Henk van Osch : Bram Peper - Man van contrasten ****

'Bram Peper was een fatsoenlijk en integer man.' Op de laatste bladzijde van zijn biografie trekt Henk van Osch een conclusie die niet iedereen zal delen. Door de bonnetjesaffaire kleeft aan Peper het imago van een zakkenvuller.

Dat is tragisch, al was het maar omdat hij bovenal een onafhankelijk denker en strateeg binnen en buiten de PvdA is geweest. Al in 1980 wierp hij de vraag op of integratie met behoud van culturele identiteit niet een verkeerd uitgangspunt was. Hij bestreed het PvdA-taboe op het ter discussie stellen van de koppeling van uitkeringen aan lonen, legde de basis voor het grotestedenbeleid en was als burgemeester (1982-1998) de aanjager van de modernisering van Rotterdam.

Van Osch, een gepensioneerde huisarts die eerder een veelgeprezen biografie over oud-premier Dirk Jan de Geer schreef, sympathiseert tussen de regels door met Peper. Hij omschrijft hem als een willoos slachtoffer van gewezen echtgenotes. Als burgemeester raakte hij in een diepe crisis door toedoen van zijn toenmalige vrouw Gusta.

Neelie Kroes komt er ook bekaaid af. 'Hij was een risicofactor ge?worden, waar ze van af moest,' schrijft Van Osch over de breuk met Peper. Er zat ook een andere kant aan het verhaal, die Van Osch slechts zijdelings aanstipt: Peper was geobsedeerd door de bonnetjesaffaire.

De biografie krijgt de trekken van een logboek bij de zoveelste opsomming van publicaties en activiteiten van de hoofdpersoon. Peper kan wel heel gemakkelijk scoren als hij vertelt dat Pim Fortuyn beveiliging zou hebben gehad als hij in 2002 minister was geweest. Dat neemt niet weg dat Van Osch gedegen en soms onthullend werk heeft geleverd, dat een betere titel verdient dan het clichématige Man van contrasten.

Van Osch maakt inzichtelijk hoe Peper zich keer op keer vergiste in mensen. Zijn botte gedrag tegen medewerkers die niet aan zijn intellect konden tippen, veroorzaakte een stroom vijandschappen in Rotterdam. Die werd hem fataal nadat hij in 1998 minister van Binnenlandse Zaken was geworden. De gemeenteraad begon een onderzoek naar het declaratiegedrag van voorgaande colleges, waarbij Peper de rol van zwart schaap werd toebedeeld.

Van Osch beschrijft hoe Peper in een kafkaësk proces belandde, met een omgekeerde bewijslast en anonieme beschuldigingen, die voor zoete koek werden geslikt.

Ondergetekende en Michiel Zonneveld betoogden in 2001 in een boek dat weinig had gedeugd van dit onderzoek, dat veel weg had van een afrekening. De vraag of Peper integer was, durfden wij niet te beantwoorden.

Van Osch doet dat dus wel en voert overtuigend bewijs aan. Ja, Peper was een sloddervos, die z'n neus ophaalde voor bonnetjes. De grens tussen zakelijk en privé verloor hij uit het oog en hij besefte niet
dat de allure waarmee hij havenbaronnen en buitenlandse leiders tegemoet trad, slecht kon vallen in het calvinistische Nederland. Maar, concludeert Van Osch, hij was ook iemand 'die het uiterste van zich-zelf heeft gevergd ten dienste van zijn stad en zijn land'.

Het boek is een afrekening met Pepers voormalige collega's in het kabinet (Klaas de Vries voorop), die hem, op Gerrit Zalm na, als een baksteen lieten vallen. De gemeenteraad van Rotterdam en burgemeester Ivo Opstelten krijgen er ook van langs. Ze wentelden zich in hun gelijk, ook toen bijna niets van alle aantijgingen resteerde.

De media spelen evenmin een heldenrol, en dan vooral het Algemeen Dagblad. Acht jaar nadat de krant de aanval op Peper had geopend, schreef die dat de houding van de gemeenteraad trekken van een late afrekening vertoonde. (BAS SOETENHORST)

Henk van Osch: Bram Peper - Man van contrasten
Boom, €24,90


null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden