Update

Herrema wilde meteen 'alle shit' NZ-lijn

Herrema stapte in februari van dit jaar op vanwege aanhoudende kostenoverschrijdingen bij het project. Foto ANP

AMSTERDAM - Veel problemen met de Noord/Zuidlijn komen voort uit de manier waarop Amsterdam in oktober 2002 aan het project begon. Te optimistisch, met een te krappe begroting, een rammelende organisatie en een wirwar aan contracten.

''Ik heb het besluit om ermee te beginnen, geregeld vervloekt,'' aldus de begin dit jaar afgetreden wethouder Tjeerd Herrema, maandag in zijn verhoor voor de enquêtecommissie die de problemen bij de Noord/Zuidlijn onderzoekt.

Herrema wist bij zijn aantreden in 2006 dat het project duurder zou worden. Dat had hij gehoord van PvdA-onderhandelaar Lodewijk Asscher. Die was opgebeld door VVD-wethouder Mark van der Horst met de boodschap dat de Noord/Zuidlijn 'naar zijn gevoel' de eerste vier jaar wel eens tweehonderd miljoen euro duurder kon worden.

Topambtenaar Laurens Haanen had al verklaard dat er begin 2006 een tegenvaller van honderd miljoen aan zat te komen, vanwege te verwachten voordelen uit aanbestedingen, die ten onrechte al waren ingeboekt, nog voordat ze zich hadden voorgedaan. Hij, en anderen, zeiden dat dit bedrag niet werd gemeld aan de raad, mogelijk vanwege de verkiezingen.

Herrema zei geen details te kennen, maar wist 'dat er een hoop aan kwam'. Hij wilde zo snel mogelijk open kaart spelen met de ambtenaren. ''Ik zei op dag één: geef me meteen alle shit. Als er nog geen compleet beeld is, doe het in twee stappen.''

De cultuuromslag ging niet vanzelf. Het projectbureau Noord/Zuidlijn kwam nooit met slecht nieuws. Herrema: ''Je kan van mensen die jarenlang A zeggen moeilijk verlangen dat ze B of C gaan zeggen.''

Op 21 juni 2006 meldde het college in de prognoses dat de gemeentelijke bijdrage 22 miljoen euro zou stijgen. Enkele dagen later, op 1 juli 2006, kwam er nog eens 83 miljoen euro bij. Dat kwam door met de aannemers te heronderhandelen.

Eerder op de dag had Van der Horst heronderhandelen één van de domste besluiten van de eeuw genoemd. 'Kost bakken met geld', meende hij. Herrema vond dat het in elk geval een betrouwbaar cijfer in de boeken opleverde.

Het stilleggen van het werk aan de metro eind 2008, na de tweede grote lekkage en verzakking bij metrostation Vijzelgracht was volgens Herrema onvermijdelijk. De gemeente kende onvoldoende de oorzaak van de verzakkingen om verder te kunnen gaan. Dat gold ook voor station Rokin, waar ook 'verdachte voegen' in de damwand zaten.

Wethouder Maarten van Poelgeest vond ook niet dat de gemeente te hard op de rem had getrapt, ook al lag het werk een jaar stil - kosten 117 miljoen euro. De gemeente moest een signaal afgeven naar de burgers, aldus Van Poelgeest en Herrema. Daarom trad Tjeerd Herrema af als wethouder.

De commissie vroeg zich ook af of burgemeester Job Cohen, die vanmorgen aan de tand werd gevoeld, het project schade toebracht toen hij vorig jaar na de verzakkingen bij de Vijzelgracht zei dat de geloofwaardigheid van het project onder druk stond.

Dat wilde een deel van de gehoorden wel bevestigen. Tjeerd Herrema: ''Ik denk dat daarmee het project wat dieper in de put werd gepraat dan noodzakelijk was.''

Wethouder Maarten van Poelgeest verdedigde Cohen. ''Panden waren in enkele uren 25 centimeter verzakt In dat perspectief was het geen gekke opmerkingen. De eerste verzakkingen en budgetoverschrijdingen zetten het vertrouwen onder druk. Zo laat je zien dat je die emotie deelt en begrijpt.'' (TON DAMEN)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden