concertgebouw

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden