Analyse

Helpt het wel om te roepen dat het oorlog is?

Is het land in oorlog? En met wie dan? Terwijl het Amsterdamse stadsbestuur de inwoners oproept zich niet door angst te laten regeren, zet premier Rutte het land op scherp.

Militairen posten bij de Eiffeltoren in ParijsBeeld anp

Voor een oorlog was het vanochtend opvallend rustig op straat. Geen militairen, geen sirenes en geen paniek. Gewoon: mensen op weg naar hun werk, kinderen op weg naar hun school.

Oorlogstaal
We zijn in oorlog, sprak premier Mark Rutte zaterdag zijn Franse collega François Hollande na, nog geen etmaal na de gruwelijke aanslagen in Parijs. 'En Isis is onze vijand.'

Hoe verhoudt dat zich tot de oproep van de Amsterdamse driehoek van burgemeester, politie en Openbaar Ministerie? 'Sta niet toe dat de aanslagen ons leven veranderen en ga dus gewoon naar een café, een concert of voetbalwedstrijd.'

'Als we onze angst laten overwinnen, winnen de terroristen,' zei burgemeester Eberhard van der Laan. 'Want dat is hun doel: dat wij uit angst ons leven veranderen en dat er verdeeldheid ontstaat.'
Helpt het dan om te roepen dat het oorlog is? Wat is daar nog de overtreffende trap van als er onverhoopt iets op Nederlands grondgebied gebeurt? De 'absolute oorlog'? De Derde Wereldoorlog?

Rutte dempt spanning niet
Is het niet de verantwoordelijkheid van een premier om in tijden van spanningen emoties te dempen, in plaats van angst en boosheid aan te wakkeren? De verwarring in het land is al groot genoeg.

Natuurlijk wees Rutte nadrukkelijk op de bescheiden deelname van
Nederland aan de oorlog in Irak en Syrië. En natuurlijk wees hij ons er ook keurig op dat het land niet in oorlog is met de islam. Maar met
wie dan wel? De onzichtbare vijand die onder ons is? Terroristen die
zich schuil zouden houden in de wassende stroom vluchtelingen uit het Midden-Oosten?

Oorlogsverklaring
In januari werd Parijs getroffen door de aanslag op het satirische weekblad Charlie Hebdo. PVV-leider Geert Wilders was er als de kippen bij om de wereld de oorlog te verklaren.

Rutte toonde zich in een reactie op die woorden nog staatsman, wijs en onpartijdig: 'Ik zou zo'n term nooit in de mond nemen.'
Maar inmiddels kan de PVV rekenen op een kwart van de kiezers, 38 zetels, tegenover 19 voor de VVD.

Oorlog draait om zwart en wit, om goed en fout. De slag om het grijze midden, waar gematigde krachten elkaar ontmoeten, zul je er niet mee winnen. De laatste keer dat een lid van het kabinet verregaande oorlogsretoriek hanteerde, was in 2004, vlak na de moord op Theo van Gogh. Vicepremier Gerrit Zalm (VVD) verklaarde het land 'in oorlog met het moslimextremisme'.

Terug bij af
De reacties waren niet mals. 'Het suggereert twee volkeren die elkaar op leven en dood bestrijden,' zei SP-leider Jan Marijnissen. En André Rouvoet van de ChristenUnie: 'We mogen mensen niet het idee geven dat alles nu maar kan om de vijand te verslaan.'

Ahmed Aboutaleb, de Amsterdamse wethouder die tegenwoordig furore maakt als burgemeester van Rotterdam, zei: 'Ik vind het onbegrijpelijk dat een rouwende natie dit soort woorden over zich heen krijgt.'
Nu spreekt ook hij van oorlog en kan Rutte rekenen op gelaten steun vanuit de Tweede Kamer. Ruim tien jaar na Van Gogh zijn we terug bij af: het is oorlog, gaat u rustig slapen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden